دو منبع مطلع به سیانان گفتند که ژنرال ارشد آمریکا اواخر ماه گذشته در یک سفر محرمانه و عجولانه به مقر فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) در فلوریدا رفت تا شخصاً در مورد طرحهای ارتش آمریکا برای اعزام نیروهای زمینی به ایران به منظور تصرف اجباری اورانیوم با غنای بالا (جزء اصلی لازم برای تولید سلاح هستهای) توجیه شود.
این منابع افزودند که جلسات توجیهی آنقدر فوری و حساس بودند که ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، را مجبور کردند تا در تاریخ ۱۹ مه (۲۹ اردیبهشت) از جلسهای با مقامات ارشد ناتو در بروکسل به سرعت از اقیانوس اطلس به سمت تامپا، فلوریدا بازگردد. منابع گفتند که سطح بالای این جلسات و فوریت آنها نشان میدهد که دولت تا چه حد به انجام این عملیات زمینی پرخطر نزدیک شده بود.
سخنگوی ستاد مشترک از اظهارنظر در مورد آمادگیها برای یک عملیات احتمالی خودداری کرد.
یکی از منابع گفت که کین سپس رئیسجمهور دونالد ترامپ را در مورد گزینههای چنین عملیاتی مطلع کرد.
اما منابع گفتند که ترامپ پس از هشدار درباره احتمال تلافی شدید ایران، گسترش جنگ و غرق شدن اقتصاد جهانی در آشفتگی بیشتر، این طرح را متوقف کرد. به گفته منابع مطلع، ترامپ همچنین نگرانی خود را در مورد احتمال تعداد قابل توجهی از تلفات آمریکایی ابراز کرده است.
برنامهریزی پیشرفته برای این عملیات در بحبوحه اظهارات مکرر ترامپ صورت گرفت که گفته بود آمریکا و ایران در حال نزدیک شدن به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز و نهایی کردن مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران هستند. ترامپ روز پنجشنبه گفت که آمریکا و ایران به زودی، احتمالاً آخر هفته، توافقنامهای را امضا خواهند کرد.
اما بحثها در مورد اعزام نیروهای زمینی به ایران تنها در ماه گذشته نشان میدهد که آمریکا تا چه حد به تشدید گسترده درگیری نزدیک شده است.
یکی از منابع مطلع از برنامههای عملیات نظامی احتمالی گفت: "ریسکهای زیادی وجود دارد" و افزود که تعجبآور نیست که ترامپ ماه گذشته از دادن چراغ سبز به ارتش خودداری کرد.
سه نفر از افراد مطلع به سیانان گفتند که تهران نیز در صورت شکست مذاکرات با آمریکا و از سرگیری جنگ، در حال برنامهریزی برای یک "گزینه هستهای" اقتصادی است: واداشتن حوثیها، نیروی نیابتی اصلی ایران در یمن، به بستن تنگه بابالمندب – یک آبراه حیاتی و گلوگاه تجاری جهانی که به عنوان شریان حیاتی کشتیرانی در ورودی دریای سرخ در بحبوحه ماهها بستهماندن تنگه هرمز توسط ایران عمل کرده است.
یک مقام ارشد دولتی در پاسخ به درخواست سیانان برای اظهارنظر در روز جمعه، فهرستی از شرایطی را ارائه کرد که ایران ظاهراً به عنوان بخشی از مذاکرات با آنها موافقت کرده بود، از جمله اینکه مواد هستهای آن نابود و خارج شود، برنامه هستهای آن برچیده شود، تنگه هرمز بازگشایی شود و ایران به تامین مالی گروههای نیابتی تروریستی پایان دهد – و تنها پس از آن تحریمها لغو خواهند شد.
نسخه ایران از آنچه با آن موافقت کرده، طبق گزارش رسانههای دولتی ایران، بسیار متفاوت است. این رسانهها گفتند که ایران متعهد به واگذاری مدیریت تنگه هرمز نخواهد شد و هر توافقی مستلزم آزادی فوری ۲۴ میلیارد دلار از وجوه بلوکه شده ایران است.
اورانیوم ایران
تأمین اورانیوم با غنای بالای ایران به عنوان یکی از اهداف اصلی ترامپ که تاکنون، چه از طریق مذاکره و چه از طریق نیروی نظامی، محقق نشده است، برجسته است.
در حالی که ترامپ بارها امکان ورود و تصرف اجباری اورانیوم را مطرح کرده است، اما او تمایلی به پیشبرد عملیاتی که میتواند منجر به تعداد زیادی تلفات آمریکایی شود، نداشته است – چیزی که او نسبت به حمایت مردم آمریکا از آن تردید دارد.
ترامپ روز پنجشنبه در گفتگو با فاکس نیوز در مورد گزینه نظامی دیگر آمریکا که احتمالاً منجر به تلفات بالا میشود – یعنی کنترل مرکز صادرات نفت ایران در جزیره خارگ – گفت: "من نمیدانم که آمریکا برای این کار شهامت دارد یا خیر."
با وجود ریسکها، مأموریت تصرف اورانیوم غنیشده ایران – به ویژه ۹۷۰ پوند از آن که به شدت غنی شده و به آستانه تسلیحاتی رسیده است – به طور کامل از روی میز برداشته نشده است.
ناامیدی ترامپ در حال افزایش بوده است زیرا ایران در متعهد شدن به توافقی که این کشور را وادار به امتیازات قابل توجهی در برنامه هستهای خود، از جمله واگذاری داوطلبانه ذخایر اورانیوم با غنای بالا کند، تعلل کرده است. منابع به سیانان گفتند که این ذخایر در چندین تاسیسات هستهای ایران، عمدتاً مجتمعهای اصفهان، نطنز و فردو، پراکنده شده و در اعماق تونلها دفن شده است.
کارشناسان هستهای نسبت به اینکه یک عملیات نظامی آمریکا بتواند همه اورانیوم را حتی پیدا و تأیید کند، چه رسد به اینکه آن را تحت شرایط خصمانه با خیال راحت و کامل خارج کند، ابراز تردید کردهاند. سیانان گزارش داده است که تصور میشود این مواد در حالت گازی باقی ماندهاند، همانطور که در زمان آخرین راستیآزمانی آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ژوئن ۲۰۲۵ بود.
ایران ماه بعد، در پی حملات هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل به تاسیساتش، بازرسان هستهای بینالمللی را اخراج کرد. سیانان گزارش داده است که آن حملات به تاسیسات هستهای آسیب رساند، اما تمام مواد هستهای را از بین نبرد و آنها را در تونلهای زیرزمینی باقی گذاشت.
رافائل ماریانو گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در مصاحبهای اخیر هشدار داد که ذخایر موجود میتواند به ایران اجازه دهد در صورت تصمیم به تسلیح برنامه خود، تا ۱۰ بمب هستهای بسازد.
به گفته دو منبع، جامعه اطلاعاتی آمریکا نیز اطمینان دارد که به لطف نظارت هوایی مداوم، همه این مواد را میشناسد. علاوه بر اورانیوم با غنای بالا، ایران ذخایر قابل توجهی از مواد با گرید پایین را نیز دارد که میتواند به "بمب کثیف" تبدیل شود که قادر به وارد آوردن خسارات قابل توجهی است، به گفته چندین منبع مطلع از این موضوع. تاکنون مذاکرات بر روی اورانیوم با غنای بالا متمرکز بوده است که به درجه تسلیحاتی نزدیکتر است.
سیانان گزارش داده است که تأمین فیزیکی اورانیوم، با این حال، به یک نیروی زمینی قابل توجه آمریکا، از جمله صدها نیروی ویژه، نیاز خواهد داشت.
یکی از منابع گفت: "حفاری در آن تونلها و همه بشکهها به طرز دیوانهواری دشوار خواهد بود." "ما باید حضور گستردهای ایجاد کنیم. در اصل، باید حمله میکردیم."
به گفته یک منبع مطلع از این دستورالعمل، فرماندهان نظامی آمریکا تعیین کردهاند که چنین عملیاتی در مقیاس "بالا تا افراطی" در "سطح قابل قبول ریسک" برای نیروهای ویژه قرار میگیرد، به این معنی که این مأموریت میتواند منجر به تعداد قابل توجهی تلفات آمریکایی شود، حتی اگر با موفقیت انجام شود.
خطرات پاسخ ایران
اگر عملیات زمینی برای تصرف اورانیوم آغاز شود، خطر خسارت اقتصادی ناشی از بستن تنگه بابالمندب، یکی از پیامدهایی که ارزیابیهای اطلاعاتی درباره آن هشدار دادهاند، میتواند برای اقتصاد جهانی فاجعهبار باشد.
یکی از منابع مطلع از ارزیابیهای اطلاعاتی اخیر آمریکا به سیانان گفت که قابل توجه است که حوثیها حملات گسترده علیه کشتیهای آمریکایی یا سایر کشتیهای اروپایی را از سر نگرفتهاند، اما گفتهاند که هر کشتی با پرچم یا مالکیت اسرائیلی هدف مشروع است. این منبع خاطرنشان کرد که گسترش دامنه اهداف احتمالی فراتر از کشتیهای اسرائیلی، نشاندهنده یک تشدید جدی خواهد بود.
منابع گفتند که ایرانیها تاکنون تنها به دلیل اینکه میدانند این اقدام میتواند مذاکرات صلح جاری را به خطر بیندازد، از واداشتن حوثیها به این گام خودداری کردهاند.
اما این کارت همچنان میتواند توسط ایران بازی شود، اگر پیگیری توافق به شکست بینجامد و آمریکا عملیات رزمی کامل را از سر بگیرد – کاری که ترامپ در مورد آن محتاط بوده است.
منابع گفتند که ارتش منظم ایران به طور قابل توجهی تضعیف شده است، بنابراین بزرگترین خطر برای نیروهای آمریکایی در صورت دستور ترامپ برای عملیات استخراج اورانیوم، احتمالاً تونلهای تلهگذاری شده محل نگهداری مواد، و همچنین موشکهای زمین به هوا و دوشپرتاب خواهد بود. سیانان گزارش داده است که ایران همچنین درصد قابل توجهی از ذخایر پهپادها و موشکهای بالستیک خود را حفظ کرده است.
کین و دیگر رهبران نظامی پیش از این نگرانیهایی را در مورد مقیاس، پیچیدگی و پتانسیل تلفات آمریکایی که میتواند ناشی از یک عملیات نظامی طولانی مدت علیه ایران باشد، مطرح کرده بودند. او و دیگران در پنتاگون همچنین، پیش از آغاز جنگ آمریکا علیه ایران، هشدار داده بودند که یک کمپین نظامی طولانی مدت تأثیر قابل توجهی بر ذخایر تسلیحات و آمادگی نظامی آمریکا خواهد داشت.
با وجود اظهارات گذشته ترامپ در مورد تصرف اورانیوم، او روز پنجشنبه در اظهاراتی از دفتر کار خود، این گزینه را رد کرد.
ترامپ گفت: "هیچ کس به آن نزدیک نمیشود زیرا زیر یک کوه دفن شده است."