در ۱۸ نوامبر، پیت هیگست، وزیر جنگ آمریکا، وارد کاراکاس شد تا یک توافق جدید همکاری نظامی با دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت ونزوئلا، اعلام کند. این توافق به طور خودکار شبکههای مالی ساخته شده در دوران نیکولاس مادورو را منحل نمیکند. اما به واشنگتن فرصت جدیدی میدهد تا آنچه از این شبکهها باقی مانده است را بررسی کند و از احیای آنها جلوگیری نماید.
این زمانبندی حائز اهمیت است. در همان روز، خزانهداری آمریکا تحریمهای تازهای را علیه یک شبکه مالی جداگانه مرتبط با حزبالله که در سراسر لبنان و ترکیه فعالیت میکرد، اعلام کرد. این موضوع واقعیت راهبردی بزرگتری را آشکار میسازد: دسترسی مالی حزبالله بسیار فراتر از لبنان است و مقابله با این سازمان نیازمند هدف قرار دادن شبکههای بینالمللی است که آن را نگه میدارند.
بیش از دو دهه، از دوران هوگو چاوز و تعمیق آن در زمان مادورو، ونزوئلا بسیار بیشتر از یک شریک دیپلماتیک همدل برای جمهوری اسلامی بود. این کشور به عنوان یک پایگاه مهم دولتی مرتبط برای ایران و حزبالله در نیمکره غربی عمل کرد. در دورهای از تشدید تحریمهای غربی، جغرافیا و مشارکت دولتها داراییهای تعیینکننده هستند. تهران و نیابتی لبنانی آن بر حوزههای قضایی آسانگیر دور از مشرق زمین تکیه کردند تا جریانهای درآمدی خارج از دفاتر رسمی را حفظ کنند و از نظارت نهادهای بینالمللی فرار نمایند.
ملموسترین مدرک درباره نحوه عملکرد این ماشین، در ۱۵ آوریل ۲۰۲۶ ارائه شد، زمانی که وزارت خزانهداری آمریکا بر اساس یک تحقیقات مشترک با اداره تحقیقات امنیت داخلی، تحریمهایی را اعلام کرد که یک خط مالی مستقیم غیرعادی بین ونزوئلا، ایران و حزبالله را ردیابی میکرد. در مرکز این تحقیقات، سید نعیمی بدالدین موسوی، شهروند ایرانی و تأمینکننده مالی حزبالله قرار داشت که به گفته خزانهداری، مستقیماً با دولت سابق مادورو و نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) همکاری میکرد.
بر اساس یافتههای خزانهداری، این عملیات به عنوان یک مسیر تأمین مالی نفت در برابر طلا در سطح بینقارهای عمل میکرد. ایران محمولههای نفت ایرانی را به ونزوئلا ارسال میکرد و در عوض، طلای ونزوئلایی به شبکه بازگردانده میشد. از آنجا، طلا از طریق ایران و شرکت هواپیمایی ایرانی تحریم شده ماهان ایر به شخصیتهای مرتبط با حزبالله، از جمله علی قاسیر، منتقل میشد. مرحله نهایی مسیر، انتقال طلا به ترکیه بود، جایی که برای تولید ارز سخت قاچاق و فروخته میشد.
این یک همسویی دیپلماتیک مبهم یا یک تهدید نظری نبود. بلکه یک مکانیزم تأمین مالی مستند و دولتی بود که کاراکاس را مستقیماً به دستگاه نظامی تهران و خزانه حزبالله متصل میکرد. هنگامی که اقتصاد لبنان فرو ریخت و بخش سنتی بانکی بیروت تحت نظارت شدید بینالمللی قرار گرفت، خطوط لوله خارجی مانند مسیر طلای ونزوئلا کانالهای اضافی برای تأمین مالی ساختارهای نظامی و رانتی حزبالله فراهم کردند.
افشای آوریل همچنین بدنه گستردهتر و طولانیمدتتری از گزارشهای اطلاعاتی و اجرای قانون درباره حضور حزبالله در آمریکای لاتین را تقویت کرد. اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا قبلاً دخالت بخش امور تجاری سازمان امنیت خارجی حزبالله را در قاچاق بینالمللی مواد مخدر و شبکههای پولشویی که سراسر قاره آمریکا را در بر میگیرد، مستند کرده است. به طور جداگانه، ادعاهای تاریخی اطلاعاتی نگرانیهای مداومی درباره امنیت هویتی و سفر در کاراکاس ایجاد کرده است. یک ورودی در صورتجلسه کنگره در سال ۲۰۱۷ گزارشهای اطلاعاتی را بحث کرد که طی آن ۱۷۳ فرد خاورمیانهای بین سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲ گذرنامه و مدارک هویتی ونزوئلایی دریافت کردند، از جمله افرادی که ظاهراً با حزبالله ارتباط داشتند. در کنار هم، این هشدارهای تاریخی و یافتههای خزانهداری در آوریل ۲۰۲۶ توضیح میدهند که چرا ونزوئلا برای معماری جهانی تهران تا این حد اهمیت داشت.
به همین دلیل است که اعلامیه هیگست در کاراکاس اهمیت دارد. در آوریل، خزانهداری آمریکا یک عملیات مالی را افشا کرد که حملات نفتی ایران، طلای ونزوئلا، نیروی قدس IRGC و تأمینکنندگان مالی حزبالله را به هم متصل میکرد. این عملیات به روابطی وابسته بود که در دولت مادورو ساخته شده بودند. توافق نظامی جدید به واشنگتن فرصت میدهد تا آنچه از آن سیستم باقی مانده است را بررسی کند، واسطههای آن را شناسایی نماید و از احیای آن جلوگیری کند. اما همکاری با کاراکاس تنها آغاز راه است. آزمایش واقعی این خواهد بود که آیا تبادل اطلاعات به اقدام علیه شبکههای مالی و لجستیکی که نفوذ تهران را حفظ میکردند، منجر میشود یا خیر.
دقیق بودن درباره آنچه توافق نظامی ۱۸ نوامبر واقعاً انجام میدهد و آنچه هنوز انجام نمیدهد، ضروری است. طبق گزارش رویترز، توافق هیگست با دلسی رودریگز شامل آموزش مشترک، تبادل اطلاعات و سایر اشکال همکاری نظامی است. هیچ پایگاه نظامی دائمی آمریکا در ونزوئلا اعلام نشد. همچنین هیچ شواهد عمومی وجود ندارد که نشان دهد این پیمان از قبل شامل عملیات مشترک فعال علیه شبکههای مالی حزبالله، پرسنل IRGC، دستگاه گذرنامههای میراثی یا زیرساخت قاچاق ایرانی باشد. تبدیل دسترسی دیپلماتیک به اجرای ضد تروریسم عملیاتی نیازمند اراده سیاسی پایدار در هر دو پایتخت خواهد بود.
برخلاف تحقیقات طلای ونزوئلا در ۱۵ آوریل، انتصابات ۱۸ نوامبر یک وب مالی متفاوت را هدف قرار دادند و بر یک خیریه مرتبط با حزبالله و نهادهای تجاری در لبنان و ترکیه تمرکز داشتند که به انتقال طلا و نقدینگی از طریق چندین کشور ترانزیت، از جمله در آفریقا، متکی بودند. اگرچه خزانهداری ارتباط مستقیمی بین این دو عملیات به طور عمومی ثابت نکرده است، اما هر دو نشان میدهند که تأمین مالی مرتبط با حزبالله به طلا، پیکهای نقدی و واسطههای تجاری که در چندین حوزه قضایی فعالیت میکنند، متکی است.
زمانبندی این گشایش بالقوه در لحظهای از فشار حاد در سراسر محور منطقهای ایران رخ میدهد. در سراسر خاورمیانه، دولتها و نیروهای امنیتی محلی اقداماتی را برمیدارند که تنها چند سال پیش بعید به نظر میرسید. در ۱۸ نوامبر، شورای رهبری ریاست جمهوری یمن قانون شماره ۱ سال ۲۰۲۶ را صادر کرد که رسماً شبهنظامیان حوثی را به عنوان یک سازمان تروریستی معرفی میکند و تدابیر حقوقی داخلی را برای جرمانگاری فعالیتها و تأمین مالی آنها ایجاد مینماید. به طور جداگانه، ائتلاف به رهبری عربستان ادعا کرد که ۶۰ هدف نظامی حوثی را مورد اصابت قرار داده است.
در عراق، بغداد طرح بازتوزیع امنیتی را برای جرف الصخر، سنگر دیرینه کتائب حزبالله، تصویب کرد و مسئولیتها را بین واحدهایی از ارتش عراق، پلیس فدرال و نیروهای بسیج مردمی تقسیم نمود، در حالی که مسئولیت حفاظت از زیرساختهای نفتی به پلیس انرژی واگذار شد. اینکه آیا کتائب حزبالله واقعاً کنترل را در زمین تسلیم خواهد کرد، همچنان نامشخص است، اما این حرکت فشار سیاسی رو به رشد بر نیابتیهای عراقی تهران را تأکید میکند. حتی در لبنان، کمیسر دولتی دادگاه نظامی علیه پنج مرد شناسایی شده به عنوان اعضای حزبالله که در شمال لبنان دستگیر شدند، اتهاماتی را مطرح کرد. اگرچه اتهامات محکومیت نیستند، اما این قدم حقوقی محیط داخلی در حال تغییر را برجسته میکند.
در همین حال، تشدید تنشهای مستقیم و نیابتی حول خلیج فارس همچنان ثبات منطقه را به چالش میکشد. در ۱۸ نوامبر، کویت و بحرین گزارش دادند که حملات ایرانی را رهگیری کردهاند، در حالی که عربستان سعودی به طور جداگانه گزارش داد که موشکهای کروز پرتاب شده توسط حوثیهای تحت حمایت ایران را رهگیری کرده است. در سطح هستهای، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در همان روز اظهار داشت که بازرسان نمیتوانند وضعیت مواد و تأسیسات هستهای اعلام شده ایران را، جز نیروگاه بوشهر، راستیآزمایی کنند.
برای اسرائیل، خطرات آنچه بعداً در کاراکاس رخ میدهد، فوری و راهبردی است. اسرائیل سالها صرف مقابله با حزبالله در مرز شمالی و مختل کردن کریدورهای تسلیحاتی ایران در سوریه کرد. اما اورشلیم نیز میداند که حزبالله یک سازمان جهانی با تاریخچه مستند هدف قرار دادن سایتهای اسرائیلی و یهودی دور از خاورمیانه است. از بمباران انجمن AMIA در بوئنوس آیرس در سال ۱۹۹۴، که حکم یک دادگاه آرژانتینی آن را به ایران و حزبالله نسبت داد، تا تحقیقات برزیلی در سال ۲۰۲۳ درباره یک توطئه ظاهراً مرتبط با حزبالله علیه سایتهای جامعه یهودی، دسترسی بینالمللی این گروه بارها نگرانیهای امنیتی را در سراسر نیمکره برانگیخته است. یک حزبالله که پایگاههای مالی و لجستیکی باقیمانده آن در آمریکای لاتین افشا و مختل شود، نه تنها یک شبهنظامی ضعیفتر در لبنان است؛ بلکه یک شبهنظامی با ظرفیت به شدت کاهش یافته برای پروژه ترور در سراسر نیمکره غربی است.
دو تحقیقات خزانهداری در امسال نشان میدهد که زیرساخت مالی حزبالله چگونه در سراسر قارهها گسترش یافته است. تحقیقات آوریل طلای ونزوئلا را از طریق ایران و ماهان ایر به تأمینکنندگان مالی مرتبط با حزبالله در ترکیه ردیابی کرد. تحریمهای نوامبر یک شبکه جداگانه لبنان-ترکیه را افشا کرد که طلا و نقدینگی را از منابع آفریقایی جابهجا میکرد. خزانهداری ثابت نکرده است که این عملیاتها به هم متصل بودند. اما در کنار هم، آنها نشان میدهند چرا تلاشهای ضد تروریسم باید پول را از طریق مردها دنبال کنند و نه فقط بر کشورهای فردی تمرکز نمایند.
جاده از کاراکاس تا بیروت یک استعاره نیست. خزانهداری قبلاً مستند کرده است که چگونه نفت ایران و طلای ونزوئلا به تأمین مالی حزبالله از طریق شبکهای که در سراسر قارهها کشیده شده، کمک کرد. واشنگتن اکنون فرصتی برای انحلال آنچه از آن سیستم باقی مانده است، دارد. سوال این است که آیا شراکت جدید چیزی فراتر از یک اعلام دیپلماتیک خواهد شد. شبکههای مالی تهران صرفاً به این دلیل که متحدان قدیمی آنها شرکا را تغییر دادهاند، ناپدید نخواهند شد.
- امین ایوب، عضو انجمن خاورمیانه، یک تحلیلگر سیاست و نویسنده مستقر در مراکش است. او را در ایکس دنبال کنید: @amineayoubx