تجزیه و تحلیل ژنتیکی نشان میدهد که گونهای از پشه که زمانی تصور میشد در تونلهای متروی لندن تکامل یافته است، به نظر میرسد هزاران سال پیش در خاورمیانه و در کنار انسانها سرچشمه گرفته است1.
کولکس پیپینس مولستوس در طول جنگ جهانی دوم به دلیل گزیدن لندنیهایی که در تونلها و ایستگاههای مترو از حملات هوایی آلمان پناه میگرفتند، بدنام بودند. این پشه شبیه پشه خانگی معمولی، کولکس پیپینس، است، اما رفتار بسیار متفاوتی دارد. به عنوان مثال، C. pipiens در بالای زمین زندگی و تولید مثل می کند، در دستهها جفت گیری می کند، پرندگان را می گزد و قبل از تخم گذاری به یک وعده غذایی خون نیاز دارد. نوع مولستوس در زیر زمین تولید مثل می کند، می تواند در فضاهای بسته جفت گیری کند، پستانداران را می گزد و می تواند بدون خوردن خون تخم بگذارد.
در دهه 1990، دانشمندان پیشنهاد کردند که C. pipiens مولستوس ممکن است در خود تونل های متروی لندن تکامل یافته باشد2، اما جمعیتهای یکسانی از این نوع از آن زمان در زیر زمین در آمریکای شمالی و جنوبی، اروپا، آسیا، آفریقا و استرالیا یافت شدهاند، که این فرضیه را بعید می سازد.
برای ردیابی منشأ احتمالی این حشرات، یوکی هابا، زیستشناس تکاملی، که اکنون در دانشگاه کلمبیا در شهر نیویورک است، لیندی مکبراید، متخصص ژنتیک تکاملی در دانشگاه پرینستون، نیوجرسی، و همکارانش DNA را از 357 پشه C. pipiens مولستوس جمعآوریشده از سراسر اروپا، شمال آفریقا و غرب آسیا، از جمله 22 نمونه تاریخی از موزه تاریخ ملی در لندن، استخراج کردند. سپس آنها تغییرات بین ژنوم پشه ها را برای شناسایی روابط تکاملی بین جمعیت ها تجزیه و تحلیل کردند.
تکامل تدریجی
نتایج این تیم که در سرور پیش چاپ bioRxiv منتشر شده است، نشان میدهد که پشههای مولستوس برای اولین بار در طول بیش از 1000 سال در محیطهای انسانی بالای زمین در منطقه کنونی مصر سازگار شدهاند، که احتمالاً همزمان با ظهور تمدنهای کشاورزی بوده است. مکبراید میگوید سریعترین نرخ واگرایی ژنتیکی بین پیپینس و مولستوس حدود 2000 سال پیش بوده است.
هابا میگوید: «احتمالاً این تکامل در طی سالهای متمادی و همزمان با ایجاد این زیستگاه مناسب توسط انسانها رخ داده است. در مصر و مناطق اطراف خاورمیانه، قبل از ورود انسانها، هوا بسیار خشک بود، بنابراین بقا برای پشهها سخت بود. هنگامی که انسان ها مستقر شدند، اوضاع تغییر کرد و پشه ها باقی ماندند، اما نه فقط برای وعده های غذایی منظم خون.
مکبراید میگوید: «احتمالاً دسترسی به آب دستکاریشده توسط انسانها بود که وابستگی اولیه به انسانها را ایجاد کرد.» او می گوید، پشه مولستوس عاشق تولید مثل در گودال های آبیاری غنی از مواد مغذی و توالت ها است و زمانی که بالغ ها از لاروهای آبزی فیلتر کننده رشد می کنند، از قبل به خوبی تغذیه شده اند. "این یکی از چیزهایی است که به آنها اجازه می دهد بدون خونخواری تخم بگذارند."
هابا میگوید این توانایی بقا و تولید مثل در داخل و اطراف خانهها ممکن است در نهایت به این پشهها کمک کرده باشد تا در محیطهای زیرزمینی مانند تونلهای قطار مستقر شوند.
ریچارد نیکولز، متخصص ژنتیک تکاملی در دانشگاه کوئین مری لندن، که در تحقیقاتی مبنی بر اینکه پشه متروی لندن یک جمعیت ژنتیکی متمایز و احتمالاً جدید است، شرکت داشت، میگوید: «این کار خوبی است. من به تفسیر آنها از داده های خود و تفسیر مجدد داده های ما متقاعد شده ام.»
doi: https://doi.org/10.1038/d41586-025-00323-9