سازمان ملل متحد، ۲۲ سپتامبر (رویترز) - دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و رهبران گرینلند و دانمارک روز سهشنبه توافقی را امضا کردند که حضور نظامی بزرگتر آمریکا در گرینلند را مجاز میشمارد و ممکن است تنش بر سر این جزیره استراتژیک و غنی از مواد معدنی را حل کند.
این توافق که در جریان سفر ترامپ به مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک امضا شد، تا حد خواسته او مبنی بر ضمیمه کردن گرینلند به عنوان قلمرو آمریکا برای مقابله با حضور فزاینده روسیه و چین در قطب شمال پیش نرفته است.
اما این توافق حضور نظامی بیشتر آمریکا در این قلمرو یخی را تثبیت میکند؛ گزینهای که پس از مخالفت رهبران گرینلند با تصاحب کامل توسط آمریکا مطرح شد.
متن منتشر شده توافق پس از مراسم اعلام کرد که آمریکا میتواند سیستم دفاعی «گنبد طلایی» را در گرینلند به عنوان سپری در برابر تهدیدات موشک بالستیک مستقر کند. کوتاهترین مسیر از اروپا به آمریکای شمالی از طریق این جزیره قطبی میگذرد که محل شمالیترین پایگاه نظامی آمریکا نیز هست.
ترامپ در سخنرانی خود پیش از مراسم امضا در جمع رهبران جهان در سازمان ملل گفت که این توافق به آمریکا «کنترل دائمی بر امنیت و سایر نیازها در آن قلمرو» میبخشد.
«هیچ دشمن آمریکایی دیگر هرگز اجازه نخواهد داشت حضور نظامی در گرینلند ایجاد کند یا بدون تأیید کتبی صریح ما سرمایهگذاریهای حساسی در آنجا انجام دهد»، ترامپ اظهار داشت.
ترامپ پس از سخنرانی خود در سازمان ملل، این توافق را همراه با مت فریدریکسن، نخستوزیر دانمارک، و ینس فردریک نیلسن، نخستوزیر گرینلند، در یک مراسم سهجانبه امضا کرد.
فریدریکسن این توافق را توافقی توصیف کرد که میتواند «تا ابد پابرجا بماند» و گفت که اهمیت اتحاد ناتو را برجسته کرده و حق تعیین سرنوشت گرینلند را محترم میشمارد.
ناتوی قدرتمند
نیلسن بر اهمیت ناتو در منطقه قطب شمال تأکید کرد. وی گفت: «ما معتقدیم حفظ قدرت ناتو، حتی در قطب شمال که این اتحاد نقش کلیدی دارد، حیاتی است.»
نیلسن در نشست خبری پس از امضا گفت که مردم گرینلند اکنون باید فرآیند بازسازی اعتماد با آمریکا را طی کنند. تهدیدات ترامپ برای تصرف جزیره با زور، روابط با هر دو طرف یعنی گرینلند و دانمارک را تحت فشار قرار داده بود.
میکل ودبی راسموسن، استاد علوم سیاسی دانشگاه کپنهاگ، گفت: «باور دارم که بحران اکنون تمام شده است، اما فکر نمیکنم تعارض به معنای واقعی خاتمه یافته باشد؛ زیرا این توافق میتواند - اگر آمریکاییان بخواهند - به عنوان سکویی برای تحمیل امتیازات بیشتر مورد استفاده قرار گیرد.»
گرینلند، مستعمره سابق و اکنون قلمرو نیمهخودمختار پادشاهی دانمارک، بین قطب شمال و آمریکای شمالی واقع شده و دارای منابع عظیم انرژی است.
آمریکا هماکنون پایگاه فضایی پیتوفیک را در شمال غربی دورافتاده گرینلند اداره میکند. این توافق دو سایت نظامی جدید را باز میکند: نارسارسواک، پایگاه هوایی دوران جنگ سرد که جمعیت آن به چند ده نفر کاهش یافته، و مسترسویگ که در حال حاضر توسط گشت سگسواری سیریوس، واحد نیروهای ویژه دانمارک، استفاده میشود.
ترامپ در سخنرانی خود در سازمان ملل گفت: «ما فوراً فرآیند توسعه حضور نظامی بزرگ در مکان مناسب را آغاز خواهیم کرد. ما در حال ساخت دو پایگاه نظامی بسیار بزرگ هستیم.»
امتناع ترامپ از رد احتمال استفاده از زور نظامی یا اقتصادی برای کسب گرینلند، در ژانویه بحران دیپلماتیکی را در داخل ناتو ایجاد کرد و دانمارک و دولت جزیره را مجبور به ماهها مذاکره فشرده نمود.
متن توافق بیان میکند که این سند معاهده دفاعی سال ۱۹۵۱ را که مبنای قانونی حضور آمریکا بوده، اصلاح میکند.
همچنین اضافه میکند که واشنگتن ممکن است در آینده پایگاههای بیشتری را درخواست کند که جزئیات آن با توافق متقابل تعیین خواهد شد. این توافق تاریخ انقضا ندارد، دسترسی گسترده هواپیماها و کشتیهای آمریکا را به سراسر گرینلند و آبهای سرزمینی آن تضمین میکند و کشورهای غیرعضو ناتو را از استقرار تأسیسات نظامی در جزیره منع مینماید.
این توافق همچنین سرمایهگذاری خارجی را محدود میکند و عملاً دولتها و سرمایهگذاران از کشورهایی خارج از ناتو، شرکای ناتو و اتحادیه اروپا را از داشتن کنترل یا نفوذ قابل توجه در بخشهای حساس، از جمله زیرساختهای حیاتی و استخراج منابع، باز میدارد.
این توافق که نیازمند تصویب پارلمانهای دانمارک و گرینلند است، نشاندهنده تغییر رویکرد نسبت به جاهطلبیهای قبلی ترامپ برای تصاحب کامل گرینلند، جزیرهای سه برابر اندازه تگزاس با جمعیتی تنها ۵۷ هزار نفری که در طول ساحل صخرهای آن پراکنده هستند، میباشد.
اما این اولین افزایش عمده در زیرساختهای نظامی آمریکا در گرینلند از زمان جنگ سرد است؛ دورهای که آمریکا ۱۷ تأسیسات و بیش از ۱۰ هزار پرسنل نظامی در آنجا داشت.