پس‌گرفتی رکوردشکن: ناشر علمی ۱۴۰۰ مقاله کنفرانسی را در یک روز حذف کرد

یکی از برترین انجمن‌های حرفه‌ای جهان برای دانشمندان و مهندسان، ۱۴۱۷ مقاله کنفرانسی را به‌طور یکجا پس گرفت.

این اقدام در بیانیه‌ای در ۲۸ اکتبر توسط مؤسسه مهندسان برق و الکترونیک (IEEE) مستقر در شهر نیویورک اعلام شد. متخصصان سلامت پژوهشی به نشریه Nature گفتند که این بزرگ‌ترین حذف دسته‌جمعی واحد است که توسط هر ناشر علمی انجام شده است.

در بیانیه IEEE هویت مقالات آسیب‌دیده مشخص نشده بود. با این حال، تیم خبری Nature تأیید کرده است که IEEE حداقل ۱۴۱۷ مقاله کنفرانسی را در ۲۳ اکتبر پس گرفته است. همه این موارد قبلاً توسط یک مطالعه¹ شناسایی شده بودند که آثار پژوهشی قابل ردیابی به تبلیغات شبکه‌های اجتماعی توسط «کارخانه‌های تولید مقاله» (Paper Mills) را بررسی می‌کرد؛ کسب‌وکارهایی که جایگاه نویسندگی برای مقالاتی را می‌فروشند که اغلب توصیف‌کننده پژوهش‌های بی‌کیفیت یا جعلی هستند.

آن مطالعه — که ابتدا در آوریل به صورت پیش‌چاپ² منتشر شد و این ماه در مجله Accountability in Research (پاسخگویی در پژوهش) چاپ گردید — فهرستی از ۲۰۶۲ مقاله منتشرشده در ۳۶۶ مجموعه مقالات کنفرانس IEEE بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶ ارائه کرد.

طبق بیانیه IEEE، «پس از شناسایی تخلفات از طریق یک مطالعه خارجی»، ناشر یک بازبینی جامع انجام داد و دریافت که مقالات «اصول انتشاراتی IEEE» را نقض کرده‌اند. اطلاعیه‌های پس‌گیری برای تمام ۱۴۱۷ مقاله حذف‌شده هفته گذشته، و همچنین ۷ مورد دیگر که تاریخ پس‌گیری مشخصی ندارند، بیان می‌کند که مقالات «ممکن است برای فروش عرضه شده باشند».

«باورنکردنی است. چقدر سریع عمل کردند»، می‌گوید آنا آبالکینا، پژوهشگر سلامت علمی و جامعه‌شناس در دانشگاه آزاد برلین که یکی از هم‌نویسندگان مطالعه Accountability in Research است.

تحلیل تیم خبری Nature همچنین نشان داد که از میان ۲۰۶۲ مقاله‌ای که مطالعه مذکور آن‌ها را به دلیل ارتباط با کارخانه‌های تولید مقاله علامت‌گذاری کرده بود، اکنون ۱۶۲۲ مورد توسط IEEE پس گرفته شده است. تحلیل تیم خبری Nature حاکی از آن است که IEEE تاکنون در سال ۲۰۲۶ حدود ۳۰۰۰ مقاله را پس گرفته است.

این تحلیل، مجموعه داده‌های آبالکینا را با پایگاه داده‌ای به نام «غربالگر مقالات مشکوک» (Problematic Paper Screener) تطبیق داد که مقالات پس‌گرفته‌شده را از وب‌سایت‌های ناشران شناسایی می‌کند. این پایگاه توسط گیوم کاباناک، دانشمند علوم کامپیوتر در دانشگاه تولوز فرانسه، ایجاد شده است.

این اولین بار نیست که IEEE به‌صورت دسته‌جمعی مقالات را حذف می‌کند. در سال ۲۰۱۵، بیش از ۱۲۰۰ مقاله و چکیده از یک کنفرانس سال ۲۰۱۱ را پس گرفت. سایر ناشران نیز چنین کاری کرده‌اند. هندوی (Hindawi)، زیرمجموعه لندن‌محل ناشر ویلی (Wiley) که اکنون منحل شده است، تا پایان سال ۲۰۲۳ بیش از ۹۵۰۰ مقاله را پس گرفت، از جمله ۵۶۷ حذف به‌صورت یکجا؛ سخنگوی ویلی به Nature گفت.

در مطالعه خود، آبالکینا و همکارانش ۴۴۰۷ تبلیغ برای فروش جایگاه نویسندگی در مقالات کنفرانسی را ثبت کردند. این آگهی‌ها در بیش از ۲۰۰ کانال شبکه‌های اجتماعی مانند تلگرام، واتساپ و فیسبوک یافت شدند. سپس پژوهشگران ۲۰۶۲ مقاله IEEE را که عنوان آن‌ها دقیقاً یا تقریباً مطابق با مقالات تبلیغ‌شده بود، علامت‌گذاری کردند.

تیم تحقیقاتی دریافت که به طور کلی، قیمت جایگاه نویسندگی اول از ۴۳ دلار آمریکا تا ۴۰۰ دلار و جایگاه نویسندگی آخر از ۱۱ دلار تا ۲۰۰ دلار متغیر بود. این مطالعه همچنین نشان می‌دهد که از ۱۰۹ کنفرانس تحت حمایت IEEE که پنج یا بیشتر مقاله مطابق با تبلیغات کارخانه‌های تولید مقاله منتشر کرده بودند، ۹۵ مورد در هند برگزار شده است.

«کارخانه‌های تولید مقاله یک بازار عمومی هستند و پیشنهادات فروش در شبکه‌های اجتماعی عمومی است. هر کسی می‌تواند آن‌ها را پیدا کند. هر کسی می‌تواند بخرد. هر کسی می‌تواند [آن‌ها را] ردیابی کند»، می‌گوید آبالکینا.

IEEE به دلیل ماهیت و حجم فعالیت کنفرانس‌های خود، هدف مکرر کارخانه‌های تولید مقاله قرار می‌گیرد، می‌گوید ماری کونشووا، دانشمند علوم کامپیوتر در دانشگاه بوهیمیای غربی در پلسن جمهوری چک و هم‌نویسنده مطالعه.

این سازمان بیش از ۵۳۳,۰۰۰ عضو در حدود ۱۹۰ کشور دارد. حدود ۲۵۰ مجله منتشر می‌کند و سالانه بیش از ۲۰۰۰ کنفرانس را حمایت مالی می‌کند که منجر به تولید حدود ۳۵۰,۰۰۰ مقاله کنفرانسی می‌شود.

پژوهشگران باید برای استفاده از نام IEEE برای برگزاری کنفرانس در هر مکانی، به خود IEEE یا یکی از سازمان‌های عضو آن درخواست دهند. برگزارکنندگان کنفرانس همچنین می‌توانند برای دریافت حمایت فنی از IEEE درخواست کنند که مسئول انتشار نهایی مجموعه مقالات است. کمیته‌های محلی برگزاری کنفرانس‌ها مسئولیت دریافت مطالب و داوری همتا را بر عهده دارند.

مقالات ارسالی به کنفرانس‌ها مشمول همان بررسی‌های سلامت علمی نیستند که مقالات ارسالی به مجلات IEEE طی می‌کنند، می‌گوید آبالکینا. او اضافه می‌کند که آن‌ها «سریع منتشر می‌شوند» و اغلب در پایگاه‌های داده علمی نمایه می‌شوند. کونشووا معتقد است که «IEEE باید نظارت بیشتری بر بخش‌های مختلف» انتشارات خود، به ویژه کنفرانس‌ها، اعمال کند.

تیم خبری Nature برای دریافت پاسخ با IEEE تماس گرفت. تا زمان انتشار این مقاله، پاسخی به سوالات ما ارسال نشد. با این حال، یک نماینده ما را به بیانیه عمومی هدایت کرد که اشاره می‌کند مقالات آسیب‌دیده در آخرین دسته پس‌گیری «کمتر از ۰.۰۶ درصد از انتشارات کنفرانسی در دوره شش‌ساله» را تشکیل می‌دهند.

سال گذشته، این سازمان بیش از ۱۷۰۰ مقاله را از مجموعه مقالات کنفرانس‌ها پس گرفت.

doi: https://doi.org/10.1038/d41586-026-03455-8

تحلیل داده‌های تکمیلی توسط ریچارد ون نوردن.