بدن انسان سالانه دو میلیارد تن دی‌اکسید کربن تولید می‌کند

مطالعه جدیدی نشان می‌دهد که مقدار دی‌اکسید کربن تولیدشده توسط متابولیسم بدن انسان طی سه دهه به شدت افزایش یافته است.

دی‌اکسید کربنی که بدن‌های انسان هنگام تبدیل غذا به انرژی تولید می‌کنند، طبق مطالعه‌ای به سرپرستی دانشگاه بَث، طی سه دهه ۷۴ درصد افزایش یافته است. تا سال ۲۰۱۵، مجموع جهانی به تخمین ۲.۰۵ میلیارد تن متریک (معادل ۲.۲۶ میلیارد تن آمریکایی) در سال رسیده بود؛ رقمی که بر جزئی مهم از چرخه کربن زمین تأکید دارد که دانشمندان قبلاً آن را در این مقیاس کمّی‌سازی نکرده بودند.

برخلاف انتشارات ناشی از سوزاندن سوخت‌های فسیلی، CO₂ که انسان بازدم می‌کند، عمدتاً از کربنی سرچشمه می‌گیرد که اخیراً توسط گیاهان از جو جذب و از طریق زنجیره غذایی منتقل شده است. در مقابل، سوزاندن زغال‌سنگ، نفت و گاز طبیعی کربنی را آزاد می‌کند که میلیون‌ها سال در زیر زمین ذخیره شده و اکنون به چرخه فعال کربن افزوده می‌شود.

این مطالعه که در مجله The Lancet Planetary Health (لنست سلامت سیاره‌ای) منتشر شده، نشان می‌دهد که تولید سالانه CO₂ از متابولیسم بدن انسان از ۱.۱۸ میلیارد تن متریک (۱.۳۰ میلیارد تن آمریکایی) در سال ۱۹۸۵ به ۲.۰۵ میلیارد تن متریک (۲.۲۶ میلیارد تن آمریکایی) در سال ۲۰۱۵ افزایش یافته است. بیش از ۶۰ درصد این افزایش ناشی از رشد جمعیت بوده، نه افزایش قابل توجه میزان تولید توسط هر فرد.

برای تخمین انتشارات جهانی ناشی از متابولیسم، پژوهشگران هزاران اندازه‌گیری واقعی از تولید CO₂ در افراد مختلف، از نوزادان تا سالمندان، را تحلیل کردند. آن‌ها این یافته‌ها را با داده‌های جهانی جمعیت و وزن بدن ترکیب نمودند تا محاسبه کنند که فعالیت متابولیک انسان در طول زمان چگونه تغییر کرده است.

پروفسور خاویر گونزالز، که هدایت این پژوهش را در مرکز تمرینات بدنی، تغذیه و متابولیسم دانشگاه بَث بر عهده داشت، توضیح داد:

«ما همگی صرفاً با تبدیل غذا به انرژی، دی‌اکسید کربن تولید می‌کنیم، اما تاکنون ایده روشنی نداشتیم که این مقدار در سطح جهانی به چه عددی می‌رسد.»

«آنچه کشف کردیم این است که افزایش عمدتاً به دلیل تعداد بیشتر ماست. این موضوع قطعه دیگری از پازل را برای دانشمندان فراهم می‌کند تا بفهمند کربن از کجا می‌آید و به کجا می‌رود. در نهایت، این اطلاعات می‌تواند به دانشمندان کمک کند تا اثربخشی راهبردهای کاهش کربن را دقیق‌تر پیش‌بینی کنند.»

متابولیسم بدن انسان به حرکت مداوم کربن در محیط، به ویژه در شهرهای پرجمعیت، کمک می‌کند. لحاظ کردن این فعالیت می‌تواند به محققان کمک کند تا بودجه‌های کربنی دقیق‌تری تدوین کرده و اثرات راهبردهای طراحی‌شده برای کاهش انتشارات را بهتر ارزیابی نمایند.

پژوهشگران تأکید می‌کنند که یافته‌های آن‌ها به معنای توصیه به کاهش ورزش، تغییر رژیم غذایی یا تلاش برای کاهش دی‌اکسید کربن بازدمی نیست. هدف، بهبود اندازه‌گیری‌های علمی از جابه‌جایی کربن است، نه معرفی تنفس به عنوان عاملی در انتشارات سوخت‌های فسیلی.

گونزالز بر تمایز میان این دو تأکید کرد: «نکته مهم این است که دی‌اکسید کربنی که ما بازدم می‌کنیم، همان چیزی نیست که از سوزاندن سوخت‌های فسیلی حاصل می‌شود. ما نمی‌گوییم که تنفس، تغییرات اقلیمی را پیش می‌برد.»

«آنچه این مطالعه انجام می‌دهد، ارائه تصویری بسیار شفاف‌تر از میزان تولید CO₂ توسط مردم در سراسر جهان و نحوه تغییر آن با رشد جمعیت است. این درک می‌تواند به بهبود دقت پیش‌بینی‌های برنامه‌های کاهش کربن کمک کند.»

منبع: «محاسبه تولید جهانی دی‌اکسید کربن از متابولیسم بدن انسان بین سال‌های ۱۹۸۵ و ۲۰۱۵: یک مطالعه مدل‌سازی» توسط خاویر تی گونزالز، لورنزو لولی، برونو اسپلانزون، گرگ اتکینسون، اد ماوندِر، آلفونسو مورنو-کابانیاس، جاریا بونیام، دیلن تامپسون، جیمز بتس، فیلیپ ان اینسلی، هلیودورو آلِمان-ماتهو، لیندا بانдини، الن ای بلاک، کارلاین وی سی بوتِن، پاسکال بووت، سورن براگه، رجینا کاسپر، پراسانگی داباره، باری دبلیو فاج، ملانی گیلینگهام، آنالیس اچ گوریس، مایکل گورون، هینکه هایسما، ماریجه بی هووس، نورجهان جوناس، پیتر کتزمارزیک، میساکا کیمورا، سای کروپا داس، پولانی لنرول، کریستل ال لارسون، ماری لووف، آویوا مست، ماریان نوهاوسر، ترزا ای نیکلاس، رابرت ام اوچیامبو، کیرسی اچ پیتیلاینن، سوزان بی راسِت، اریک راواسین، لیان ام ردمن، جان جی رایلی، سوزان رابرتز، لوئیس بی ساردینیا، آنالیزا ام سیلوا، ساریشتی سینها، اندرس ام سیودین، اریک استیس، ساموئل اس یورلاکر، ادگار ای ون میل، ژانین ای وربونت، جاناتان سی کی ولز، تسوکاسا یوشیدا، شویینگ ژانگ، الکسیا مورفی-آلفورد، کورنلیا یو لوکل، ایمی لوک، میشل نوآوس راوِلی، هرمان پونترز، جنیفر رود، هیرویوکی ساگایاما، دیل ای اسکولر، کلاس آر وسترتِرپ، ویلیام دبلیو وانگ، یوسوکه یامادا و جان اسپیکمن، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶، The Lancet Planetary Health.
DOI: 10.1016/j.lanplh.2026.101546