روزنامه گاردین افشا میکند که ارتش اسرائیل ۳.۵ میلیون عکس را به پلتفرم ابری آمازون آپلود کرده است تا از فناوری تشخیص چهره این شرکت آمریکایی برای تحلیل تصاویر فلسطینیان استفاده کند.
اسناد لو رفته نشان میدهند که این مجموعه گسترده از تصاویر در ماههای نخست حملات هوایی و زمینی ویرانگر اسرائیل به غزه، به فضای ابری آمازون منتقل شده است.
این تصاویر توسط بخشی از ارتش اسرائیل آپلود شده بودند که مجموعهای عظیم از عکسها را شامل جمعیت فلسطینی در نوار غزه و کرانه باختری نگهداری میکند.
این بخش، اوایل سال ۲۰۲۴ تصمیم خود برای آپلود تصاویر را به آمازون اطلاع داد تا بتواند از «رکوگنیشن» (Rekognition)، پلتفرم تحلیل تصویر مبتنی بر هوش مصنوعی این شرکت، برای پروژهای مربوط به تشخیص چهره استفاده کند.
اسنادی که گاردین به دست آورده، بخشی از یک تحقیق درباره وابستگی ارتش اسرائیل به فناوری و زیرساخت کسبوکار رایانش ابری آمازون برای رصد فلسطینیان است.
بر اساس فایلها و مصاحبهها با منابع نظامی، اسرائیل در سالهای اخیر حجم عظیمی از دادهها – شامل مواد اطلاعاتی حساس و اطلاعات مربوط به فلسطینیان ساکن تحت اشغال – را به مراکز داده آمازون منتقل کرده است.
مجموعه بزرگ تصاویر توسط بخشی که معمولاً با نام «رولینگ استون» شناخته میشود و درون یک واحد نرمافزاری نظامی قرار دارد، به یک مرکز داده آمازون نزدیک تلآویو منتقل شد.
نام این بخش از سیستمی گرفته شده که بهطور گسترده توسط ارتش اسرائیل استفاده میشود و به عنوان یک مخزن مرکزی اطلاعات درباره فلسطینیان ساکن در غزه و کرانه باختری عمل میکند.
چند منبع مطلع از فعالیتهای این بخش گفتند که در آن زمان، این اداره در حال بررسی استفاده از فناوریهای تشخیص چهره برای تحلیل کاتالوگهای گسترده تصاویر فلسطینیانی بود که در اختیار داشت.
پس از حمله زمینی اسرائیل به غزه در اکتبر ۲۰۲۳، ارتش این کشور بهطور منظم هنگام عبور فلسطینیان از ایستهای بازرسی، از آنها عکس میگرفت؛ اغلب پس از آنکه این افراد به دلیل حملات بمباران مجبور به جابهجایی شده بودند.
مشخص نیست آیا ۳.۵ میلیون تصویری که به سرویس «رکوگنیشن» آمازون آپلود شدند، در همین ایستهای بازرسی که عملاً به عنوان پستهای نظارتی موقت عمل میکردند، ثبت شدهاند یا خیر.
با این حال، یک منبع نظامی آشنا با تلاشهای تشخیص چهره در ایستهای بازرسی گفت که زیرساخت ابری آمازون به دلیل «مقیاس بسیار بزرگ» تصاویر جمعآوریشده در این مکانها مورد استفاده قرار گرفت.
اسرائیل مدتهاست از فناوری تشخیص چهره، به ویژه در اشغال کرانه باختری، استفاده میکند. اسکن چهره در ایستهای بازرسی امری عادی است، در حالی که سربازان اسرائیلی از اپلیکیشنهای گوشی هوشمند سفارشیسازیشده برای جمعآوری تصاویر افراد ساکن در قلمرو فلسطینی استفاده میکنند.
در مراحل اولیه عملیات خود در غزه، اسرائیل از «رکوگنیشن» برای شناسایی گروگانهایی که در حمله حماس به جنوب اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ توسط مبارزان گرفته شده بودند، استفاده کرد. ارتش همچنین فناوری تشخیص چهره را برای شناسایی افرادی که مظنون به عضویت در گروههای مسلح بودند، به کار گرفت.
روزنامه نیویورک تایمز پیشتر گزارش کرده بود که چگونه ارتش اسرائیل در غزه با فناوریهای تجاری موجود آزمایشهایی انجام داد تا چهرهها را در جمعیتها و در تصاویر پهپادها شناسایی کند؛ گاهی اوقات شهروندان غیرنظامی به اشتباه به عنوان مبارز علامتگذاری میشدند.
اسناد جدید، استفاده ارتش اسرائیل از فناوری آمازون را آشکار میکنند؛ هم برای آزمایشهای تشخیص چهره و هم برای پروژهای دوردستتر جهت انتقال دادههایش به سرورهای شاخه رایانشی این غول فناوری بنیانگذاریشده توسط میلیاردر جف بزوس.
این فایلها همچنین روشن میسازند که ارتش اسرائیل چه چیزی را به فضای ابری منتقل میکند و چگونه از زیرساخت خدمات وب آمازون (AWS) برای پشتیبانی از جمعآوری و پردازش دادههای شخصی فلسطینیان استفاده میکند؛ دادههایی که معمولاً بدون تمایز، از طریق روشهای تهاجمی و بدون رضایت افراد گردآوری میشوند.
فایلها نشان میدهند که پیوندهای میان AWS و ارتش اسرائیل در دورهای که اسرائیل متهم به ارتکاب جنایات جدی در غزه، از جمله نسلکشی شده است، عمیقتر شده است؛ اتهامی که اسرائیل آن را رد میکند، اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل متحد، گروههای حقوق بشری اسرائیلی و کارشناسان نسلکشی از آن حمایت کردهاند.
سخنگوی AWS گفت که این شرکت هیچ «دیدگاهی» (visibility) به بارهای کاری مشتریان خود در فضای ابری ندارد. وی افزود: «ما به حریم خصوصی مشتریان خود احترام میگذاریم و بدون رضایت آنان، درباره روابطمان صحبت نمیکنیم.»
پیوند تنگاتنگ با غولهای فناوری
اوایل سال ۲۰۲۴، گروه کوچکی از سربازان اسرائیلی از دفاتر AWS در تلآویو، واقع در طبقه ۲۸ یکی از بلندترین آسمانخراشهای اسرائیل، کار میکردند.
چند منبع نظامی گفتند که این سربازان در حال بررسی راههایی بودند تا از زیرساخت ابری شرکت برای بهرهوری بیشتر در اجرای برنامه تشخیص چهره در جریان عملیات غزه استفاده کنند.
مشخص نیست آیا کارهایشان به مرحله اجرا درآمد یا ارتباطی با ۳.۵ میلیون تصویری که به «رکوگنیشن» آپلود شدند داشت. با این حال، حضور این گروه در دفاتر AWS، رابطه نزدیک میان ارتش اسرائیل و ارائهدهنده خدمات ابری را تأکید میکند.
سخنگوی AWS گفت که مشتریان این شرکت «به طور منظم برای جلسات توجیهی و دیدارها به دفاتر ما مراجعه میکنند». وی افزود: «هرگونه ادعا مبنی بر اینکه این بازدیدها چیزی جز تعاملات معمول مشتری نبوده است، نادرست و بیپشتوانه است.»
پایه رابطه اسرائیل با آمازون، قراردادی فراگیر از سال ۲۰۲۱ به نام «پروژه نیمبوس» است. بر اساس این معامله چند میلیارد دلاری، AWS و گوگل خدمات ابری را طیف وسیعی از مشتریان دولتی و نظامی فراهم میکنند.
گاردین سال گذشته افشا کرد که قرارداد نیمبوس شامل شرایط غیرمعمولی است که شرکتهای آمریکایی را از محدود کردن یا تعلیق استفاده دولت و ارتش اسرائیل از خدمات ابریشان منع میکند، حتی اگر اسرائیل شرایط خدمات خود را نقض کند.
این شرط از اقدام یکجانبهای مانند آنچه مایکروسافت سال گذشته انجام داد و دسترسی ارتش اسرائیل به فناوری مورد استفاده برای اداره یک سیستم نظارت جمعی که توسط گاردین و مجله +۹۷۲ کشف شده بود را مسدود کرد، جلوگیری میکند.
طبق اسناد، به عنوان بخشی از توافق نیمبوس، AWS اوایل سال ۲۰۲۳ مراکز داده جدیدی در اسرائیل افتتاح کرد که امکان مهاجرت دادهها از سرورهای خودی را برای مشتریان دولتی و نظامی اسرائیل فراهم میساخت. بخش بزرگی از دادهها نیز از مراکز داده AWS در ایرلند منتقل شد.
فایلها نشان میدهند که یکی از اجزای اصلی قرارداد نیمبوس، تعهد AWS برای ارائه دسترسی ارتش اسرائیل به یک منطقه جداگانه درون مراکز داده تلآویو بود که با تدابیر امنیتی دیجیتال و فیزیکی تقویتشده مستحکم شده است.
این منطقه منزوی درون فضای ابری AWS – که برای ذخیره مواد حساس مرتبط با عملیات نظامی و جمعآوری اطلاعات استفاده میشد – توسط شرکت و مشتریاش به عنوان یک «باغ محصور» (walled garden) توصیف شده است.
وابستگی ارتش اسرائیل به AWS بازتاب روی آوردن این کشور در سالهای اخیر به شرکتهای برتر فناوری آمریکا برای پاسخگویی به نیازهای فناورانه جنگ با ظرفیت مقیاسپذیر سریع برای ذخیرهسازی، قدرت محاسباتی و خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی است.
نقش هوش مصنوعی در تهاجم اسرائیل به غزه، به ویژه پس از انتشار NAZA، مستندی تولیدشده توسط گاردین درباره نظارت از راه دور و کشتار غیرنظامیان فلسطینی، مورد توجه تازهای قرار گرفته است.
'برنامه این بود که همه چیز را مهاجرت دهیم'
اسناد نشان میدهند که بخش «رولینگ استون» یکی از مهمترین مشتریان ارتش اسرائیل در AWS است. استفاده این بخش از «رکوگنیشن» در اوایل ۲۰۲۴ برای تحلیل ۳.۵ میلیون تصویر، پس از آن صورت گرفت که کاربرد محصولات و خدمات AWS را برای ذخیره و تحلیل دادههایش گسترش داده بود.
فایلها نشان میدهند که این بخش در طول سال ۲۰۲۳ حجم قابل توجهی از دادههای در اختیارش را به همان «باغ محصور» در فضای ابری AWS منتقل کرد. یک منبع نظامی درگیر در این تلاش گفت که برنامهریزی شده بود تمام پایگاههای دادهاش را از سرورهای نظامی به فضای ابری AWS منتقل کند.
این منبع که خواست نامش فاش نشود، گفت: «برنامه [در رولینگ استون] این بود که عکسها، فیلمها، تمام اطلاعات محرمانه اطلاعاتی – همه چیز را مهاجرت دهیم.»
سخنگوی نیروهای دفاعی اسرائیل (IDF) گفت که این نهاد «قصد اظهار نظر درباره تعهدات یا خدمات مرتبط با نیازهای عملیاتی را ندارد».
بخش «رولینگ استون» بر چندین پایگاه داده گسترده که دادههایی درباره فلسطینیان را گردآوری میکنند، نظارت دارد؛ از جمله سیستمی که این شاخه نام خود را از آن گرفته است.
سیستم «رولینگ استون» که دهههاست توسط ارتش استفاده میشود، به طور مداوم بهروزرسانی میگردد و شامل دادههایی مانند جزئیات شخصی و خانوادگی پایه، داراییهای ملکی، و اطلاعات مربوط به عبور از ایستهای بازرسی، مجوزهای کار، و فعالیتهای مجرمانه است.
سربازی که در سال ۲۰۱۶ شهادتی به سازمان غیردولتی اسرائیلی «شکستن سکوت» (Breaking the Silence) ارائه کرد، «رولینگ استون» را «یک سیستم کامپیوتری که تمام اطلاعات مرتبط با کنترل جمعیت غیرنظامی فلسطینی در آن متمرکز شده است» توصیف کرد.
در نتیجه کنترل اسرائیل بر رجیستریهای جمعیتی پوششدهنده غزه و کرانه باختری، بخش «رولینگ استون» میلیونها عکس از فلسطینیان را که برای کارتهای شناسایی صادرشده برای هر ساکن هنگام رسیدن به سن ۱۶ سالگی گرفته شدهاند، انباشته است.
منابع مطلع از فعالیتهای این بخش گفتند که این تصاویر به طور منظم در برنامههای تشخیص چهره استفاده میشدند. این برنامهها شامل «بلو ولف» (Blue Wolf) است؛ یک اپلیکیشن گوشی هوشمند که سربازان اسرائیلی در کرانه باختری برای اسکن چهره فلسطینیان و دسترسی به اطلاعات آنان، از جمله اینکه آیا به عنوان مظنون برای بازداشت علامتگذاری شدهاند یا خیر، استفاده میکنند.
در غزه، در ایستهای بازرسی موقت اسرائیل که پس از حمله زمینی ایجاد شدند، دوربینهایی به سمت مردم فلسطینی تنظیم شده بودند تا هنگام نزدیک شدن به این مکانها از آنان عکس بگیرند. منابع گفتند سپس از تشخیص چهره برای تطبیق افراد با تصاویر موجود در سیستمهای «رولینگ استون» استفاده میشد.
این ایستهای بازرسی در غزه به عنوان مکانهایی بدنام شدند که در آنجا افراد کنار کشیده و بازداشت میشدند. بسیاری به بازداشت اسرائیل برده و بدون امکان تماس با جهان خارج نگه داشته شدند؛ وضعیتی که مطابق با بیانیههای چندین نهاد سازمان ملل و گروههای حقوق بشری، مصداق ناپدیدسازی اجباری است.
اسناد نشان میدهند که فناوری ابری AWS در برخی مواقع در طول سال ۲۰۲۴ برای پشتیبانی از عملکرد ایستهای بازرسی استفاده شد. منابع نظامی گفتند سربازان اسرائیلی این ایستها را ناکاز (Nakaz) صدا میزدند – واژهای عبری به معنای زهکشی.
هری دیویس یکی از تهیهکنندگان گاردین در مستند NAZA است که یووال آبراهام در کارگردانی آن مشارکت داشته است. NAZA اکنون در سینماهای سراسر جهان اکران میشود و از اوایل دسامبر به صورت رایگان در وبسایت گاردین نمایش داده خواهد شد. برای اولین نفر بودن در تماشا، اینجا ثبتنام کنید