بنیاد ملی علوم آمریکا (NSF) در سال مالی جاری با کاهش شدید ۳۰ درصدی در صدور گرنتهای تحقیقاتی جدید مواجه شده که این میزان، پایینترین آمار در چهار دهه اخیر محسوب میشود. بر اساس گزارشها، پیشبینی میشود تعداد نهایی گرنتهای اعطا شده در پایان سال مالی به حدود ۶,۱۰۰ مورد برسد که نسبت به میانگین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴، کاهشی ۴۶ درصدی را نشان میدهد.
نویسنده این مقاله، به عنوان نخستین استاد زن در گروه مهندسی معدن دانشگاه مرکزی جنوب چین، از محدودیتهای قانونی که مانع حضور زنان در معادن زیرزمینی برای اهداف تحقیقاتی میشود، انتقاد میکند. با وجود گذشت سالها از آغاز فعالیتهای مدرن معدنی، قوانین قدیمی همچنان زنان را از ورود به زیرِ زمین منع میکنند؛ محدودیتی که بین کار طولانیمدت و بازدیدهای علمی کوتاه برای کالیبراسیون حسگرها یا بازرسیهای فنی تفاوتی قائل نمیشود.
سقوط فاجعهبار سنگ و یخ در ارتفاعات مرز نپال و تبت که منجر به جان باختن بیش از ۱۰۰۰ نفر و مفقود شدن هزاران نفر دیگر شد، بار دیگر ضرورت ارتقای سیستمهای پایش کوهستانی را نمایان کرد. بررسی تصاویر ماهوارهای ثبتشده پیش از این حادثه نشان میدهد که سیستم یخچالی-سنگی مذکور در هفتههای منتهی به فاجعه دچار شتاب حرکتی شده بود که نشانهای از ناپایداری سیستم بود.
شرکت متا در توافقی حقوقی، متعهد به پرداخت ۱۸ میلیارد دلار و اعمال تغییراتی در پلتفرمهای فیسبوک و اینستاگرام برای کاهش آسیبهای احتمالی به سلامت روان کودکان و نوجوانان در ایالات متحده شده است. این تغییرات شامل محدودیتهای زمانی روزانه، ممنوعیت استفاده در ساعات پایانی شب و محدودیتهای جدید در فیلترهای زیبایی است.
گزارش اخیر دفتر سیاستهای علم و فناوری آمریکا با عنوان «علم: عصر طلایی جدید»، تلاشی از سوی دولت برای جهتدهی به پژوهشهای علمی این کشور است. این سند که به درخواست دونالد ترامپ تهیه شده، اولویتهای اصلی علمی شامل هوش مصنوعی، فناوریهای کوانتومی، نیمهرساناها و امنیت ملی را مشخص میکند و از آژانسهای فدرال میخواهد بودجههای خود را با این محورها همسو کنند.
تلسکوپ فضایی «نانسی گریس رومان» که بهتازگی سفر خود را برای کاوش در اعماق کیهان آغاز کرده است، نمادی از تحول در مسیر پیشرفتهای علمی محسوب میشود. این تلسکوپ که با بازطراحی یک آینه ۲.
مطالعهای جدید نشان میدهد که استفاده از هوش مصنوعی (LLM) در نگارش مقالات علمی بسیار فراتر از تصورات پیشین است، بهطوری که نزدیک به ۹۰ درصد از مقالات زیستپزشکی منتشر شده در دسامبر ۲۰۲۵، نشانههایی از کمک این فناوری را در خود دارند. این روند صعودی از نرخ ۵۲ درصدی در سال ۲۰۲۴ به ۷۷ درصد در سال ۲۰۲۵ رسیده است.
امروزه هوش مصنوعی به ابزاری قدرتمند برای ممیزی دانش علمی و شناسایی خطاهای دیرینه در متون و پایگاههای داده تبدیل شده است. محققان با استفاده از این فناوری، موفق به کشف اشتباهات تایپی و دادههای نادرست در منابعی شدهاند که دههها به عنوان مرجع علمی مورد استناد قرار میگرفتند.
پژوهشهای اخیر نشان میدهد که استفاده گسترده از هوش مصنوعی مولد، فراتر از ابزاری برای تسهیل کارها، منجر به پدیدهای نگرانکننده به نام «همگنسازی» شده است. بررسیهای تجربی در حوزههای خلاقیت، نوشتار و ارزشهای فرهنگی حاکی از آن است که تعامل با مدلهای زبانی بزرگ، تنوع فکری و سبکی انسانها را کاهش داده و آنها را به سمت یکساناندیشی سوق میدهد.
فناوریهای نوین در زمینه خواب، فراتر از نظارت صرف، به سمت بهبود عملکرد و «بیوهکینگ» پیش میروند که میتواند سلامت عمومی و بهرهوری را ارتقا دهد. با این حال، استفاده از این فناوریها توسط کارفرمایان یا دولتها، پرسشهای اخلاقی و حقوقی عمیقی را درباره حریم خصوصی و آزادی فردی مطرح میکند.
ابزارهای تشخیص هوش مصنوعی، مانند «پانگرام» (Pangram) و «جیپیتیزیرو» (GPTZero)، با بهرهگیری از مدلهای پیشرفته یادگیری ماشین و آموزش بر اساس میلیونها متن انسانی، گام بلندی در شناسایی محتوای تولید شده توسط مدلهای زبانی بزرگ برداشتهاند. برخلاف نرمافزارهای قدیمی که تنها ویژگیهای آماری متن را بررسی میکردند و نرخ خطای بالایی داشتند، این ابزارهای جدید با دقت بسیار بالایی محتوای کاملاً انسانی را از متون هوش مصنوعی متمایز میکنند.
کشورهای تولیدکننده نفت در خاورمیانه با بهرهگیری از زیرساختهای عظیم انرژی، مراکز حملونقل پیشرفته و توانمندیهای مالی بینظیر، فرصتی استراتژیک برای تبدیل شدن به قطب جهانی سوختهای هوانوردی پایدار (SAF) دارند. با توجه به فشار فزاینده برای کربنزدایی در صنعت هوانوردی، توسعه این سوختها نه تنها به تنوعبخشی اقتصادی و ایجاد اشتغال در منطقه کمک میکند، بلکه به تقویت رهبری اقلیمی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس نیز میانجامد.
بر اساس گزارش اخیر برنامه محیط زیست سازمان ملل (UNEP)، هدفِ محدود کردن گرمایش جهانی به ۱.۵ درجه سانتیگراد که برای جلوگیری از فاجعهبارترین پیامدهای تغییر اقلیم تعیین شده بود، عملاً از دست رفته است.
فناوری اسکلتهای بیرونی که پیشتر منحصر به توانبخشی بالینی بود، اکنون با رویکردی جدید به سمت تقویت توانمندیهای حرکتی در زندگی روزمره حرکت میکند. برخلاف نسلهای اول که حجیم و شبیه به لباسهای ابرقهرمانی بودند، سیستمهای مدرن با بهرهگیری از هوش مصنوعی، حسگرهای پیشرفته و طراحیهای نرم و سبک، حرکات کاربر را در زمان واقعی تحلیل کرده و تنها بخشی از نیروی مورد نیاز را تأمین میکنند.
ظهور ابزارهای هوش مصنوعی مولد در نگارش علمی، چالشهای بنیادینی را درباره مفهوم «نویسندگی» و «مالکیت فکری» ایجاد کرده است. در دنیای آکادمیک، نویسندگی تنها ثبت یک متن نیست، بلکه نشاندهنده مسئولیتپذیری و شایستگی علمی پژوهشگر است.
| گرایش سیاسی | میانه | مخاطبین اصلی | دانشمندان، پژوهشگران، دانشگاهیان، علاقهمندان به علم |
|---|---|---|---|
| کشور مبدأ | بریتانیا |