در گفتگوی اخیر On Being، ناتالی باتالها، اخترفیزیکدان ناسا و پژوهشگر سیارات فراخورشیدی، سخنی گفت که مرا متوقف کرد: ما به عنوان موجوداتی حساس و دارای آگاهی، «خودِ جهان هستی هستیم که به آگاهی می‌رسد». دکتر باتالها با تکرار مفهوم شاعرانه دایان آکرمن درباره «همه‌چیز بودنِ ساده‌ی همه چیز، همراه با همه‌چیز بودنِ سایر همه چیزها»، افزود: «۱۳.۷ میلیارد سال طول کشید تا اتم‌ها گرد هم آیند و دروازه‌ای به سوی جهان هستی بسازند که همان وجود فیزیکی من است. بنابراین در این جمله، ایده‌ای یا سیالیت زمان و مکان نهفته است. و من نوعی همه چیز را یکجا می‌بینم. نمی‌دانم «من» چیست. فقط احساس می‌کنم بخشی از همه چیز هستم. و قدردانی عمیقی دارم که می‌توانم این نگاه آگاهانه را به جهان هستی — به خودم به عنوان بخشی از جهان هستی — بیندازم.»
این احساس مرا یاد یک مصاحبه زیبا با کارل ساگان (۹ نوامبر ۱۹۳۴–۲۰ دسامبر ۱۹۹۶) انداخت که پس از پخش مستند تاریخی‌اش Cosmos (کیهان) انجام شد و بعداً در کتاب Conversations with Carl Sagan (public library) گنجانده شد.
در اواخر آگوست ۱۹۸۰ — دو سال پس از انجام عمیق‌ترین مصاحبه سوزان سونتگ و نه سال پیش از گفتگوی باشکوهش با لئونارد برنشتاین — جاناتان کات، مصاحبه‌گر برجسته، برای مصاحبه با ساگان برای مجله Rolling Stone به خانه او در لس‌آنجلس رفت. در این گفتگوی بلندپروازانه، ساگان وارد نقطه تلاقی بومی علم و شعر شد تا به فهم ما از جهان هستی و خودمان، ماهیت واقعیت و دانش بشری، و چگونگی زندگی با ناشناخته‌ها بیندیشد.
ساگان به کات گفت:
این لحظه‌ای حیاتی در تاریخ جهان است… ما نمایندگان کیهان هستیم؛ ما نمونه‌ای از آنچه اتم‌های هیدروژن می‌توانند انجام دهند، با توجه به ۱۵ میلیارد سال تکامل کیهانی. و ما با این پرسش‌ها هم‌صدا می‌شویم. ما با سرآغاز هر انسان شروع می‌کنیم، سپس سرآغاز جامعه، ملت، گونه انسانی، اینکه اجداد ما چه کسانی بودند و سپس معمای سرآغاز حیات. و پرسش‌ها: زمین و منظومه شمسی از کجا آمده‌اند؟ کهکشان‌ها از کجا آمده‌اند؟
هر کدام از آن پرسش‌ها عمیق و مهم هستند. آنها موضوع فولکلور، اسطوره، خرافه و مذهب در هر فرهنگ انسانی هستند. اما برای اولین بار ما بر آستانه پاسخ دادن به بسیاری از آنها هستیم. منظورم این نیست که ما پاسخ‌های نهایی را داریم؛ ما در بسیاری از موضوعات در راز و سردرگمی غوطه‌وریم، و فکر می‌کنم این همیشه سرنوشت ما خواهد بود. جهان هستی همیشه بسیار غنی‌تر از توانایی ما برای فهم آن خواهد بود.
بی‌شک، فهم کل جهان هستی وقتی که ما دائماً در تلاش برای فهم زیرمجموعه کوچک جهان هستی که خودمان هستیم، دست‌وپا می‌زنیم، آرزویی بیش از حد بزرگ‌نما به نظر می‌رسد. سه تابستان قبل از این مصاحبه، ساگان رهبری «ضبط طلایی» (The Golden Record) را بر عهده داشت — تلاشی شاعرانه برای چنین خودفهمی، که انسانیت را به خودش بازمی‌تاباند. اکنون، با نگاهی به یک پیروزی شاخص دیگر بازتاب خود که توسط پیشرفت علمی ممکن شد — عکس نمادین Earthrise (طلوع زمین) گرفته شده توسط فضانوردان Apollo 8 در سال ۱۹۶۸ — ساگان به هدیه عظیم و پارادوکسیکال دیدگاه کیهانی می‌اندیشد:
شما [زمین] را برای اولین بار به صورت یک گوی آبی کوچک شناور در فضا دیدید. شما دریافتید که دنیاهای مشابه دیگری در فاصله دور وجود دارند، با اندازه، رنگ و ترکیب متفاوت. شما این ایده را به دست آوردید که سیاره ما تنها یکی از بسیاری است. فکر می‌کنم دو مزیت ظاهراً متناقض و همچنان بسیار قدرتمند از آن دیدگاه کیهانی وجود دارد — حس سیاره ما به عنوان یکی از تعداد زیادی و حس سیاره ما به عنوان مکانی که سرنوشتش به ما بستگی دارد.
در این آگاهی، یادآوری تحقیرآمیز و ناخوشایندی از محدودیت‌های مخلوق بودن ما نهفته است. ما جهان را با ادراک عقل سلیم خود هدایت می‌کنیم، اما آن ادراک بارها ما را نسبت به واقعیت کور کرده است. ما شهود حسی خود را با حقایق جهان هستی اشتباه گرفتیم — برای هزاران سال، باورهای نادرستی درباره شکل، حرکت و موقعیت زمین داشتیم، زیرا زیر پای ما مسطح و ثابت به نظر می‌رسد و مرکز نظم کیهانی است. ما به فرآیندها و پدیده‌هایی فراتر از مرزهای آنچه می‌توانیم با حواس محدود خود لمس کنیم و احساس کنیم بی‌اعتماد بوده‌ایم — از تکامل، که در مقیاس‌های زمانی بسیار وسیع رخ می‌دهد که در طول عمر یک انسان قابل مشاهده نیست، تا مکانیک کوانتومی، که در مقیاس‌های زیر اتمی عمل می‌کند که برای ناظر انسانی نامحسوس و تقریباً غیرقابل تصور است. مدت‌ها قبل از اینکه ساگان با «کیت تشخیص بدیهیات» (Baloney Detection Kit) جاودانه‌اش برای تفکر انتقادی، پادزهری برای «دام‌های رایج عقل سلیم» به ما ارائه دهد، به کات گفت:
عقل سلیم برای جهان هستی که به آن عادت داریم، برای مقیاس‌های زمانی دهه‌ها، برای فاصله‌ای بین یک دهم میلی‌متر و چند هزار کیلومتر، و برای سرعت‌های بسیار کمتر از سرعت نور، خوب کار می‌کند. به محض اینکه از آن حوزه‌های تجربه انسانی خارج شویم، هیچ دلیلی وجود ندارد که انتظار داشته باشیم قوانین طبیعت همچنان به انتظارات ما گوش سپارند، زیرا انتظارات ما به مجموعه‌ای محدود از تجربیات وابسته است.
[…]
ما باید بسیار مراقب باشیم که امیدها و خواسته‌های خود را بر کیهان تحمیل نکنیم، بلکه در عوض، در سنت علمی و با ذهنی بازترین ممکن، ببینیم کیهان چه چیزی به ما می‌گوید.
ساگان به یک ابهام‌سازی آشکار از واقعیت اشاره می‌کند که توسط امیدها، خواسته‌ها و توهمات خودمحورانه ما ایجاد شده است — طالع‌بینی:
[طالع‌بینی] مانند نژادپرستی یا جنسیت‌گرایی است: شما دوازده دسته‌بندی کوچک دارید، و به محض اینکه کسی را به عنوان عضو آن گروه خاص تایپ کنید، تا زمانی که کسی دلو، سنبل یا عقرب باشد، ویژگی‌های او را می‌دانید. این کار زحمت شناخت فردی او را از شما می‌گیرد.
ساگان با تأمل بر ماهیت خود دانش بشری پایان می‌بخشد. با الهام از گذشته آن، آینده آن را ترسیم می‌کند:
دانش بشری مجموعه‌ای از تقریب‌های پی‌درپی است… انواع چیزهایی که ما اشتباه کرده‌ایم، و انواع چیزهای حیرت‌انگیزی که حتی نمی‌توانیم حدس بزنیم که در یک یا دو قرن آینده واقعیت تثبیت‌شده خواهند بود.
[…]
دو افراط وجود دارد که باید نگران آنها بود. یکی افراطی است که همه چیز شناخته شده است و هیچ کاری برای انجام دادن باقی نمانده است. دیگری جایی است که همه چیز آنقدر پیچیده است که شما هرگز نمی‌توانید شروع به انجام کاری کنید. ما خوش‌شانس هستیم که در جهان هستی زندگی می‌کنیم که در آن قوانین طبیعت و چیزهایی برای کشف وجود دارند، اما آنها غیرممکن دشوار نیستند، بنابراین ما می‌توانیم تا حدی آنها را بفهمیم. اما همچنین به اندازه کافی دشوار هستند، بنابراین ما اصلاً نزدیک به فهمیدن همه آنها نیستیم. هنوز کشفیات هیجان‌انگیزی برای انجام دادن وجود دارد. این بهترین جهان ممکن است.
مکمل آن، دایان آکرمن — شاعر مورد علاقه ساگان، که مشاور دکتری او بود — درباره اشتیاق ما برای شناخت جهان هستی فراتر از خودمان و پریمو لوئی درباره ارزش معنوی اکتشاف فضایی، سپس دوباره ساگان را درباره ارزش عدم قطعیت، جادوی شیمی، و مهم‌ترین دیدگاه در جهان انسانی بخوانید.