بغداد/واشینگتن، ۳۰ سپتامبر (رویترز) - سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران از آمریکاییها خواست تا متحدان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، را در کنگره از قدرت برکنار کنند؛ همزمان قرار بود نیروهای آمریکایی روز چهارشنبه از پایگاههای باقیمانده خود در عراق همسایه خارج شوند؛ خروجی که تهران آن را جشن گرفت.
در همین حال، قطر به ترویج دیپلماسی رفتوآمدی خود با هدف پایان دادن به جنگ هفتماهه میان ایران و ایالات متحده ادامه داد. ترامپ بار دیگر تسلیم سریع ایران را پیشبینی کرد.
نامه ۲۶ صفحهای سپاه پاسداران که روز سهشنبه منتشر شد، از آمریکاییها میخواهد از قدرت سیاسی خود برای برکناری رهبران کنونی از قدرت استفاده کنند و حمایت آمریکا از اسرائیل و مداخله نظامی در خارج را رد کنند.
هرچند بعید بود این نامه رأیدهندگان آمریکایی را تحت تأثیر قرار دهد — چه بسا بسیاری از آنان حتی متنی را که رسانههای ایرانی منتشر کردهاند نبینند — اما در آن مسائلی برشمرده شده که به گفته تحلیلگران سیاسی آمریکایی، پیش از انتخابات کنگره در سوم نوامبر به زیان ترامپ و حزب جمهوریخواه عمل میکنند؛ انتخاباتی که در آن دموکراتهای مخالف میتوانند کنترل یکی از دو مجلس قانونگذاری یا هر دو را بازپس گیرند و بالقوه دستور کار سیاسی ترامپ را مختل کنند.
در این نامه آمده است: «سیاستمداران شرور، فریبکار و خشونتطلبی را که مسئول وضعیت کنونی آمریکا هستند، از قدرت برکنار کنید.» و «کاری کنید که سیاستمدارانتان بفهمند جهان تغییر کرده است.»
ترامپ در کارزار انتخاباتی ۲۰۲۴ وعده داده بود از جنگهای جدید پرهیز کند، به درگیریهای موجود پایان دهد و تورم را کاهش دهد؛ اما جنگ با ایران که ترامپ در کنار اسرائیل آغاز کرد، به افزایش قیمت جهانی سوخت و گسترش تنش در خاورمیانه انجامیده است.
یک نظرسنجی رویترز/ایپسوس که ۲۱ سپتامبر منتشر شد نشان داد تنها ۱۷ درصد پاسخدهندگان عملکرد ترامپ در زمینه هزینههای زندگی را تأیید کردهاند — موضوعی که آمریکاییها میگویند مهمترین مسئله تعیینکننده رأی آنان در نوامبر است. تنها ۳۴ درصد حملات به ایران را تأیید کردند.
ترامپ که در سال ۲۰۱۶ با ارتداد از اصول جمهوریخواهان، حمله آمریکا به عراق را اشتباهی بزرگ خواند، روز چهارشنبه اجازه داد خروج نهایی از عراق انجام شود؛ خروجی که در سال ۲۰۲۴ با توافق جو بایدن، رئیسجمهور پیشین، مورد توافق قرار گرفته بود.
این خروج ۲۳ سال پس از آن رخ میدهد که نیروهای تحت رهبری آمریکا صدام حسین را سرنگون کردند و سپس آشوبی را برانگیختند که در نهایت به ظهور داعش انجامید.
میانجیگری قطر
جنگ آمریکا در ایران، متحدان ایران در منطقه را نیز به میدان کشانده است؛ از جمله حوثیها در یمن، حزبالله در لبنان و شبهنظامیان در عراق؛ ریاض این گروهها را مسئول حمله ۱۰ سپتامبر دانست که خط لوله شرق-غرب در عربستان سعودی را از کار انداخت.
ایران که میگوید هدف نهاییاش وادار کردن نیروهای آمریکایی به ترک کل خاورمیانه است، خروج آمریکا از عراق را پیروزی برای «محور مقاومت» خود — متشکل از گروههای مسلح متحد در سراسر منطقه — میداند.
آمریکا و ایران با وجود دورهای مذاکره و چندین آتشبس، راه خروجی از جنگ نیافتهاند.
به نظر میرسید مذاکرات در جریان نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک در هفته گذشته شدت گرفته باشد، اما تا کنون به هیچ توافقی برای بازگشایی تنگه راهبردی هرمز — که پیش از آغاز جنگ در فوریه، ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن میگذشت — منجر نشده است.
قطر بار دیگر به عنوان صلحساز بالقوه ظاهر شده است؛ این کشور پیشتر نقشی پشتیبان در تدوین یادداشت تفاهمی در ژوئن داشت که به آتشبسی کوتاه انجامید. مقامهای آمریکایی و ایرانی روز دوشنبه جداگانه با میانجیگران قطری گفتوگو کردند، اما روشن نبود که آیا روز سهشنبه نیز تبادل پیام صورت گرفته است یا نه.
مجید الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، به خبرنگاران گفت: «ما در حال تبادل پیام میان طرفها هستیم و برای ایجاد زمینه مشترک تلاش میکنیم تا به توافقی برسیم که همه ما را از پیامدهای این درگیری نجات دهد.»
ترامپ در همین حال موضع خود را تکرار کرد که ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد و جنگ به زودی پایان خواهد یافت.
این درگیری نیروهای متعارف ایران را تضعیف کرده و به اقتصاد از پیش بیمار آن آسیب زده است، اما تهران با حملات موشکی و پهپادی به متحدان آمریکا در خلیج فارس و با محدود کردن تردد نفتکشها در تنگه راهبردی هرمز مقابله به مثل کرده و قیمت جهانی انرژی را بالا برده است.
ترامپ روز سهشنبه به خبرنگاران گفت: «نمیدانم آیا هنوز تسلیم خواهند شد یا نه، اما تسلیم خواهند شد.»
او افزود: «اوضاع آنها بسیار بد است.»
ایران در نشست مجمع عمومی سازمان ملل در هفته گذشته پیشنهاد صلحی را مطرح کرد که بر اساس آن شمارش معکوس هفتروزه برای بازگشایی تنگه و توقف درگیری آغاز میشود.
ترامپ روز شنبه این طرح را رد کرد، هرچند عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، روز یکشنبه گفت واشینگتن رد آمریکا را بهطور رسمی از طریق میانجیگران ابلاغ نکرده است.
ترامپ تضعیف توان هستهای ایران را یکی از اهداف جنگی خود عنوان کرده است؛ در کنار پایان دادن به توانایی ایران برای حمله به همسایگانش و فراهم کردن شرایطی برای سرنگونی رهبری ایران به دست خود ایرانیان.
ایران که سلاح هستهای ندارد، تلاش برای دستیابی به آن را رد میکند. آمریکا دارای سلاح هستهای است. تهران میگوید به عنوان عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، حق توسعه فناوری هستهای برای اهداف صلحآمیز را دارد.