بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، انکار کرده که در ازای حمایت دونالد ترامپ وعدهای داده است، اما منابع دیپلماتیک میگویند این حمایت میتواند به نفع هر دو رهبر باشد و نتانیاهو ممکن است مدیون ترامپ شده باشد. ترامپ که ابتدا گفته بود به هیچکس اعتماد ندارد، تنها سه روز بعد از نتانیاهو حمایت کرد و او را رهبری «قوی، شجاع و درخشان» خواند و گفت او «تنها کسی است که به ایران حمله خواهد کرد.
ایران اعلام کرد با عراق توافقی برای اخراج یا تحویل گروههای جداییطلب کرد ایرانی مستقر در اقلیم کردستان عراق به دست آورده است. محمد کاظم آلصادق، سفیر ایران در بغداد، گفت این توافق در نشست کمیته مشترک امنیتی با حضور هیئت ایرانی و قاسم الاعرجی، مشاور امنیت ملی عراق، حاصل شد.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در سفر خود به کشورهای حاشیه خلیج فارس موفق شد تعهداتی برای دریافت ماهانه ۲۰۰ هزار تن گازوئیل اضافی از امارات متحده عربی و بحرین کسب کند. بر اساس اعلام کاخ الیزه، با احتساب محمولههای عربستان سعودی، فرانسه اکنون متعهد به دریافت ۲۹۵ هزار تن گازوئیل در ماه از منطقه خلیج فارس است که کمی بیش از ۱۰ درصد کل مصرف این کشور را پوشش میدهد.
سفر سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، به تهران نشاندهنده تلاش مسکو و تهران برای مدیریت درگیریای است که منافع هر دو کشور را به شکلهای متفاوت تهدید میکند. مقامات ایرانی از حمایت روسیه استقبال کردند و درباره احیای دیپلماسی با واشنگتن گفتگو کردند، در حالی که مسعود پزشکیان خواستار پیشرفت در توافقهای انرژی، حملونقل و تجارت شد.
ارتش لبنان روز دوشنبه از کشف تونلی در منطقه «متن» واقع در شمال شرق بیروت خبر داد و یک مظنون را در این پرونده بازداشت کرد. به گفته ارتش، این تونل ۱۳ متر طول، پنج متر ارتفاع و هشت متر عرض دارد و هیچ سلاح یا تجهیزات نظامی در آن یافت نشده است؛ نیروهای نظامی ابزار حفاری را ضبط کرده و تحقیقات برای شناسایی هدف این تونل آغاز شده است.
عربستان سعودی کنفرانس سرمایهگذاری «ابتکار سرمایهگذاری آینده» (FII) معروف به «داووس در صحرا» را که قرار بود ۲۶ تا ۲۹ اکتبر در ریاض برگزار شود، به دلیل حملات شورشیان حوثی یمن مورد حمایت ایران، به سال ۲۰۲۷ موکول کرد. برگزارکنندگان اعلام کردند این تصمیم برای تضمین مقیاس، کیفیت و تأثیر کامل دهمین دوره تاریخی گرفته شده و تاریخ جدیدی هنوز تعیین نشده است.
رهبران فلسطینیهای اسرائیل از اقلیت ۲۱ درصدی عرب خواستهاند در انتخابات هفته آینده با مشارکت گسترده شرکت کنند تا بنیامین نتانیاهو را از قدرت برکنار کرده و راستگرایانهترین دولت تاریخ اسرائیل را سرنگون سازند. مشارکت بالای عربها میتواند معادله ائتلافی را به نفع بلوک ضدنتانیاهو به رهبری گادی آیزنکوت تغییر دهد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد که پیشنهاد هفتروزه ایران به آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز همچنان روی میز است. این پیشنهاد در اواسط سپتامبر و پس از فروپاشی آتشبس موقت ارائه شد و تهران دریافت پاسخ آمریکا را تأیید کرد، اما مقام عالی امنیتی ایران هفته گذشته از توقف مذاکرات به دلیل بیتوجهی واشنگتن به هفت شرط تهران خبر داد.
پارلمان ایران مهرداد اخلاقی کتابچی را به عنوان وزیر دفاع تأیید کرد و به ماهها سرپرستی موقت در این وزارتخانه پایان داد. اخلاقی جایگزین مجید ابنالرضا شد که پس از کشته شدن عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع وقت، در حملات آمریکا و اسرائیل در فوریه، بهطور موقت مسئولیت را بر عهده گرفته بود.
بحران تنگه هرمز و بسته شدن آن از دوم مارس، عراق را بر آن داشت تا بهجای صادرات دریایی، به همسایه غربی خود سوریه روی آورد و این وضعیت، روابط اقتصادی دو کشور را بازتعریف کرده است. در ۱۳ اکتبر هشت قرارداد برای ایجاد مناطق آزاد تجاری در گذرگاههای مرزی التنف و الیعربیبه امضا شد؛ مناطقی که پس از سالها بسته بودن اوایل امسال بازگشایی شدند و قرار است به قطبهای لجستیکی، صناعی و تجاری تبدیل شوند.
ایران به نقطه عطفی دشوار در رویارویی اقتصادی با دولت ترامپ رسیده و آخرین بشکههای نفت خام ذخیرهشده خارج از دسترس محاصره دریایی آمریکا به پایان رسیده است. به گفته کارشناسان، ذخایر نفتی روی آب ایران به صفر رسیده و محمولهها در چین تخلیه شدهاند؛ رویدادی بیسابقه در تاریخ مدرن این کشور.
ترکیه در حال گسترش حمایت دفاعی خود از عربستان در برابر حملات فزاینده حوثیهاست و همزمان از ایران خواسته است به کاهش تنش کمک کند. هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، از تلاش آنکارا برای حل بحران از طریق صلح و گفتگو خبر داده و گفته عربستان حمایت سازندهای ارائه میکند.
ریاست جمهوری لبنان اعلام کرد که یک هیئت نظامی لبنانی در نشست سهجانبهای روز ۲۰ اکتبر در تمپا، فلوریدا، خواستههای بیروت برای پایان دادن به حملات اسرائیل را مطرح خواهد کرد. لبنان و اسرائیل در ماههای اخیر چندین دور گفتگوی مستقیم با هدف پایان خصومتها پس از آغاز جنگ جدید در دوم مارس میان اسرائیل و حزبالله برگزار کردهاند.
علی اکبر ولایتی، مشاور امور بینالملل رهبر عالی ایران، از جنجال اخیر حجاب در مدارس آذربایجان برای به چالش کشیدن رابطه باکو با اسرائیل و زیر سوال بردن صلاحیت این کشور برای میزبانی اجلاس ۲۰۲۷ سازمان همکاری اسلامی (OIC) استفاده کرده است. این مداخله نشاندهنده تغییر رویکرد مقامات ایرانی است که پیشتر از اظهار نظر درباره این موضوع خودداری میکردند.
نشست هیئت بینالمللی تغییرات اقلیمی (IPCC) پس از گذشت زمان برنامهریزیشده و ترک جلسه توسط نمایندگان کشورهای کمترین توسعهیافته و دولتهای جزیرهای کوچک، بدون توافق بر سر زمانبندی انتشار بازنگری بعدی یافتههای علمی درباره گرمایش زمین به حالت تعلیق درآمد. این بنبست نزدیک به سه ساله ممکن است کشورها را وادار کند فاز بعدی اقدامات اقلیمی را بدون اجماع بر مسائل حیاتی تصمیمگیری کنند.
محمد اورنگزیب، وزیر دارایی پاکستان، در حاشیه نشستهای سالانه صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی در بانکوک به خبرگزاری فرانسه گفت که کشورش تاکنون شوک ناشی از افزایش شدید قیمتهای انرژی در پی جنگ ایران را بهخوبی مدیریت کرده و با کمبود سوخت، صفهای طولانی در پمپبنزینها یا ناامنی مواجه نشده است. پاکستان سوخت مورد نیاز تا ماه نوامبر را خریداری کرده و برای ماههای زمستانی برنامهریزی میکند، اما اورنگزیب تأکید کرد که خرید محمولههای نقدی LNG بسیار گرانتر از محمولههای قراردادی است و تنها در صورت نیاز مطلق و فوری اقدام به خرید خواهد شد.
پارلمان عراق روز پنجشنبه با تأیید باقیمانده کابینه علی زیدی، نخستوزیر این کشور، فرآیند تشکیل دولتی را که پنج ماه پیش با چندین پست کلیدی خالی آغاز به کار کرده بود، تکمیل کرد. نمایندگان ۱۱ وزارتخانه از جمله وزارت دفاع به ریاست نایف الشماری و وزارت کشور به ریاست یاسر المالکی را تصویب کردند؛ پستهایی که از زمان شروع به کار دولت زیدی در ماه مه خالی مانده بودند.
عربستان سعودی در پی تشدید حملات حوثیها و بیثباتی منطقهای، شماری از رویدادهای بینالمللی خود را در حوزههای سیاست، ورزش، موسیقی و فیلم لغو یا به تعویق انداخت. حملات به فرودگاه ریاض در پایان هفته با ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی، مرگبارترین حادثه در بیش از یک دهه اخیر بود و باعث بسته شدن دومین فرودگاه بزرگ کشور تا ۱۷ اکتبر شد.
نیروی نظامی آمریکا طرحهای ضربتی احتمالی علیه ایران را توسعه داده است که در صورت دستور دونالد ترامپ برای از سرگیری عملیات رزمی، ممکن است شامل استفاده از بمب GBU-43/B معروف به «مادر همه بمبها» باشد. این بمب که بزرگترین بمب غیرهستهای زرادخانه آمریکاست، احتمالاً علیه زیرساختهای انرژی و سایتهای هستهای ایران به کار گرفته خواهد شد.
ترکیه و آذربایجان، نزدیکترین متحدان ترکنشین، بر سر محدودیتهای جدید پوشش مذهبی در مدارس دولتی آذربایجان و روابط نزدیک باکو با اسرائیل دچار تنش شدهاند. هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، در نشست منطقهای باکو شرکت میکند؛ همزمان اسحاق هرزوگ، رئیسجمهور اسرائیل نیز به باکو رفته است.
دو کشتی کانتینری ثبتشده در سنگاپور هنگام عبور از تنگه هرمز هدف پرتابههای ناشناخته قرار گرفتند. سازمان دریایی و بندرگاه سنگاپور (MPA) اعلام کرد کشتی «جیافاس پرید» در ۱۳ اکتبر دچار آسیب و آتشسوزی شد و سپس غرق گردید، اما هر ۲۱ خدمه آن با ایمنی تخلیه شدند و مصدومی گزارش نشد.
ایران در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا تاکتیکهای خود را برای تشدید حملات به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز تغییر داده است. دو مقام ارشد ایرانی به رویترز گفتند که هدف تهران بالا نگه داشتن قیمت نفت و تأثیرگذاری بر نتیجه انتخابات نوامبر است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرد که پیش از انتخابات ۲۷ اکتبر این کشور با حمله پیشدستانه علیه ایران موافق نیست، زیرا «این کار به نفع ما نیست و فایدهای ندارد.» او در مصاحبه با رادیوی ارتش اسرائیل در پاسخ به اتهامات رقبای سیاسی درباره تلاش برای ایجاد رویارویی نظامی پیش از انتخابات گفت حتی اگر ایران موشک پرتاب کند باز هم او مقصر شناخته خواهد شد، اما هشدار داد اسرائیل در صورت حمله پاسخی قاطع خواهد داد.
یک مقام ناظر سازمان ملل درباره طرح انتقال کود از تنگه هرمز هشدار داد که اگر ایالات متحده و ایران ظرف چند هفته آینده بر سر طرح حمایتی این سازمان به توافق نرسند، بخشهایی از آسیا و آفریقا با بحران امنیت غذایی مواجه خواهند شد. سازمان ملل در ماه مارس گروه ویژهای برای تسهیل عبور کود از این تنگه تشکیل داد، اما هنوز مکانیزم تدوینشده را اجرا نکرده است.
تنش میان ترکیه و آذربایجان بر سر ممنوعیت پوشش اسلامی در مدارس دولتی آذربایجان بالا گرفته است. دولت باکو با صدور فرمانی در سپتامبر، پوشیدن لباسهای سبک اسلامی توسط دانشآموزان و سپس معلمان را محدود کرد که اعتراضات مردمی را در این کشور ترکزبان برانگیخت.
حملات اخیر ایران به تانکرهای نفتی در تنگه هرمز، که نیروی دریایی ایران مسئولیت آن را بر عهده گرفته، بخشی از مجموعهای از اقدامات در پاسخ به محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر ایران است. در این میان، نیروهای آمریکایی نیز یک کشتی تجاری را از کار انداختهاند و نتیجه، رقابتی شکل گرفته تا مشخص شود چه کسی شرایط حرکت کشتیها در خلیج فارس را تعیین میکند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ممکن است در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر، به جای حمله به ایران، حملات نظامی علیه حوثیها در یمن را در اولویت قرار دهد. یک منبع امنیتی اسرائیلی به المانیتور گفته که رویارویی نظامی مجدد با ایران یا حوثیها پیش از انتخابات قابل رد نیست و چنین اقدامی میتواند شانس پیروزی مجدد نتانیاهو را بهبود بخشد، هرچند تحولات اخیر نشان میدهد او اکنون به سمت حمله به یمن متمایل شده است.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اعلام کرد که یک «شبکه تروریستی» مسئول آدمربایی در استان سیستان و بلوچستان را منهدم کرده و دستکم پنج تن از اعضای آن را کشته است. این عملیات پس از ربوده شدن یک مهندس پروژه ساختمانی در روز دوشنبه در منطقه کورین زاهدان آغاز شد؛ سپاه با انجام حملهای غافلگیرانه مهندس را آزاد کرد، اما یک خدمترسان سپاه نیز جان باخت.
ایران پیشنهاد میانجیگری برای آغاز گفتوگو میان عربستان و یمن را در شرایطی مطرح کرده که حملات حوثیها به عربستان شدت گرفته است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در گفتوگو با همتای سعودی خود بر لزوم راهحل سیاسی هشدار داد و تأکید کرد که اتکا به اقدام نظامی اوضاع را پیچیدهتر میکند.
حزب کارگران کردستان (پکک) در چارچوب فرآیند صلح با ترکیه، از چهار موضع خود در منطقه متینا در شمال عراق عقبنشینی کرده است. منابع امنیتی ترکیه اعلام کردند این اقدام بخشی از تلاش برای تخلیه مناطقی است که تهدیدی برای امنیت ترکیه محسوب میشوند.
حملات مرگبار حوثیها به فرودگاههای عربستان سعودی، بهویژه فرودگاه بینالمللی ملک خالد ریاض که تا ۱۷ اکتبر بسته ماند، ضربهای جدی به جاهطلبیهای این کشور برای تبدیل شدن به قطب هوانوردی جهانی وارد کرده است. حمله شنبه با ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی، مرگبارترین حمله در پادشاهی طی بیش از یک دهه گذشته بود و فرودگاه دمّام نیز هدف قرار گرفت.
پیمان دفاعی دوجبینه عربستان و پاکستان که با نام توافقنامه دفاع متقابل استراتژیک (SMDA) در سپتامبر ۲۰۲۵ امضا شد، همچنان چارچوب عملیاتیتری برای همکاری دفاعی دو کشور محسوب میشود؛ در حالی که پیمان جدیدتر مکه که در آگوست با حضور عربستان، پاکستان و ترکیه شکل گرفت، هنوز در حال توسعه نهادها و مکانیزمهای نظامی خود است. گزارشهای ارسال سلاح و اعزام مستشاران نظامی پاکستانی به یمن، که مقامات پاکستانی آن را تکذیب کردهاند، نشاندهنده فعال شدن SMDA است؛ توافقی که در آوریل با اعزام جنگنده، سیستمهای پدافند هوایی و ۸۰۰۰ نیرو به عربستان اجرایی شد.
نهادهای نظامی و سیاسی اسرائیل از ابهام در سیاست آمریکا نسبت به ایران سردرگم شدهاند، زیرا واشنگتن همزمان دستور آمادهسازی برای حملات احتمالی را صادر کرده و ترامپ علناً حمله پیش از انتخابات میاندورهای را رد کرده است. اسرائیل نگران است که تصمیم ترامپ درباره ایران، امنیت کشور و انتخابات ۲۷ اکتبر را تضعیف کند؛ چه از طریق آغاز جنگ که میتواند برگزاری انتخابات را غیرممکن سازد (زیرا ایران احتمالاً تلافی میکند)، و چه از طریق توافق عجولانهای که به گفته مقامات اسرائیلی برای مهار مؤثر برنامه هستهای ایران بسیار ضعیف است.
روابط اسرائیل و بریتانیا به پایینترین سطح خود رسیده است. اسرائیل در پاسخ به ممنوعیت واردات کالا از شهرکهای صهیونیستی در کرانه باختری توسط لندن، در ۸ اکتبر عملیات کنسولگری عمومی بریتانیا در شرق قدس را پایان داد.
عراق و سوریه رویکردهای متفاوتی در قبال گروههای مسلح اتخاذ کردهاند. در عراق، پس از اهانت به پرچم آمریکا در جشنهای روز حاکمیت، دولت علی زیدی دستور بازداشت چند نفر و تشکیل کمیته تحقیق داد؛ اقدامی که با حمایت برخی مقامات عراقی همراه شد، اما اکرم الکعبی، فرمانده «حزبالله النجباء» مورد حمایت سپاه پاسداران ایران، آن را «سابقهای خطرناک» خواند و ویدیویی قدیمی از راه رفتن خود روی پرچم آمریکا منتشر کرد.
لشکرهای غولپیکر جنوبی یمن به عنوان قدرتمندترین نیروی رزمی همسو با دولت یمن و مورد حمایت عربستان، در تهاجم اخیر علیه حوثیها نقش محوری ایفا کردهاند. این نیروها که ریشه در مقاومت محلی و جنبش سلفی یمن دارند، از حدود سال ۲۰۱۶ سازماندهی شده و در بازپسگیری حدود ۸۰ مایل از سواحل دریای سرخ در سال ۲۰۱۸ و عملیاتهای شبوه، ابین، البیضا و لحج مشارکت داشتند.
ولادیمیر پوتین در دیدار با مسعود پزشکیان در حاشیه اجلاس کشورهای مستقل مشترکالمنافع در ترکمنستان، آمادگی روسیه را برای کمک دیپلماتیک به پایان جنگ ایران اعلام کرد. پزشکیان نیز بر آمادگی تهران برای مذاکره با واشنگتن تأکید کرد.
سوریه گزارشها درباره اعزام نیرو به یمن در کنار عربستان سعودی را رد کرده است. احمد موفق زیدان، مشاور رسانهای ریاست جمهوری سوریه، این ادعاها را «دروغ محض» خواند و اداره رسانههای خارجی دولت سوریه تأکید کرد که اولویت دمشق بازسازی کشور و بهبود زندگی سوریهاست، نه جنگ.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز جمعه در حاشیه اجلاس کشورهای مستقل همسود (CIS) در ترکمنستان با ولادیمیر پوتین دیدار میکند؛ این پنجمین دیدار دو رهبر از زمان روی کار آمدن پزشکیان و دومین دیدار پس از آغاز جنگ میان ایران، آمریکا و اسرائیل در فوریه است. یوری اوشاکوف، دستیار پوتین، اعلام کرد که محور گفتگوها توسعه همکاریهای دوجانبه و وضعیت تنشزای خاورمیانه خواهد بود.
در استان سیستان و بلوچستان ایران، سلسله حملات مسلحانه مرگبار ادامه دارد و مقامات ایرانی گروههای مسلح خارجی را مسئول این حملات میدانند. در آخرین مورد، یک افسر پلیس به نام وحید عنایت در حمله مسلحانه به گشت پلیس در منطقه لشک شهر زاهدان کشته شد؛ مهاجمان پس از تبادل آتش زخمی شده و صحنه را ترک کردند و پلیس عملیات تعقیب را آغاز کرد.
آمریکا بهطور پنهانی از عملیات عربستان در یمن حمایت میکند؛ مشاوران نظامی آمریکایی به فرماندهان سعودی در تحلیل اطلاعات مواضع حوثیها کمک میکنند و پروازهای سوخترسانی نیروی هوایی آمریکا جنگندههای سعودی را برای خنثیسازی تهدیدات موشکی در آسمان نگه میدارند. این کمک نشاندهنده بازگشت نسبی واشینگتن از انزوای دوران پس از لغو کمک سوخترسانی در سال ۲۰۱۸ است، هرچند دولت ترامپ میکوشد ضمن مهار پیامدهای اقتصادی جنگ با ایران، تنش در آبراههای استراتژیک را افزایش ندهد و روی لبه باریکی حرکت میکند.
دولت ترکیه اعلام کرده است که «پیمان مشترک دفاعی مکه» میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان را ظرف چند روز آینده به پارلمان ارائه خواهد کرد. عمر چلیک، سخنگوی حزب حاکم ترکیه، روز چهارشنبه با اعلام این خبر گفت که وزارت خارجه بخش عمده کار خود روی این توافقنامه را تکمیل کرده و مقدمات در مرحله پیشرفتهای قرار دارد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، اعلام کرد که ایران کنترل تنگه هرمز را از دست داده و بازگشت صادرات نفت خلیج فارس را نشانهای بر تضعیف تهران دانست؛ اما واقعیت پیچیدهتر است. دادههای شرکت کیپلر نشان میدهد صادرات نفت خام کشورهای خلیج فارس در سپتامبر به ۱۶.
سه سال پس از حمله هفتم اکتبر، بنیامین نتانیاهو همچنان از تشکیل کمیسیون ملی مستقل تحقیق درباره شکستهایی که زمینهساز این حمله بود، خودداری میکند؛ شکستهایی که به کشته شدن حدود ۱۲۰۰ نفر و گروگانگیری ۲۵۰ نفر انجامید. گروههای جامعه مدنی اسرائیل، از جمله «شورای اکتبر» که خانوادههای داغدار، بستگان گروگانها و بازماندگان را گرد هم آورده، با برگزاری رویدادهایی مانند «راهپیمایی شرم» خواستار پذیرش مسئولیت نتانیاهو هستند.
سه سال پس از حمله هفتم اکتبر، هیچیک از اهداف تعیینشده اسرائیل محقق نشده و حماس همچنان بر غزه مسلط است. با وجود کشته شدن نزدیک به ۵۰۰ سرباز اسرائیلی و دهها هزار فلسطینی، ارزیابیهای اطلاعاتی نشان میدهد حماس حدود ۳۰ هزار جنگجو دارد؛ تقریباً برابر با قدرت پیش از جنگ.
ترکیه و پاکستان در پی نشست اضطراری در ریاض توافق کردند که در چارچوب پیمان دفاعی مکه، نیرو و توانمندیهای نظامی خود را برای اعزام سریع به عربستان آماده کنند. این نشست با حضور وزیران خارجه، دفاع و فرماندهان ارتش سه کشور برگزار شد و شاهزاده محمد بن سلمان نیز با هیئتها دیدار کرد.
چین در نشست ۲۴ سپتامبر ترامپ و شی نشان داد که برخلاف فشارهای آمریکا، آماده فاصله گرفتن از ایران نیست. با ورود جنگ به ماه هفتم، محاسبات پکن نه تنها تضعیف نشده، بلکه تقویت شده است که تهران همچنان شریک راهبردی چین باقی میماند.
رشاد العلیمی، رئیسجمهور دولت تحت حمایت عربستان در یمن، در سخنرانی تلویزیونی از آغاز یک عملیات نظامی گسترده علیه حوثیهای مورد حمایت ایران خبر داد و اعلام کرد که هدف این عملیات بازپسگیری مناطق تحت کنترل حوثیها و گسترش اقتدار دولت در سراسر یمن است. به گفته مقامات منطقهای و غربی، عربستان فرماندهی جنگ هوایی را بر عهده دارد و نیروهای یمنی در زمین میجنگند.
حوثیهای یمن روز شنبه مدعی حمله به تأسیسات نفتی آرامکو در جنوب ریاض شدند و عربستان نیز در واکنش، صنعا را با دهها حمله هوایی هدف قرار داد. یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، اعلام کرد که این گروه با موشکهای بالستیک و پهپاد تأسیسات نفتی ریاض را هدف گرفته و آتشسوزی ایجاد کرده است.
در روز شنبه، یک شاهد عینی از مشاهده ستون بزرگی از دود و آتش در نزدیکی تأسیسات شرکت آرامکو در ریاض خبر داد. مقامات سعودی بلافاصله این آتشسوزی را تأیید نکردند و شرکت آرامکو نیز به درخواست اظهارنظر پاسخی نداد.
روسیه در قبال جنگ یمن رویکردی دوگانه اتخاذ کرده است: حمایت رسمی و علنی از شورای رهبری ریاست جمهوری مورد حمایت عربستان، در حالی که همزمان روابط خود را با حوثیها گسترش میدهد. سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در دیدار با فیصل بن فرحان، حملات حوثیها به اهداف غیرنظامی در عربستان را غیرقابل قبول خواند و پوتین نیز در تماس با محمد بن سلمان بر آزادی ناوبری در تنگههای باب المندب و هرمز تأکید کرد.
تلاش برای ربودن پرواز شرکت فلایدبی به مقصد تلآویو، آسیبپذیریهایی را در ترتیبات امنیتی پشتیبان روابط اسرائیل و امارات متحده عربی، که مهمترین دستاورد توافقنامه ابراهیم ۲۰۲۰ به شمار میرود، آشکار کرد. مقامات اسرائیلی میگویند این حادثه بعید است به روابط دوجانبه آسیب دائمی بزند، اما درخواست وزیر حملونقل اسرائیل برای توقف پروازها از امارات میتواند در کوتاهمدت بر همکاری امنیتی سایه بیندازد.
وزارت خارجه آمریکا روز پنجشنبه اعلام کرد که شرایط حقوق بشری مربوط به بیش از ۳۰۰ میلیون دلار کمک نظامی به مصر را با استناد به «نقش مفید» قاهره از زمان آغاز جنگ آمریکا با ایران لغو کرده است. بر اساس نامهای به تاریخ ۲۱ سپتامبر خطاب به کمیتههای کنگره که رویترز آن را دیده، مارکو روبیو، وزیر خارجه، تصمیم گرفته الزام تأییدیه را درباره ۳۲۰ میلیون دلار تأمین مالی نظامی خارجی سال مالی ۲۰۲۵ مصر لغو کند.
بیش از ۵۰ سازمان حقوق بشری، مذهبی و سیاست خارجی از جمله دیدهبان حقوق بشر، اکسیفام آمریکا، عفو بینالملل آمریکا و کلیسای اسقفی در نامهای به کنگره آمریکا خواستار مخالفت علنی با فروش ۲.۸ میلیارد دلاری تسلیحات به اسرائیل شدند که دولت ترامپ در نظر دارد آن را پیش ببرد.
پنتاگون تأیید کرده است که چند هزار تفنگدار دریایی و ملوان نیروی دریایی آمریکا را همراه با ناو هواپیمابر یواساس تئودور روزولت به خاورمیانه اعزام میکند. ناو تهاجمی یواساس ماکین آیلند روز دوشنبه پایگاه سندیگو را با سیزدهمین یگان اعزامی تفنگداران دریایی ترک کرد و روزولت نیز یک روز پیشتر برای عبور از اقیانوس آرام اعزام شد؛ سفری که احتمالاً دو تا سه هفته طول میکشد تا به دریای عرب برسد.
دولت سوریه گزارشها درباره برگزاری دیداری مخفی میان مقامات سوری و نمایندگان حزبالله لبنان در ترکیه در سپتامبر را تکذیب کرد. رویترز پیشتر به نقل از دو مقام سوری، یک مقام آمریکایی و یک منبع امنیتی لبنانی نزدیک به حزبالله گزارش داده بود که نهادهای اطلاعاتی ترکیه این دیدار را با هدف ایفای نقش مستقیم در کاهش تنشهای دیرینه میان دو طرف ترتیب دادهاند.
حادثه اخیر پرواز فلایدوبی به مقصد تلآویو که پس از آنچه مقامهای اسرائیلی تلاش برای هواپیماربایی خواندند، در عربستان سعودی فرود اضطراری کرد، بار دیگر خاطرات دوران پرالتهاب هواپیماربایی در خاورمیانه را زنده کرده است. بر اساس گزارشها، یکی از خلبانان که همکارش را با چاقو زده بود و ظاهراً قصد سقوط دادن هواپیما را داشت، توسط مسافران مهار شد و هواپیما در فرودگاه تبوک عربستان فرود آمد.
شش ماه پس از آغاز جنگ، توانایی ایران در استفاده از تنگه هرمز بهعنوان ابزار اقتصادی در حال تحلیل است، درست زمانی که این آبراه به محور تلاشها برای پایان دادن به جنگ با آمریکا تبدیل شده است. آمریکا و کشورهای خلیج فارس خود را با اختلال سازگار میکنند و همزمان قدرت ایران برای گرفتن امتیاز از طریق تهدید به اخلال در تنگه رو به کاهش است.
یک پرواز شرکت فلایدبی با شماره FZ1073 که از دبی به مقصد تلآویو در حرکت بود، صبح چهارشنبه پس از مخابره کد اضطراری مجبور به فرود اضطراری در عربستان سعودی شد. این هواپیما که حامل ۱۷۴ مسافر از جمله ۱۰۰ تبعه اسرائیلی بود، در حریم هوایی اسرائیل کد اضطراری ۷۷۰۰ را مخابره کرد و ارتفاع خود را از ۳۴ هزار پا به حدود ۱۶ هزار پا کاهش داد.
شیخ منصور بن زاید، معاون رئیس امارات، در ریاض با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، و خالد بن سلمان، وزیر دفاع، دیدار کرد؛ نخستین نشست دوجانبه در سطح عالی از زمان بروز گسست عمیق بر سر یمن در سال گذشته. دو طرف بر تقویت روابط برادرانه، همکاری مشترک و هماهنگی نزدیک در زمینههای گوناگون تأکید کردند و خالد بن سلمان عربستان را «وطن دوم» شیخ منصور خواند.
ایران در جزیره قشم نزدیک تنگه هرمز رزمایش بسیج عمومی گستردهای با نام «جانفدا» برگزار کرد که حدود پنج هزار داوطلب غیرنظامی، از جمله زنان و مردان، در آن شرکت داشتند. این رویداد شامل رزمایشها و رژههای نظامی زنده بود و رسانههای ایرانی از گردهماییهای مشابه در جزایر هرمز، کیش و ابوموسی خبر دادند.
یک مقام ارشد آمریکایی روز یکشنبه پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه هرمز را «بدبینانه» خواند و آن را رد کرد. این طرح که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اوایل هفته در سازمان ملل اعلام کرده بود، خواستار آزادسازی داراییهای مسدودشده، لغو تحریمهای نفتی و پایان محاصره دریایی آمریکا در ازای بازگشایی این آبراه حیاتی است.
نشست سران شی جینپینگ و دونالد ترامپ هیچ تعهد ملموس جدیدی درباره ایران یا خاورمیانه به همراه نداشت و ایران در اظهارات علنی هیچیک از دو رهبر مطرح نشد. تنها در بیانیه جداگانه خبرگزاری شینهوا، شی ابراز امیدواری کرد آمریکا و ایران هرچه سریعتر به مسیر گفتوگو و مذاکره بازگردند، بدون آنکه تعهد تازهای برای کمک به این امر بدهد.
قطر در حالی که جنگ ایران وارد ماه هفتم خود میشود، با چالشهای اقتصادی ناشی از بسته شدن تنگه هرمز روبهروست و برای مقابله با آن، توافقهای تجاری جدیدی را دنبال میکند. در ۲۱ سپتامبر، صندوق سرمایهگذاری قطر و جیپی مورگان شراکتی ۲۰ میلیارد دلاری اعلام کردند که پیام آن حفظ توان مالی دوحه برای حضور در صحنه جهانی است.
فرانسه اعلام کرده نیرو، سامانههای راداری و تجهیزات پدافند هوایی به عربستان اعزام میکند تا از پایانه نفتی ینبع در ساحل دریای سرخ محافظت شود. این تصمیم پس از آن گرفته شد که بریتانیا نیز یک هواپیمای سوخترسان و تجهیزات نظامی برای کمک به دفاع هوایی عربستان در برابر حملات موشکی و پهپادی حوثیها فرستاد.
چند کشور منطقه در واکنش به تحریمهای جدید آمریکا، پروازهای ایران را تعلیق کردهاند و مقامات ایرانی در پاسخ هشدار دادهاند که اگر خطوط هوایی کشورشان از دسترسی به پرواز و خدمات فرودگاهی محروم شوند، میتوانند سفرهای هوایی کل منطقه را مختل کنند. محمد مخبر، مشاور ارشد رهبر معظم انقلاب، در پستی در ایکس نوشت: «اگر ایران نتواند پرواز کند و خدمات فرودگاهی دریافت کند، هیچ کشوری در منطقه نیز این امکان را نخواهد داشت» و تأکید کرد راهبرد ایران این است که «پرواز در منطقه یا برای همه آزاد است یا برای هیچکس.
کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل روز چهارشنبه رأی داد که دو فهرست بزرگ عرب، یعنی حزب رعام و فهرست مشترک (اتحادی از حداش، تعال و بلد)، از رقابت در انتخابات ۲۷ اکتبر منع شوند. این کمیته همچنین عوفر کاسیف و سامی ابو شحاده، از نامزدهای فهرست مشترک، را رد صلاحیت کرد.
یک مشاور رهبر معظم ایران، سرلشکر یحیی رحیم صفوی، هشدار داده است که هرگونه حمله بیشتر آمریکا و اسرائیل علیه ایران میتواند جنگ را به دریای سرخ و تنگه بابالمندب گسترش دهد و احتمالاً تا اقیانوس هند یا فراتر از آن برسد. او تأکید کرد که با گسترش دامنه درگیری از خلیج فارس و تنگه هرمز تا دریای سرخ، ممکن است جبهه جدیدی در پاسخ به جنگ احتمالی باز شود.
آمریکا با تحریم ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و لغو مجوزهای مربوط به سفر هوایی، درصدد زمینگیر کردن خطوط هوایی ایران در سراسر جهان است. با این حال، ساعتها پس از اجرایی شدن این تحریمها، شرکتهای هواپیمایی ایرانی همچنان به مقاصدی مانند چین، تایلند، ترکیه، عراق، عمان، امارات، گرجستان و ارمنستان پرواز میکردند.
یک کشتی باری با نام «اموی کیپ دائو» هنگام عبور از تنگه هرمز هدف اصابت یک پرتابه ناشناس قرار گرفت که منجر به آتشسوزی و سرگردانی کشتی و کشته شدن حداقل یک تبعه هندی شد. وزارت امور خارجه هند ضمن تایید این حادثه و اعلام نجات ۱۹ دریانورد دیگر، این حمله را محکوم کرده و خواستار استفاده از دیپلماسی برای کاهش تنشها شد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، مذاکرات اخیر میان نمایندگان ایران و آمریکا را «عمدتاً مثبت» توصیف کرد، اما تأکید نمود که این گفتوگوها هنوز به پیشرفت چشمگیری منجر نشده است. اگرچه وی از جزئیات این دیدار و هویت دقیق حاضران سخنی نگفت، اما بر اهمیتِ اصلِ برقراری گفتوگو میان دو طرف تأکید کرد.
دونالد ترامپ در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد و در نشستی با حضور رهبران و مقامات ارشد کشورهای خاورمیانه، اعلام کرد که برای دستیابی به توافق با ایران «شتاب زیادی» وجود دارد. وی با تأکید بر اینکه هدف اصلی ایالات متحده جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای است، نسبت به انهدام تأسیسات مشکوک از جمله کوه پیکاکس در صورت مشاهده فعالیتهای غیرمجاز هشدار داد.
سفر مسعود پیشبین، رئیسجمهور ایران، به نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل در حالی انجام میشود که نشانههایی از گشایشهای دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن، در کنار تداوم تهدیدات نظامی و فشارهای اقتصادی، نمایان شده است. دونالد ترامپ با تأیید دیدارهای غیرمستقیم فرستادگانش با هیئت ایرانی، این گفتگوها را مثبت ارزیابی کرده، اما همزمان بر سیاست فشار حداکثری و تحریمهای جدید علیه خطوط هوایی ایران تأکید ورزیده است.
قوه قضاییه ایران در ادامه اقدامات خود علیه مخالفان و آنچه «عناصر ضدانقلاب» خوانده میشود، اموال ۳۹۴ نفر را به اتهام همکاری با کشورهای متخاصم، بهویژه ایالات متحده و اسرائیل، مصادره کرده است. علی صالحی، دادستان تهران، با اعلام این خبر از توقیف ۲۱۹۱ حساب بانکی و ۳۷ خودرو متعلق به این افراد خبر داد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در سفر کوتاهمدت خود به نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل، برنامهای برای دیدار با دونالد ترامپ ندارد. این فاصله گرفتن سیاسی در حالی رخ میدهد که نتانیاهو در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر اسرائیل با فشارهای بینالمللی و داخلی مواجه است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل با نخستوزیر عراق، علی زایدی، دیدار کرد. این ملاقات در حالی صورت گرفت که تنها چند روز تا موعد خروج نیروهای آمریکایی از عراق در ۳۰ سپتامبر باقی مانده است.
در آستانه دیدار مورد انتظار رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، مذاکرات پیرامون جنگندههای اف-۱۶ دوباره به دستور کار روابط دو کشور بازگشته است. آنکارا که به دلیل خرید سامانه پدافندی اس-۴۰۰ از روسیه تحت تحریمهای «کاتسا» قرار گرفته و از برنامه جنگندههای اف-۳۵ کنار گذاشته شده است، اکنون با هدف حفظ توان بازدارندگی هوایی و نوسازی ناوگان فرسوده خود، به دنبال حل اختلافات با واشنگتن است.
انور قرقاش، مشاور ارشد دیپلماتیک رئیس امارات، با پیشبینی تداوم مناقشه میان ایران، آمریکا و اسرائیل، بر لزوم تغییر راهبرد امنیتی منطقه تأکید کرد. او با اشاره به دوران بیثباتی داخلی در ایران پس از تغییر رهبری و قدرت گرفتن نهادهای نظامی، تصریح کرد که کشورهای حاشیه خلیج فارس نباید صرفاً تماشاگر مذاکرات تهران و واشینگتن باشند، بلکه باید در کانون گفتگوهای امنیتی دوجانبه با ایران قرار گیرند.
| گرایش سیاسی | میانه | مخاطبین اصلی | تحلیلگران سیاسی، دیپلماتها، علاقهمندان به خاورمیانه، پژوهشگران |
|---|---|---|---|
| کشور مبدأ | ایالات متحده |