بر اساس گزارشی از بیش از ۱۰۰ دانشمند بینالمللی، اقیانوسها با سرعتی هشداردهنده گرم میشوند و پیامدهای دوررسی به همراه دارند که جهان برای آن آماده نیست.
دهمین گزارش وضعیت اقیانوس کوپرنیکوس که چهارشنبه منتشر شد، با تکیه بر بیش از چهار دهه داده از ماهوارهها، بویهها و حسگرها نبض اقیانوسهای جهان را میگیرد و «هشدارآمیزترین اخطار تاکنون» را درباره تغییرات عمیقی که این اقیانوسها از سر میگذرانند ارائه میکند.
پیر باهورل، مدیرکل مرکاتور اوشن اینترنشنال، نهاد پژوهشی غیرانتفاعی که این گزارش را تهیه کرده است، گفت: «اقیانوس پیش چشم ما دگرگون میشود: گرمایش، بالا آمدن سطح دریاها و تخریب اکوسیستمها نشانههای بههمپیوستهای از تغییری چشمگیر و بلندمدت هستند.»
علاوه بر تغییرات بلندمدتی که این گزارش شناسایی کرده است، یک النینوی غولآسا فشار بیشتری وارد میکند. این الگوی اقلیمی طبیعی که با دمای آب گرمتر از میانگین در امتداد خط استوا در اقیانوس آرام مشخص میشود، در مسیر تبدیل شدن به شدیدترین النینوی ثبتشده قرار دارد.
بر اساس این گزارش، اقیانوسهای جهان حدود ۹۰ درصد گرمای مازاد ناشی از سوزاندن سوختهای فسیلی به دست انسان را جذب میکنند و با «سرعتی هشداردهنده» گرم میشوند.
سرعت گرمایش اقیانوسها در ۲۰ سال گذشته دو برابر شده و دمای سطح دریا در سالهای ۲۰۲۳، ۲۰۲۴ و بار دیگر در ۲۰۲۶ به رکورد رسیده است.
این گزارش میافزاید که سال گذشته اقیانوسهای جهان ۲۳ زتاژول گرمای اضافی جذب کردند و برای نهمین سال پیاپی رکورد جدیدی ثبت شد. برای درک این رقم، باید گفت معادل انرژی انفجار ۱۲ بمب هیروشیما در هر ثانیه به مدت یک سال است، یا حدود ۴۰ برابر انرژی مصرفی کل جهان در سال ۲۰۲۵.
تمام این گرما اثرات موجگونه عظیمی دارد؛ موجهای گرمای دریایی را به راه میاندازد، طوفانهای قویتر و مخربتر را تقویت میکند، به حیات دریایی آسیب میزند و بالا آمدن سطح دریا را افزایش میدهد، هم از طریق ذوب یخ و هم از آنجا که آب گرمتر فضای بیشتری اشغال میکند.
میانگین جهانی سطح دریاها از سال ۱۹۹۹ حدود ۰.۱۵ اینچ در سال (۳.۸ میلیمتر) بالا آمده و در مجموع نزدیک به ۴ اینچ افزایش یافته است، و این نرخ از سال ۲۰۱۲ شتاب گرفته است — تهدیدی برای صدها میلیون نفری که در مناطق ساحلی زندگی میکنند.
اقیانوسها همچنین از سال ۱۹۸۵ حدود ۱۷ درصد اسیدیتر شدهاند، زیرا مقادیر فزایندهای از آلودگی کربنی را جذب میکنند.
اسیدی شدن اقیانوسها گاهی «دوقلوی بههماناندازه شرور تغییر اقلیم» نامیده میشود، به دلیل آسیبهایی که به اکوسیستمهای زیرآبی وارد میکند، از جمله دشوار کردن ساخت و نگهداری صدف و اسکلت برای جانورانی مانند صدفهای خوراکی، خرچنگهای دریایی و مرجانها.
برخی مناطق بهویژه از تغییراتی که با گرم شدن جهان رخ میدهد تحت فشارند. کارینا فون شوکمان، یکی از نویسندگان گزارش و مشاور ارشد مرکاتور اوشن اینترنشنال، گفت دریاهای اروپا زیر «فشار شدید» هستند.
بر اساس یافتههای این گزارش، دریای مدیترانه و دریای سیاه هر دو در سال ۲۰۲۴ موجهای گرمای دریایی رکوردشکنی را تجربه کردند که برخی بیش از ۳۰ روز طول کشیدند و دمای آب را بیش از ۸.۳ درجه فارنهایت (۴.۶ درجه سلسیوس) بالاتر از میانگین بردند.
بلانکا فرناندس-آلوارس، یکی از نویسندگان گزارش و پژوهشگر مؤسسه مطالعات پیشرفته مدیترانه، گفت: «اینها دورههای گرمای منفرد نیستند؛ آنها در بستری از گرمایش مستمر اقیانوس رخ میدهند که شرایط تجربهشده توسط اکوسیستمهای دریایی را تغییر میدهد.»
حدهای نهایی اقیانوسی تأثیرات بزرگی بر مردم دارند. این گزارش به طوفان لوئیس در سال ۲۰۲۴ اشاره کرد که امواجی به ارتفاع ۲۶ فوت را به بخشهایی از خط ساحلی اسپانیا آورد و به یک کشته، قطعی گسترده برق و آسیب به زیرساختها منجر شد.
در همان سال، طوفانی بادهای طولانی و شدیدی را به خلیج بوتنیا، میان سوئد و فنلاند، آورد. آنقدر آب از این خلیج بیرون رانده شد که سطح دریا ۶۰ اینچ پایین رفت و کشتیهای مسافربری را ۱۸ ساعت از فعالیت بازداشت.
برخی از بزرگترین تغییرات اقیانوسی در قطب شمالِ بهسرعت در حال گرم شدن رخ میدهد، جایی که دمای سطح دریا در چهار دهه گذشته حدود ۷.۶ درجه فارنهایت (۴.۲ درجه سلسیوس) افزایش یافته است. میانگین ماهانه سطح یخ دریا بین سالهای ۱۹۷۹ تا ۲۰۲۵ حدود ۱۹۰ هزار مایل مربع در هر دهه کاهش یافت — معادل از دست دادن منطقهای به اندازه اسپانیا در هر ۱۰ سال.
در آن سوی دیگر جهان، کاهش بیسابقه یخ دریایی قطب جنوب در سال ۲۰۲۲ با نخستین شکست گسترده ثبتشده در تولیدمثل پنگوئنهای امپراتور همزمان شد. این گزارش میافزاید که این «نشانهای است از اینکه تغییر اقلیم در حال بازشکلدهی به زیستگاه گونههای وابسته به یخ است.»
شاید بیش از همه، کشورهای کوچک جزیرهای در حال توسعه در معرض تغییرات اقیانوسی باشند؛ کشورهایی که در خط مقدم بالا آمدن سطح دریا، طوفانهای حارهای بهطور فزاینده شدید، بالا آمدن آب طوفانی و مرگومیر صخرههای مرجانی قرار دارند.
فون شوکمان گفت: «برای کشورهای جزیرهای، تغییر اقیانوس یک مسئله زیستمحیطی دور نیست؛ چالشی فوری اقتصادی، توسعهای و امنیتی است — و هشداری از آنچه بسیاری از خطوط ساحلی دیگر در آینده با آن روبهرو خواهند شد.»
این گزارش خواستار پایش مستمر اقیانوسهاست تا اطمینان حاصل شود که دولتها و جوامع اطلاعات لازم برای آماده شدن در برابر آنچه در پیش است را در اختیار دارند.
باهورل از مرکاتور اوشن اینترنشنال گفت: «مسئولیت ما ساختن ظرفیت دائمی برای پیشبینی این دگرگونی است.»