پس از اولین شب در غزه برای بیش از یک سال بدون صدای هواپیماهای بدون سرنشین یا بمباران هوایی به دنبال اجرای موفقیت آمیز آتش بس، مردم در سرزمین محاصره شده فلسطین شروع به بازگشت به خانه های ویران شده و جستجو برای عزیزان گمشده کردند.
آتشبسی که روز یکشنبه با آزادی سه گروگان اول که توسط حماس در ازای 90 فلسطینی از زندانهای اسرائیل به اجرا درآمد، با شور و شعف همراه بود زیرا سیل عظیمی از کمکهای مورد نیاز وارد این نوار شد.
با این حال، تا روز دوشنبه، جشنها تا حد زیادی جای خود را به شوک و اندوه داد، زیرا 2.3 میلیون نفر جمعیت این نوار شروع به ارزیابی مقیاس ویرانی ناشی از حملات اسرائیل در تلافی حمله 7 اکتبر 2023 حماس کردند.
در اسرائیل، شادی از بازگشت سالم سه گروگان با خشم و تعجب از نمایش قدرت حماس در تحویل گروگان پس از 15 ماه درگیری طاقت فرسا، تعدیل شد.
در یک مقاله تحلیلی در تایمز اسرائیل آمده است: «ملت با نگرانی زیادی تماشا کرد که دهها مرد مسلح حماس، که مورد استقبال جمعیت زیادی قرار گرفتند، میدان سارایا در شهر غزه را برای یک مراسم دیوانهوار و خودپسندانه در روز روشن، در مقابل مخاطبان جهانی وسیع، تصرف کردند.»
شهرک نشینان اسرائیلی در کرانه باختری اشغالی که با این توافق مخالف بودند، شامگاه یکشنبه پیش از بازگشت 90 زن و کودک بازداشتی در زندانهای اسرائیل، سعی کردند ورودیهای شهر فلسطینی رام الله را مسدود کنند.
در طول شب، افراط گرایان اسرائیلی خانهها و خودروها را در سه روستای کرانه باختری به آتش کشیدند. نیروهای دفاعی اسرائیل در بیانیهای اعلام کردند که برای متفرق کردن اغتشاشگران «سریع» عمل کرده و دو نفر را دستگیر کردهاند، ادعایی که توسط سازمان حقوق بشر یش دین مورد مناقشه قرار گرفت.
هنوز مشخص نیست که آیا مرحله اول شش هفتهای آتشبس پابرجا خواهد ماند یا خیر، پس از گزارشهای پراکنده خشونت در روز دوشنبه، از جمله آنچه که پزشکان گفتند حادثهای است که در آن نیروهای اسرائیلی به هشت نفر در منطقه رفح شلیک کردند. ارتش اسرائیل گفت که در حال بررسی این گزارشها است.
غزه هنوز توسط کریدور نتزاریم، که اسرائیل در زیر شهر غزه ایجاد کرد، به دو قسمت تقسیم شده است و انتظار نمیرود ارتش اسرائیل تا روز هفتم آتشبس از این منطقه خارج شود. با این حال، در داخل غزه شمالی و جنوبی، غیرنظامیان آواره سفر طولانی به شهرها، روستاها و اردوگاههای پناهندگان را با پای پیاده یا با استفاده از گاریهای الاغی در جادههایی که مملو از مهمات منفجر نشده است، آغاز کردهاند.
یوسف 22 ساله، اهل شهر شمالی بیت لاهیا که والدین و برادرش را در طول جنگ از دست داده است، روز دوشنبه از شهر غزه به خانه خود بازگشت.
او گفت: «اولین احساسی که هنگام رسیدن به بیت لاهیا داشتم، شوک و وحشت از وحشت و آوار بود. انگار زلزله نه ریشتری به شهر من زده است ... هیچ خیابان، مغازه، پارک، بازار، بیمارستان یا شهرداری وجود ندارد. جز آوار و چند جسد در اطراف و زیر آن چیزی نیست.»
او بعداً به شهر غزه بازگشت. او گفت: «من قصد دارم فقط زمانی برگردم که محیطی برای زندگی انسان وجود داشته باشد ... آب، غذا، خدمات پزشکی و زیرساختها تا بتوانیم دوباره زندگی خود را شروع کنیم.»
سرویس دفاع مدنی روز دوشنبه اعلام کرد که جستجوی رسمی برای حدود 10000 مفقود آغاز شده است. علیرغم آتش بس، تلفات جانی در غزه همچنان رو به افزایش است: پزشکان گزارش دادند که 62 جسد در 24 ساعت گذشته پیدا شده است که تعداد کشته ها را به 47000 نفر رسانده است. سازمان جهانی بهداشت (WHO) اعلام کرده است که 110000 نفر دیگر زخمی شده اند که یک چهارم آنها با آسیب های تغییر دهنده زندگی مواجه هستند و 12000 نفر باید برای درمان فوری به جاهای دیگر منتقل شوند.
در حمله اکتبر 2023 حماس حدود 1200 نفر کشته و 250 نفر گروگان گرفته شدند.
ام صابر، زن بیوه 48 ساله و مادر شش فرزند، روز یکشنبه موفق شد به بیت لاهیا بازگردد و به آسوشیتدپرس گفت که چندین جسد را در مسیر دیده است که به نظر می رسید برخی از آنها هفته ها در فضای باز افتاده اند.
او گفت که خانهاش کاملاً از بین رفته است و افزود که همسایهها قبلاً شروع به کندن آوارها کردهاند تا بستگان مفقود شدهای را که گمان میرود در زیر آوار حملات هوایی اسرائیل دفن شدهاند، پیدا کنند. دیگران در تلاش بودند تا فضای کافی برای برپایی چادرها را باز کنند.
او گفت که بیمارستان محلی کمال عدوان نیز «به طور کامل تخریب شده است». «اصلاً دیگر بیمارستان نیست... همه چیز را نابود کردند.»
کمک های موقت به شکل کمک های بشردوستانه در حال رسیدن است و 630 کامیون روز یکشنبه تقریباً بلافاصله پس از اجرایی شدن آتش بس در ساعت 11:15 صبح (09:15 GMT) وارد این نوار شدند. حدود نیمی از محموله ها به شمال غزه منتقل شد که اسرائیل تقریباً به طور کامل آن را از دنیای خارج قطع کرده است.
اسرائیل این موضوع که عمداً کمک های ارسالی به سرزمین های فلسطینی را قطع کرده است، رد می کند و آژانس های کمک رسانی را مقصر تاخیرها می داند و مدعی است حماس محموله ها را می دزدد.
میانگین تعداد کامیونهای ورودی به این منطقه در روز به 18 کامیون کاهش یافته بود و آژانسهای امدادی هشدار دادند که 9 نفر از هر 10 نفر به غذای کافی دسترسی ندارند. سازمان ملل می گوید حداقل تعداد کامیون در روز برای مهار بحران انسانی نوار 500 کامیون است که باید هر روز در مرحله اول شش هفته ای آتش بس وارد شود.
دیوید میلیبند، رئیس کمیته بین المللی نجات، روز دوشنبه گفت که افزایش جریان کمک ها ممکن است زمان ببرد و به مشکلات قبلی در مورد غارت و تهدیدات امنیتی از سوی باندهای مسلح اشاره کرد.
قرار است به سوالات بلندمدت در مورد بازسازی و حکمرانی این نوار در مذاکراتی که قرار است در اوایل فوریه آغاز شود، قبل از پایان مرحله اول آتش بس در اوایل ماه مارس، پرداخته شود.
بر اساس ارزیابی خسارت سازمان ملل از اوایل این ماه، پاکسازی بیش از 50 میلیون تن آوار به جا مانده از بمباران اسرائیل ممکن است 21 سال طول بکشد و تا 1.2 میلیارد دلار (980 میلیون پوند) هزینه داشته باشد. سازمان جهانی بهداشت گفته است که بازسازی زیرساخت های پزشکی ویران شده غزه 10 میلیون دلار هزینه خواهد داشت، زیرا تنها نیمی از 36 بیمارستان این نوار همچنان به طور جزئی فعال هستند.