کپنهاگ و استکهلم—بانک مرکزی سوئد نگران است که اگر یک وضعیت اضطراری مانند حمله سایبری روسیه شبکه برق یا مخابرات را از کار بیندازد، مصرف‌کنندگان بدون پول نقد چه خواهند کرد.
بنابراین از ماه ژوئیه، مصرف‌کنندگان سوئدی می‌توانند کالاهای اساسی را با کارت‌های مستردکارد و ویزا خود بدون اتصال به شبکه خریداری کنند. بانک مرکزی (ریکسبانک) می‌خواهد با امکان‌پذیر کردن خریدهای آفلاین از طریق «Swish»، سیستم پرداخت موبایل محلی که کاملاً شبکه‌های ویزا و مستردکارد را دور می‌زند، فراتر برود.
«آنچه این وضعیت ژئوپلیتیکی کلان به همراه آورده این است که شما باید در عملیات خود افزونگی داشته باشید»، اریک تدن، رئیس بانک مرکزی سوئد، در یک مصاحبه توضیح داد.
«اگر به سیستم پرداخت خود نگاه کنیم، اتفاقاً دو کارت اعتباری داریم که هر دو متعلق به یک کشور، یعنی ایالات متحده هستند»، او گفت. «من فکر می‌کنیم باید این موضوع را در ذهن داشته باشیم.»
این ابتکار، به شیوه کوچک خود، نشان می‌دهد که چقدر این گوشه از جهان تغییر کرده است. کشورهای کمی مانند نوردیک‌ها—سوئد، دانمارک، نروژ، فنلاند و ایسلند—از جهانی‌سازی و پایان جنگ سرد سود بردند.
آن جهان از بین رفته است. روسیه قلمرو آن‌ها را تهدید می‌کند، چین بازارهایشان را تهدید می‌کند و آن‌ها دیگر نمی‌توانند روی ایالات متحده برای دفاع از هیچ‌کدام حساب کنند. بازدید اخیر من از دانمارک و سوئد نشان داد که چگونه آن‌ها در حال چرخش به سمت این واقعیت جدید هستند: سرمایه‌گذاری بیشتر پول و نیروی انسانی در دفاع؛ رفع آسیب‌پذیری‌ها در سیستم‌های پرداخت، زنجیره‌های تأمین و روابط تجاری؛ و ادغام اقتصادها، صنایع دفاعی و نیروهای نظامی خود با یکدیگر و اروپا به شکل تنگاتنگ‌تری.
برخلاف تصور رایج، آن‌ها به نظر می‌رسد در حال شکوفایی هستند، نه اینکه هزینه‌ای بپردازند، که نشانه‌ای امیدوارکننده برای سایر نقاط جهان است.
همه چیز برای بازآرمانی
اعضای اندکی از سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) همان‌طور که نوردیک‌ها به درخواست رئیس‌جمهور ترامپ برای پذیرش سهم بیشتری از هزینه‌های دفاعی خود پاسخ انرژی‌بخش دادند. سال گذشته، دانمارک و نروژ هر کدام بیش از ایالات متحده نسبت به تولید ناخالص داخلی (GDP) هزینه دفاعی کردند، طبق گزارش مؤسسه تحقیقات صلح بین‌المللی استکهلم. یک دهه پیش، آن‌ها یک‌سوم همین مقدار را هزینه می‌کردند. سوئد و فنلاند نیز عقب نیستند.
آنچه قابل توجه بوده، اجماع سیاسی پشت این افزایش آمادگی نظامی است. در انتخابات مارس در دانمارک و ماه گذشته در سوئد، احزاب چپ و راست، از جمله احزاب افراطی راست‌گرا ضد مهاجرت، از تقویت نظامی حمایت کردند.
دلیل آن: روسیه درست آن‌طرف دریای بالتیک قرار دارد. سرویس اطلاعاتی دفاعی دانمارک نتیجه گرفته است که پس از آتش‌بس در اوکراین، روسیه ظرف دو سال آماده جنگ در منطقه بالتیک خواهد بود و ظرف پنج سال قادر به انجام جنگ تمام‌عیار در اروپا، با فرض اینکه ناتو کند باشد در بازآرمانی و ایالات متحده دخالت نکند.
«مردم این را می‌دانند، بنابراین می‌دانند چرا [بازآرمانی] بسیار حیاتی است»، فلمینگ مولر مورتنسن، عضو پارلمان از حزب سوسیال دموکرات که ائتلاف حاکم را رهبری می‌کند، گفت.
تغییر طرز تفکر به روش‌های معمولی‌تر نیز دیده می‌شود. همان‌طور که سوئد اطمینان حاصل کرده که کارت‌های پرداخت در صورت قطع شبکه کار کنند، دانمارک از هر خانوار خواسته است سه روز ذخیره اقلام ضروری شامل غذا، آب، دارو و یک رادیو خورشیدی یا باتری‌دار داشته باشد.
«وقتی مهمانی‌های خصوصی و گردهمایی‌ها دارید، درباره آماده‌سازی صحبت می‌کنیم: 'آیا آماده هستید، آیا نیستید؟'» مورتنسن گفت.
جوانان دوباره با احتمال فراخوان شدن برای خدمت سربازی مواجه هستند. سوئد در سال ۲۰۱۸ خدمت سربازی را احیا کرد و امسال ۹۰۰۰ سرباز وظیفه را فراخوان خواهد کرد، در مقایسه با ۳۵۰۰ نفر در سال ۲۰۱۸. این کشور در حال بحث درباره لغو ممنوعیت خدمت سربازان خارج از سوئد است. «چگونه ارزیابی می‌کنید که دفاع سوئد چیست؟ ممکن است در لتونی باشد»، اوا اسکوک هاسلوم، معاون دریاسالار و رئیس عملیات مشترک نیروهای مسلح، گفت.
دانمارک زنان را واجد شرایط خدمت سربازی کرده و مدت خدمت سربازان را از چهار ماه به یازده ماه افزایش داده است.
نیاز به مجتمع نظامی-صنعتی
تعهد ولرم ترامپ به ناتو و تلاش‌هایش برای الحاق گرینلند تحت حاکمیت دانمارک (که تحت یک توافق با دانمارک در ماه گذشته کنار گذاشته شد)، دانمارکی‌ها و سوئدی‌ها را نسبت به وابستگی خود به فناوری ایالات متحده برای امنیت بیدار کرد: سامانه‌های پاتریوت برای دفاع موشکی، Palantir برای هوش مصنوعی پلیس و نظامی، حتی مایکروسافت در نرم‌افزارهای دسکتاپ. مانند اکثر اروپا، دانمارک برای رقابت با سیلیکون ولی در نوآوری مشکل دارد. استارتاپ‌های امیدوارکننده‌ای مانند Zendesk و Unity اغلب مقر اصلی خود را به ایالات متحده منتقل می‌کنند.
«مالکیت فناوری‌ها به عاملی در همه تعارضات تبدیل شده است»، مارتین لیده‌گارد، وزیر کسب‌وکار و رقابت‌پذیری دانمارک، گفت. اگرچه ایالات متحده همچنان مهم‌ترین شریک تجاری دانمارک است، «ما باید مطمئن شویم... که به فناوری‌های آمریکایی وابسته نخواهیم بود... ما همچنین باید مطمئن شویم که ایالات متحده بتواند به ما وابسته باشد.»
فراتر از تأمین قطعات برای پلتفرم‌های تسلیحاتی مانند جنگنده F-35، دانمارک صنعت دفاعی چندانی ندارد. برای دهه‌ها، «[ما] فکر نمی‌کردیم که لازم است. این اشتباه بزرگی بود»، لارس سانداهل سورنسن، رئیس Dansk Industri، انجمن اصلی کسب‌وکار دانمارک، گفت.
دانمارک اقدامات کوچکی انجام داده است—مانند ساخت پهپاد برای اوکراین با تخصص اوکراینی—تا پایه‌ای برای دفاع ایجاد کند. لیده‌گارد برنامه دارد در ماه‌های آینده استراتژی جاه‌طلبانه‌تری برای تحریک تولید دفاعی اعلام کند.
در حالی که سوئد صنعت دفاعی قابل توجهی دارد، این کشور در حال فشار برای خرید مشترک با متحدان اروپایی و کانادا است تا وابستگی به ایالات متحده را کاهش دهد. این کشور در حال خرید ناوگان از فرانسه است و فرانسه هواپیمای نظارتی راداری GlobalEye را از شرکت ساب سوئد می‌خرد. کانادا، که بدنه هواپیمای GlobalEye را می‌سازد، در حال بررسی خرید است.
تأکید مضاعف بر تجارت
دانمارک و سوئد به دلیل شرکت‌های چندملیتی مانند Novo Nordisk دانمارک در داروهای کاهش وزن، Ørsted در مزارع بادی و Lego در اسباب‌بازی؛ Ericsson سوئد در تجهیزات مخابراتی و Spotify در استریم موسیقی، در سطح جهانی وزنی بیش از اندازه خود دارند. بنابراین آن‌ها به شدت در برابر افزایش محافظه‌کاری تجاری در ایالات متحده و رقابت از سوی چین آسیب‌پذیر هستند.
ایالات متحده همچنان بازار اصلی آن‌هاست، اما رشد تدریجی بیشتر از جای دیگری خواهد آمد، با کمک پیمان‌های تجارت آزاد که اتحادیه اروپا امضا کرده است. «ما امروز می‌توانیم با کانادا راحت‌تر از ایالات متحده تجارت کنیم»، سورنسن گفت. «ما اکنون سرمایه‌گذاری سنگینی در استرالیا در گذار سبز داریم.» برای پیگیری فرصت‌ها در هند، انجمن او اکنون ۱۴۰ کارمند در چنای دارد.
و آن‌ها همکاری با یکدیگر را عمیق‌تر می‌کنند. لیده‌گارد و همتایان نوردیک او تازه ائتلاف رشد نوردیک را برای ترویج همکاری در بخش‌هایی مانند فناوری کوانتوم، مراکز داده و فضا، ضمن کاهش بوروکراسی اعلام کردند.
در سایر نقاط، گذار به جهانی کمتر باز و خطرناک‌تر پرهزینه و جنجالی بوده است. هزینه‌های نظامی به بحران مالی که اکنون فرانسه را فرا گرفته کمک می‌کند. جنگ تجاری با ایالات متحده اقتصاد کانادا را زمین‌گیر کرده است. سیاست آلمان با ظهور یک حزب راست‌گرا طرفدار روسیه دچار تلاطم شده است.
دانمارک و سوئد بخشی به دلیل درس‌هایی که از بحران‌های اقتصادی دهه‌ها پیش آموخته‌اند، بهتر با این شرایط کنار می‌آیند. در اوایل دهه ۱۹۹۰، سوئد ورشکستگی بانک‌ها، کسری بودجه سرسام‌آور و بیکاری، و نرخ بهره‌ای که برای مدتی کوتاه به ۵۰۰ درصد رسید را تجربه کرد.
«هر آنچه در سیاست اقتصادی سوئد خوب می‌بینید، بسیار فرزند بحران دهه ۱۹۹۰ است»، تدن از بانک مرکزی سوئد گفت. این شامل قوانین سخت‌گیرانه درباره کسری بودجه، بانک مرکزی مستقل و سیستم بازنشستگی است که بازنشستگی را با افزایش طول عمر همسان‌سازی می‌کند. او گفت که این امر برای سیاستمداران دشوار کرده است که از نظر مالی مسرف باشند.
دانمارک اخیراً مازاد بودجه داشته است، که به دولت اجازه داده است کاهش قابل توجهی در مالیات برق به رأی‌دهندگان پیشنهاد دهد. بانک مرکزی نگران است که فرهنگ انضباط مالی در حال کمرنگ شدن باشد. «افزایش نظامی یک امر مسلم است و مالیه عمومی دانمارک به اندازه کافی قوی است که واقعاً توان تحمل آن را داریم»، توماس هر، معاون رئیس بانک مرکزی، گفت. «اما سپس پول کمتری برای چیزهای دیگر داریم. و این چیزی است که ما سعی داریم ارتباط برقرار کنیم.»
با استانداردهای امروز، چنین مشکلاتی قابل مدیریت به نظر می‌رسند. هر کشوری که می‌ترسد به فرانسه تبدیل شود، کاری بهتر از مطالعه دانمارک و سوئد نمی‌تواند انجام دهد.
بینش‌هایی از گرگ آیپ در مورد تقاطع اقتصاد، بازارها و سیاست را در صندوق ورودی خود دریافت کنید. برای عضویت در خبرنامه WSJ Economics ثبت نام کنید.