مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، هنگام ملاقات با همتایان خود در گروه G7 در پاریس روز سه‌شنبه، به آن‌ها گفت که رئیس‌جمهور ترامپ گزینه‌های از سرگیری جنگ با ایران یا امضای یک توافق را بررسی کرده، اما راه سومی را انتخاب نموده است: خفه کردن رژیم ایران. سه نفر از حاضران در جلسه به اکسیوس (Axios) گفتند.
چرا اهمیت دارد: جنگ ایران در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ به یک بار سنگین سیاسی تبدیل شده و هزینه‌های گزافی را به جمهوری‌خواهان در انتخابات میاندوره‌ای تحمیل کرده است. رئیس‌جمهور ماه‌هاست که بین تهدید به نابودی ایران و پیش‌بینی تسلیم آن و پذیرش توافقی که او می‌خواهد، نوسان می‌کند.
- «او به دنبال راه‌حل بود، اما مطمئن نبود بهترین مسیر کدام است»، به گفته یک مقام آمریکایی نزدیک به ترامپ.
- این بحث درباره اینکه کدام مسیر باید طی شود، منجر به تنش میان چندین جناح در بالاترین سطح دولت شده است. هر جناح حمایت متحدان آمریکایی در خاورمیانه را داشت؛ اسرائیل طرفدار حملات مجدد و اکثر کشورهای حوزه خلیج فارس مخالف آن بودند.
اخبار محرک: ترامپ پس از دیدار با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، در روز دوشنبه گفت که دور جدیدی از حملات علیه ایران «بسیار بعید» است و «به نظر نمی‌رسد ضروری باشد».
- ترامپ اظهار داشت که در عوض، ادامه سرکوب اقتصادی و محاصره دریایی علیه ایران را ترجیح می‌دهد، به علاوه عملیات جدیدی موسوم به «دروازه آهنین» برای قطع مسیرهای زمینی که ایران برای انتقال تسلیحات پیشرفته و سایر فناوری‌ها استفاده می‌کند.
پشت صحنه: روبیو سیاست آمریکا نسبت به ایران را در جلسه‌ای غیرعلنی روز سه‌شنبه با وزرای خارجه کشورهای گروه G7 در پاریس توضیح داد.
- «رئیس‌جمهور فقط دو گزینه ندارد. مسئله بازگشت به جنگ یا امضای یک توافق صلح مسخره نیست. ما توافق احمقانه‌ای نخواهیم بست. گزینه سوم ما این است که به کاری که اکنون انجام می‌دهیم ادامه دهیم»، روبیو طبق گفته سه نفر حاضر در اتاق چنین بیان کرد.
- روبیو افزود که آمریکا هزینه‌های ویرانگری بر اقتصاد ایران تحمیل می‌کند و توانایی آن برای تأمین مالی سازمان‌های تروریستی یا بازسازی نیروهای مسلحش را دشوارتر ساخته است. همچنین هیچ تاریخ پایانی وجود ندارد.
- «رئیس‌جمهور تحت فشار زمانی کاذب نیست؛ ایرانیان دارند آسیب عمده‌ای به اقتصاد خودشان وارد می‌کنند»، روبیو گفت.
جزئیات پشت پرده: مقامات آمریکایی می‌گویند روبیو یکی از اعضای تیم امنیت ملی ترامپ بود که همراه با اسکات بسانت، وزیر خزانه‌داری، جان راتکلیف، مدیر CIA و جرد کوشنر، مشاور و داماد ترامپ، استراتژی خفقان را پیش بردند.
- آن گروه با از سرگیری جنگ مخالفت داشت، معتقد بود مواضع فعلی ایران نمی‌تواند به توافقی منجر شود که منافع آمریکا را تأمین کند و برای گزینه سوم لابی‌گری کرد.
وضعیت کنونی: روبیو نسبت به دستیابی به پیشرفت دیپلماتیک بسیار بدبین است.
- «ایران عاشق یک توافق است. مشکل این است که شروطی که همچنان مطرح می‌کنند پوچ است. حتی الان هم جدی نیستند»، او پس از نشست G7 به خبرنگاران گفت.
- او گفت اگر ایرانیان درد اقتصادی بیشتری حس کنند، ممکن است این تغییر کند. «بالاخره باید غذا بخورید. بالاخره واقعیت‌های اقتصادی حتی جمجمه افراطی‌ترین دیوانگان را نیز نفوذ می‌کند. بنابراین فکر می‌کنم با گذشت زمان، این موضوع تأثیرگذار خواهد بود.»
اما نکته مهم: چندین متحد آمریکا — مانند ترکیه، عراق و پاکستان — نگران قصد ترامپ برای طولانی کردن فشار اقتصادی هستند، به گفته یک مقام آمریکایی.
- آن مقام گفت این متحدان نگرانند که فشار آمریکا بر آن‌ها برای قطع تجارت با ایران — از جمله توقف پروازها و بستن مرزها — باعث بی‌ثباتی در کشورهای خودشان شود.
طرف مقابل: مسیری که ترامپ انتخاب کرده کاملاً در تضاد با دستور مجتبی خامنه‌ای، رهبر عالی ایران، به دولت و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است.
- خامنه‌ای دستور پایان وضعیت «نه جنگ، نه توافق» را صادر کرد و خواستار نتیجه‌ای روشن برای جنگ شد. رهبری غیرنظامی ایران این را چراغ سبز برای مذاکره و امضای توافق تعبیر کرد.
- اما اگر بن‌بست فعلی ادامه یابد و فشار بر ایران تشدید شود، سپاه پاسداران ممکن است آن را چراغ سبز برای حملات تهاجمی‌تر در منطقه بداند تا وضعیت موجود را بشکند.
- «ایران قصد ندارد این وضعیت را به طور نامحدود بپذیرد»، به گفته دنی سیترونویچ، کارشناس ایران در شورای آتلانتیک. «تهران ممکن است نتیجه بگیرد که افزایش هزینه‌های اقتصادی و امنیتی برای واشنگتن و شرکای منطقه‌ای‌اش تنها راه اجبار آمریکا به تغییر سیاست است.»
- او افزود: «خطر آشکار است: ایران تشدید می‌کند، واشنگتن پاسخ می‌دهد و هر دو طرف خود را در رویارویی نظامی دیگری می‌یابند که لزوماً هیچ‌کدام آن را نمی‌خواستند.»
چه چیزی را زیر نظر داشته باشیم: نخست‌وزیر قطر در نشست G7 درباره تلاش‌های میانجی‌گری و گفتگوی خود با ترامپ در روز قبل گزارش داد.
- آل ثانی گفت پس از دیدارش با ترامپ، احساس می‌کند فضای بیشتری برای تلاش‌های دیپلماتیک وجود دارد.
- نقاط اختلاف همچنان این است که کدام طرف اولین قدم را برای کاهش تنش برمی‌دارد و تدابیر اعتمادساز مورد توافق طرفین چیست.
- نظرت‌وزیر قطر گفت می‌خواهد چین و کشورهای اروپایی را به عنوان تضمین‌دهنده وارد کند تا به کاهش شک‌های عمیق ایرانیان مبنی بر اینکه ترامپ توافق را نقض کرده و چند ماه دیگر جنگ را از سر می‌گیرد، کمک کند.