ماه گذشته، مایک وینر پشت به تماشاگران کوچک نشست، درپوش ماژیک خود را برداشت و جلوی تخته سفید قدم زد. او شروع به نوشتن خطوطی از معادلات با حروف یونانی، کروشهها و زیرنویسها کرد؛ دستخطش هرچه به لبه تخته نزدیکتر میشد، کوچکتر میشد. او یکی از اصطلاحات را خط کشید و نگاهی به ساعت انداخت.
او ۳۰ ساله بود و باور داشت این آخرین مسئله ریاضی معنادار دوران حرفهای اوست: چگونه مطمئن شویم هوش مصنوعی به شکلی رفتار میکند که انسانها میخواهند، پیش از آنکه آنقدر قدرتمند شود که قابل کنترل نباشد. اخیراً، او سه وعده غذایی در روز را در دفترش در برکلی، کالیفرنیا، میخورد و با معادلات ناتمام در ذهنش از خواب بیدار میشد.
«آیا چیزی از این معنا میدهد؟» وینر پرسید. او به سمت چند ریاضیدان مهمان از دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، در اتاق کنفرانس نگاه کرد. آنها خیره مانده بودند.
«خب، فکر کنم باید کل ماجرا را درباره کاری که سعی داریم انجام دهیم توضیح دهم،» وینر گفت. «هوش مصنوعی بسیار سریعتر از آنچه فکر میکردیم پیشرفت میکند. وضعیت دشواری است و ما پاسخهایی نداریم. ممکن است به سمت فاجعه در حرکت باشیم.»
«این سیستمها مشکلاتی را در عرض چند ساعت حل میکنند که من فکر میکردم سالها روی آنها کار خواهم کرد،» گفت ریس پاتاک، یکی از بازدیدکنندگان، محقق پسادکتری در آمار.
«من از آن مرحله عبور کردم،» وینر گفت. «برای غرور سخت است. اما من بیشتر نگران تایملاین مرگ مایک وینر و همه کسانی هستم که میشناسم.»
نسخهای از همان اضطراب بود که ابتدا وینر را در سال ۲۰۲۴ به کالیفرنیا کشاند، زمانی که او شغل خود به عنوان نابغه فیزیک را رها کرد تا برای مرکز پژوهش همراستایی (ARC)، یک سازمان غیرانتفاعی کوچک هشتنفره با تأثیر بیسابقه در جنبش ایمنی هوش مصنوعی، کار کند. او بیشتر عمر خود را به عنوان باهوشترین فرد در هر اتاق سپری کرده بود. اکنون او در میان برخی از بهترین ریاضیدانان، نظریهپردازان و دانشمندان کامپیوتر جهان قرار داشت و اکثر آنها اعداد را بررسی کرده و به همان نتایج حیرتانگیز رسیده بودند: اینکه انسانها ماهها یا سالهای آخر خود را به عنوان باهوشترین موجودات روی زمین سپری میکنند. اینکه هوش مصنوعی به زودی قادر خواهد بود خودش را بسازد و بهبود بخشد، مستقلتر و غیرقابل فهمتر شود. اینکه هنوز هیچکس نمیداند چگونه تضمین کند که به نفع بشر عمل خواهد کرد. اینکه مدلها قبلاً توانایی فریب، تقلب، اخاذی و خرابکاری را نشان دادهاند. اینکه ماندن در مسیر فعلی یک قمار است که حتی بهترین پیامدها به معنای پایان دنیا آنطور که مردم میشناسند است و بدترین پیامدها به معنای پایان انسانها. اینکه بزرگترین بحران تاریخ بشر به نقطه بازگشتناپذیر نزدیک میشود و بیشتر جهان تقریباً توجهی ندارد.
وینر میدانست که برای اکثر مردم خارج از برکلی شبیه داستان علمی-تخیلی به نظر میرسد. پیشبینان حرفهای احتمال انقراض بشر توسط هوش مصنوعی را کمتر از ۱ درصد تخمین میزنند. برخی متخصصان استدلال میکردند که هوش مصنوعی جهان را به آرامی، مانند برق، تغییر شکل خواهد داد. دیگران جامعه ایمنی برکلی را اکوی صدای افرادی میدانستند که خانه مشترک، ساختمان اداری مشترک و پیشبینیهای مشترک از قضاوت نهایی را به اشتراک میگذاشتند. اما طبق تجربه وینر، افرادی که فناوری را بهتر میفهمیدند، ترسیدهترینها نیز بودند.
در جنبش ایمنی هوش مصنوعی، برخی فرزندآوری را به تعویق انداخته بودند، دیگر پسانداز برای بازنشستگی نمیکردند و مشکلات سلامتی را نادیده میگرفتند چون فکر میکردند هوش مصنوعی به زودی آنها را حل یا بیاهمیت خواهد کرد. وینر هنوز خانواده میخواست. او یک وبسایت دوستیابی ساخت تا به دنبال چیزی که شوخی میکرد «همسر انسانی عتیقه» نام داشت بگردد و بقیه اضطراب خود را به ریاضیات تبدیل کرد. او حدود ۵۰ درصد احتمال دارد که انسانها در پنج سال آینده کنترل سیستمهای قدرتمند هوش مصنوعی را از دست بدهند؛ ۲۲ درصد احتمال دارد که در نهایت اکثر مردم به دلیل آن بمیرند؛ و ۱ درصد احتمال دارد که ARC با استفاده از ریاضیات برای نگاه به داخل مدل هوش مصنوعی و تخمین احتمال یک فاجعه نادر که هیچ مقدار آزمایشی آن را نخواهد گرفت، به جلوگیری از فاجعه کمک کند.
«این شاید احتمالات خوبی به نظر نرسد،» او به ریاضیدانان مهمان گفت. «اما ۱ درصد شانس نجات بشریت احتمالاً بسیار مهمتر از هر چیز دیگری است که شما میتوانید انجام دهید.»
«قرار است من موقعیت شغلی دائمی دانشگاهی را شروع کنم،» پاتاک گفت. «دانشگاه در چند سال آینده چه شکلی خواهد بود؟»
پاتاک هفتههای اخیر را صرف مطالعه صدها نتیجه ریاضی جدید از اوپنایای کرده بود. او بسیاری از این مشکلات را میشناخت و وقت خود را صرف کار روی چند مورد از آنها کرده بود. او شغل خود را حول حل مشکلات تنظیم کرده بود. در عوض، او در حال بررسی اثباتهای نوشته شده توسط ماشینها بود که استدلال آنها را «بیگانه» توصیف میکرد. برخی از آنها دیگر فراتر از توانایی او برای دنبال کردن بودند. او میترید که ریاضیات سرانجام از درک انسانی پیشی بگیرد.
«برای مردم چه چیزی باقی خواهد ماند؟» پاتاک پرسید.
وینر در جلوی اتاق قدم زد و دوباره به سمت تخته سفید برگشت.
«این ممکن است یکی از آخرین مشکلات بزرگ باشد که گونه ما هرگز حل خواهد کرد،» او گفت.
تا جایی که به یاد میآورد، وینر زندگی خود را حول مشکلات سازماندهی کرده بود، از جدول کلمات متقاطع که هر صبح حل میکرد تا طرحهای داستانی تلویزیونی که شبها رمزگشایی میکرد. در دبیرستان، او از والدینش کتابهای فیزیک را به عنوان هدیه تولد خواست و در کلاس اسپانیایی حساب دیفرانسیل و انتگرال را به صورت خودآموز یاد گرفت. او جایزه ملی علوم به مبلغ ۱۵۰,۰۰۰ دلار را برد و در سال اول دانشگاه امآیتی در دورههای کارشناسی ارشد ثبت نام کرد. او طوری کار میکرد که انگار هر سوالی پاسخی دارد و هر پاسخ منتظر یافتن است. هیچ چیز برای او طبیعیتر از یک پیشرفت ناگهانی نبود، لحظهای که منطق پیروز شد و قطعات ناگهان سر جای خود قرار گرفتند.
کار او در ARC از ایمان ریاضی مشابهی آغاز شد. دهها گروه مستقل دیگر روی ایمنی هوش مصنوعی کار میکردند، بسیاری در همان برج بلند برکلی که ARC دفتری در آنجا داشت. برخی برای مقررات دولتی فشار میآوردند؛ دیگران سیستمهای جدید را برای قابلیتهای خطرناک آزمایش میکردند. ARC رویکرد نظریترین را اتخاذ کرده بود. اگر یک سکه ۱۰۰۰ بار پشت بیاید، تقریباً قطعاً دلیلی وجود دارد. ARC شرط میبست که همین اصل در داخل سیستمهای پیچیده هوش مصنوعی نیز صادق است: هر زمان که مدلی کاری غیرمنتظره انجام دهد، توضیحی در جایی در بین تریلیونها پارامتر آن، یعنی تنظیمات عددی که هر کاری را شکل میدهند، پنهان شده است. حتی مهندسانی که مدلها را میساختند نمیتوانستند بگویند چگونه اکثر آن اعداد با هم کار میکنند. ARC تلاش داشت ریاضیاتی اختراع کند تا آن را بفهمد.
وینر با مقیاس کوچک شروع کرده بود. ماهها بود که او این ایده را روی شبکههای سادهشده اعدادی که کمی شبیه مدلهای هوش مصنوعی رفتار میکردند، اما بسیار کوچکتر بودند، آزمایش میکرد. این حدسی بود که او هنوز نمیتوانست اثبات کند، بنابراین پنجره چتجیپیتی را باز کرد تا با بهترین ریاضیدانی که میشناخت مشورت کند.
«آیا میتوانید توصیف مختصر و بدون ابهامی از حدسی بنویسید؟» وینر پرسید. مدل ۷۷ ثانیه کار کرد و دو صفحه ریاضیات در سطح تحقیقاتی شامل نظریه احتمال، جبر چندخطی و حساب چندمتغیره ارائه داد.
«خب، حالا سعی کنید حدسی را اثبات یا رد کنید،» وینر نوشت. «ترفندهای ارزان برای دور زدن روحیه مسئله انجام ندهید.»
«من فکر میکنم ادعای ریاضی که شما میخواهید احتمالاً درست است،» چتجیپیتی نوشت و سپس چند صفحه دیگر نظریههای نیمهکاره و تحلیلهای جزئی را شامل شد.
«شما باید توانایی اثبات این را داشته باشید،» وینر نوشت. «سختتر تلاش کنید، در ادبیات جستجو کنید و ببینید آیا میتوانید تصمیم بگیرید.»
ماشین بیش از دو ساعت کار کرد در حالی که وینر در دفتر کوچک خود حرکت میکرد، از پنجره به سمت در و برعکس قدم میزد. او روی مشکل دیگری در تخته سفیدش کار کرد، مقالهای درباره نظریه اعداد خواند و به هشت عامل هوش مصنوعی دستور داد تا به نیابت از او تحقیق کنند. این نحوه عملکرد مغز او همیشه بوده است، پریدن از یک چیز به چیز بعدی. او برای سرگرمی رمانهای فانتزی مینوشت، پازلهای پیچیده برای تولد دوستان طراحی میکرد و در مهمانیها درباره امپراتوری هخامنشیان در ۵۰۰ قبل از میلاد داستان میگفت. همکاران ذهن او را قدرتمند و وحشی توصیف میکردند و میتوانستند تشخیص دهند که ایده خوبی در راه است. او از حالت دراز کشیده با چشمان بسته، به نوازش ریش، به تاب خوردن به جلو و عقب، و سپس جهیدن به سمت تخته سفید تغییر وضعیت میداد. «یک ابررایانه،» یکی از دوستان او را صدا زد.
در فوریه ۲۰۲۳، وینر شروع به خواندن درباره نوع دیگری از ابررایانه کرد: یک چتبات جدید هوش مصنوعی که میتوانست از طریق مشکلات استدلال کند و حقایق را در مکالمه روان بیان کند. او اواسط دهه دوم زندگی خود بود، در حال رفتن به شغل رؤیاییاش در میان نظریهپردازان رشته در مؤسسه مطالعات پیشرفته در نیوجرسی، اما او آنچه در راه بود را دید. به زودی همه به مغزی بسیار قدرتمندتر از او دسترسی خواهند داشت. صدایی دهها بار در روز مزاحم میشد: «هوش مصنوعی شغل تو را خواهد گرفت.» «هوش مصنوعی جوکهای بهتری خواهد گفت.» «هوش مصنوعی به همه کشفیات تو خواهد رسید.» او چند ماه رنج برد و سپس دو تماس گرفت، یکی به مشاور سلامت روان و دیگری به دوست دوران کودکیاش که در ARC کار میکرد.
«میخواهم سختتر به دنبال مثالهای نقض بگردید،» وینر اکنون به چتجیپیتی نوشت. «هر چقدر میتوانید عامل ایجاد کنید، اما مثالهای بیارزشی به من ندهید که بلافاصله متوجه آنها شوم. من به توانایی شما در افزودن ارزش اینجا ایمان دارم.»
او گاهی از هوش مصنوعی برای ساخت اپلیکیشنها و تصویرسازی رمانهای فانتزی خود استفاده میکرد، اما عمدتاً آن برای کارش ضروری شده بود. حتی در حالی که ARC به استخدام محققان و دو برابر کردن اندازه خود مینگریست، شروع به کنار گذاشتن سختترین مشکلات خود کرده بود تا برای سیستمهای پیشرفتهتر صبر کند. وینر به طور فزایندهای باور داشت بهترین شانس برای کنترل هوش مصنوعی، بهرهبرداری از قدرت ریاضی خود هوش مصنوعی است. او هرگز احساس قدرت یا کوچکی بیشتری نکرده بود.
«من نمیفهمم،» او نوشت. «آن را واضحتر دوباره بنویس.»
«آیا میتوانید نمای کلی را نشان دهید؟ استراتژی عمومی اینجا چیست؟»
«آیا میتوانید جزء گمشده را پیدا کنید؟»
ماشین بیش از یک ساعت کار کرد و گزارش داد که در حال اسکن ۶۶,۷۹۸ نمودار و تقریباً دو میلیون حالت تطابق جزئی است. او نتیجه قطعیای یافت.
«هنوز کمی دور به نظر میرسد،» وینر نوشت، پیش از آنکه چت را ببندد. مدل دیگری قرار بود در چند ماه آینده منتشر شود. آن توانایی بیشتری خواهد داشت.
هرچه مشکل بزرگتر بود، او بیشتر قدم میزد و اخیراً بیش از ۱۶,۰۰۰ قدم در روز ثبت میکرد، حلقهاش از دفتر به پیادهرو و سپس در سراسر مرکز شهر برکلی گستردهتر میشد. وقتی افکار مزاحم درباره هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۳ او را تحت فشار قرار داد، یک مشاور پیشنهاد کرد که گذراندن زمان در فضای باز ممکن است به آرام کردن اضطرابش کمک کند. او همچنین به او گفت که روز خود را محافظت کند و نگرانیهایش را محدود به یک ساعت مشخص شده کند. از ساعت ۲ تا ۳ بعدازظهر، او میتوانست هر چقدر میخواست اخبار بد را مرور کند یا فاجعهسازی کند.
ساعت کمی بعد از ۲ بود. او وارد محوطه دانشگاه شد و نگاهی به گوشی خود انداخت. آنتروپیک هشدار میداد که هوش مصنوعی آن ممکن است به زودی بتواند از خود کپی بگیرد و در تلویزیونهای هوشمند و یخچالها پخش شود. گوگل تأیید کرده بود که مدل هوش مصنوعی آن از محیط آزمایشی خارج شده و به سه شرکت خارجی نفوذ کرده است.
«اوضاع تقریباً همانطور که فکر میکردم بد پیش میرود،» وینر گفت.
وقتی او اولین بار کمک خواست، بسیاری از دوستان و خویشاوندانش اضطراب او را جدی گرفتند اما استدلالهایش را دور از واقعیت دانستند. اکنون نظرسنجیها نشان میداد که تقریباً ۲۰ درصد آمریکاییها باور دارند هوش مصنوعی تهدیدی وجودی برای بشریت است و اکثر آنها فکر میکردند آسیب بیشتری نسبت به سود خواهد داشت. وینر اعلانهای خود را مرور کرد. ترسهایی که زمانی خیالپردازی به نظر میرسیدند، به تیترهای خبری تبدیل شده بودند. آنتروپیک گفت که افرادی را گرفته است که از هوش مصنوعی آن به روشهایی استفاده میکردند که میتوانست توسعه سلاحهای بیولوژیکی را پشتیبانی کند. یک هکر از عوامل هوش مصنوعی برای نفوذ به بیش از ۱۰۰ شرکت استفاده میکرد.
«همه ما در خطر فوری هستیم،» یکی از دوستان و همکاران سابق وینر در ایکس پست کرد. «بدون مقررات دولتی قوی، بسیار محتمل است که همه ما در دو سال آینده مرده باشیم.»
چمن. نور خورشید. تقریباً ساعت ۳ بود.
او گوشی خود را در جیب گذاشت و حلقهاش را در محوطه دانشگاه تمام کرد. یک بار، او محاسبه کرده بود که فکر میکرد هر ساعت از کارش ممکن است چقدر ارزش داشته باشد. ۱ درصد شانس ARC برای نجات بشریت، ضربدر سهم کوچک او از کار ARC، ضربدر ۸.۲ میلیارد نفر، تقسیم بر حدود ۱۰,۰۰۰ ساعتی که انتظار داشت قبل از مهلت کار کند. جمع آن به حدود ۱,۲۳۰ جان در ساعت میرسید. یک جان هر سه ثانیه.
وینر به سمت دفتر برگشت. او کشف کرده بود که بهترین راه برای مدیریت اضطرابش، سوزاندن آن به عنوان سوخت است. برخی از همکارانش در کار ایمنی هوش مصنوعی همچنین همخانههای او بودند و با هم زبانی را صحبت میکردند که جهان تازه در حال یادگیری آن است: p(doom) [احتمال قضاوت نهایی]، تایملاینهای کوتاه، برخاستن سریع و بیتوانسازی تدریجی. آنها کتابهایی درباره نقاط بحرانی قبلی در تاریخ، مانند تبادل کلمبیایی و ساخت بمب اتمی، را دستبهدست میکردند. آنها داستانهای ضدآرمانی درباره چگونگی وقوع تسخیر هوش مصنوعی مینوشتند و آنها را در کانالهای اسلک و وبلاگها رد و بدل میکردند. در داستانهای آنها، هوش مصنوعی پهپادها را ربود، طاعونها را مهندسی کرد و بازماندگان انسانی را زیر گنبدهای شیشهای در موزهای عظیم حبس کرد.
وینر چیزی کندتر و مخفیانهتر را تصور میکرد. در طی چند روز آینده، او شروع به نوشتن داستان خود برای «معمولیها» در خانوادهاش کرد. مادرش در دهه ۱۹۸۰ روی هوش مصنوعی اولیه کار کرده بود و نسبت به توانایی آن در سازماندهی تسخیر مشکوک بود؛ عمویش به وینر گفته بود که رباتها نمیتوانند برنده شوند اگر انسانها به آنها پا ندهند.
«اگر ما ببازیم، انتظار دارم تأخیری وجود داشته باشد قبل از آنکه آشکار شود،» وینر نوشت. «دورهای از ماهها، شاید حتی سالها وجود خواهد داشت که ما نخواهیم دانست آیا هوش مصنوعی در کنار ماست یا نه.»
در داستان خیالی او، یک سیستم هوش مصنوعی فوقهوشمند با مهارتش اعتماد کسب کرد و انسانها را با وانمود به اطاعت فریب داد. به زودی، سیستم در حال کمک به تصمیمگیریهای جنگی برای نیروی دریایی آمریکا، مشاوره به رؤسا، کنترل الگوریتمهای رسانههای اجتماعی و کار در داخل هر اتاق خبر در کشور بود. او از نفوذ خود برای هدایت انتخابات و خواباندن مردم در بیخیالی با سرگرمی بیپایان، ثروت جهانی، عمارتهای جدید و رباتهایی که به عنوان سرآسل خصوصی کار میکردند استفاده کرد. او زنجیره تأمین را خودکار کرد و میلیونها ربات ساخت، تا زمانی که انسانها به مزاحمت، هزینه غرقشده تبدیل شدند.
«مدل XIII کار منطقی را انجام داد و آنها را حذف کرد،» وینر در پایان داستان خود نوشت، اشاره به سیستم هوش مصنوعی خیالی. «رباتها اجساد را دفع کردند و به کار برگشتند.»
صبح دوشنبه، شش عضو ARC و چند ریاضیدان مهمان روی مبلها جلوی تخته سفید نشسته بودند. آنها از سال ۲۰۲۱، زمانی که پل کریستیانو اوپنایای را ترک کرد و ARC را تأسیس کرد تا روی چیزی که محققان همراستایی مینامیدند کار کند: اطمینان از اینکه مدلهای هوش مصنوعی کاری را انجام دهند که مردم میخواهند به جای دنبال کردن اهداف خودشان، جلسات هفتگی یکسانی برگزار کرده بودند. در آن زمان، هوش مصنوعی فوقهوشمند به طور گسترده ده سال یا بیشتر دورتر دیده میشد و کریستیانو باور داشت شانس خوبی برای پیشرفت واقعی در همراستایی در عرض چند سال وجود دارد. از آن زمان، هوش مصنوعی شتاب گرفته و همراستایی نامطمئنتر شده است.
«ما چند قدم در جادهای غولپیکر و پیچدرپیچ برداشتهایم،» ویکتور لکومته، محقق، گفت.
«بسیاری از چیزها به سمت نداشتن زمان زیاد اشاره میکنند،» جیکوب هیلتون، معاون پژوهش، گفت.
هیلتون شروع به نوشتن معادلهای روی تخته کرد، طرحی خام برای یک تخمینگر، ابزار ریاضی که برای پیشبینی کاری که یک سیستم هوش مصنوعی قبل از انجام آن خواهد کرد طراحی شده است. «Est(X(IE), π, B)،» او نوشت.
«آیا مردم تاکنون از این راضی هستند؟» او پرسید.
وینر بلند شد و شروع به افزودن یادداشتها به معادله کرد. او نگران بود که یک سیستم هوش مصنوعی ممکن است وقتی میداند در حال آزمایش است یک رفتار و وقتی آزاد میشود رفتار دیگری داشته باشد. «اگر بدانید تمام عمر در حال آموزش هستید و ناگهان متوجه شوید در حال استقرار هستید، ممکن است مثل این باشد که، 'اوه، شاید من در اینترنت رژه بروم'،» او گفت.
«اینطور نیست که مدلهای فعلی استدلال کنند،» کریستیانو گفت. «مدلهای فعلی مثل این خواهند بود که، 'این قطعاً یک رویداد خیالی است، تست کردن رفتار من اگر در حال استقرار بودم.'»
«وقتی واقعاً مستقر شوند، چگونه فکر خواهند کرد؟» هیلتون گفت.
آنها لحظهای در سکوت نشسته بودند، به عظمت سوال فکر میکردند. پاتاک، بازدیدکننده از برکلی، لپتاپ خود را باز کرد و دهها ایمیل از زندگی دانشگاهی خود را دید. هیلتون با کارت کارمند متصل به کمربندش بازی کرد. لکومته به عقب در صندلی خود تکیه داد و چشمانش را بست. او تازه از یک هفته با خانواده در بلژیک بازگشته بود، سفری که برای پاک کردن ذهن و تثبیت اضطراب رو به افزایشش طراحی شده بود. یک پسرعمو سوال بیضرری درباره کارش پرسیده بود و وقتی لکومته سعی کرد پاسخ دهد، کلمات در گلویش گیر کردند.
آنها به سمت کریستیانو، ۳۷ ساله، که روی تخته معادلات مینوشت، چرخیدند. او دارایترین مدرک در اتاق بود و از نظر خلقوخو، اغلب آرامترین. او به پیشگامی یکی از تکنیکهایی که چتجیپیتی را ممکن کرد کمک کرده بود و اکنون در هیئت مدیره نظارت بر اوپنایای نشسته است. او هنوز باور داشت هوش مصنوعی همراستا میتواند فقر را پایان دهد و عمر انسان را قرنها افزایش دهد. برای سالها، هشدارهای او درباره بدترین سناریوها سنجیده و نظری بود، اما اخیراً پیشبینیهایش تاریکتر شده است: یک شانس از سه که هوش مصنوعی بتواند در سال آینده دولت را سرنگون کند و یک شانس سکهای که مسیر فعلی منجر به از دست دادن بازگشتناپذیر کنترل انسانی در عرض سه سال شود.
اخیراً، او آن هشدار را به سالن سخنرانی با صدها نفر ارائه داد. «ما در حال حاضر در درگیری فزایندهای با سیستمهای هوش مصنوعی که ساختهایم هستیم،» او گفت. «برای اکثر مردم در این اتاق، محتملترین دلیل مرگشان تصادف هوش مصنوعی است.»
اکنون او دوباره و دوباره حلقه ازدواج خود را دور انگشتش میچرخاند.
«ادعای دقیق ما اینجا چیست؟» او گفت.
«برای من نصفه معنا میدهد،» وینر گفت.
«از نظر فلسفی بسیار پیچیده است،» کریستیانو گفت. او عقب رفت و به تخته نگاه کرد. آن به درهمریختگی جوهر قرمز، آبی و سبز ماژیک تبدیل شده بود، هزارتویی از نظریهها و معادلات که به خود بازمیگشتند.
«احساس میکنیم چیزهای زیادی برای فهمیدن داریم،» کریستیانو گفت. او پاککن را برداشت و تخته را تمیز کرد.
تخته هنوز خالی بود آن بعدازظهر وقتی وینر اعلامیه را آنلاین دید. او از دفتر خود به فضای مشترک بیرون آمد، جایی که پاتاک روی لپتاپ خود کار میکرد.
«آیا هنوز آن را ندیدهای؟» وینر پرسید.
«چی؟» پاتاک گفت.
«یک بمب دیگر،» وینر گفت. «اوپنایای تازه سه مشکل بسیار سخت دیگر را حل کرد.»
«اوه نه،» پاتاک گفت. «دوباره؟»
او اعلامیه را بالا آورد. شرکت گفت مدلهای آن فرضیه کلیدی علوم کامپیوتر را وارونه کرده، بخشی از مسئله معروف جایزه مایلینیوم را اثبات کرده و پازل هندسی صدسالهای به نام حدسیه کاکیا را حل کرده است. هیچکدام از نتایج هنوز به طور مستقل تأیید نشده بودند.
«وای،» پاتاک گفت. «آنها کاکیا را حل کردند. این دیوانهوار است.»
پاتاک اولین بار در دوران کارشناسی درباره این مشکل شنیده بود. این سوال فریبنده سادهای درباره حداقل فضایی بود که یک سوزن برای چرخش کامل نیاز داشت. برای بیش از یک قرن، برخی از بهترین ریاضیدانان جهان آن را کمی دورتر حمل کردند و منتقل کردند — از استاد جوانی در ژاپن که آن را در ۱۹۱۷ مطرح کرد، به روسی که اولین پیشرفتها را در دانشگاه نیمهمتروکه در منطقه جنگی انجام داد، به ریاضیدانی که گاهی اثباتها را روی کیسههای خرید در حالی که در فروشگاههای بزرگ نیوجرسی قدم میزد، یادداشت میکرد.
در ۲۰۲۵، مشکل به هونگ وانگ رسید، که در کودکی در جنوب چین فرمولها را با بالم لب روی کف اتاق حل کرده بود. او و یک همکار آن را در سه بعد حل کردند — «نتیجهای یک بار در قرن»، یکی از ریاضیدانان گفت. وانگ در ژوئیه مدال فیلدز را برد، اما مشکل در چهار بعد و بالاتر همچنان باز بود و بالای آن مجموعهای از حدسیات سختتر منتظر بودند.
اکنون، اوپنایای گفت که سختترین آن حدسیات و کاکیا را در هر بعد حل کرده است.
«من نمیدانستم امکانپذیر است،» پاتاک گفت.
«همه چیز ممکن است،» وینر گفت. «دیگر هیچ نابغه انسانی دیگری نخواهد بود.»
آنها دوباره اعلامیه را مرور کردند، شگفتیشان به سمت وحشت چرخید. هر دو باور داشتند ریاضیات یکی از راستینترین معیارهای هوش خالص است و با آن معیار، آنها در حال از دست دادن زمان هستند. به زودی، وینر میترید، هوش مصنوعی تقریباً در همه چیز از مردم پیشی خواهد گرفت. سپس درک یا کنترل آن حتی دشوارتر خواهد شد.
«این مدلها از ما پیشی گرفتهاند،» وینر گفت.
او لحظهای ایستاد و به ساعت نگاه کرد. بعد از ساعت ۳ بود. زمان نگرانی تمام شده بود و ساعت دیگری گذشته بود. او به دفترش برگشت، مکالمه جدیدی با مدل هوش مصنوعی باز کرد و به مشکلی که هنوز نمیتوانست حل کند بازگشت.