به گفته منابع سیاسی اسرائیلی، اگر رئیس‌جمهور اسحاق هرزوگ مأموریت تشکیل دولت بعدی اسرائیل را به گادی آیزنکوت، رهبر حزب «یاشار» بسپارد، او با سه گزینه برای شکل دادن به ائتلاف روبه‌رو خواهد شد که هر یک با موانعی همراه است که عملاً آن‌ها را غیرقابل اجرا می‌سازد.
هرزوگ روزهای چهارشنبه و پنج‌شنبه با نمایندگان احزاب درباره اینکه چه کسی بهترین شرایط را برای تشکیل یک دولت پایدار دارد، مشورت کرد. او تصمیم خود را روز یکشنبه اعلام خواهد کرد.
تمام احزاب مخالف از آیزنکوت حمایت کردند: حزب مرکزی «یاشار»، حزب راست‌میانه «همراه»، حزب راست‌گرا «اسرائیل بیتنا»، حزب چپ «دموکرات‌ها»، فهرست مشترک عربی و حزب «رام». این امر پشتوانه ۶۷ نفر از ۱۲۰ عضو کنست را برای او فراهم می‌کند که بالاتر از حد نصاب اکثریت ۶۱ کرسی است.
همه احزاب ائتلافی به جز یکی، از بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر فعلی حمایت کردند و بدین ترتیب حمایت ۴۶ قانون‌گذار را به دست آورد. این احزاب شامل حزب لیکودِ نتانیاهو، احزاب راست افراطی «صهیونیسم مذهبی/زهوت» و «قدرت یهودی»، و حزب ارتدوکس افراطی «شاس» هستند.
در حرکتی غافلگیرانه، حزب «یهودیت تورات متحد» (UTJ)، یکی از احزاب ارتدوکس افراطی عضو ائتلاف، به هرزوگ اعلام کرد که از هیچ‌کس حمایت نمی‌کند. منابع سیاسی گفتند که UTJ حمایت خود را پس گرفت زیرا ناامید بود که نتانیاهو نتوانست در کنست منحل‌شده، قانونی را تصویب کند که جوانان مرد ارتدوکس افراطی را از خدمت سربازی معاف می‌کرد.
از زمان روی کار آمدن دولت فعلی نتانیاهو در دسامبر ۲۰۲۲، جامعه ارتدوکس افراطی فشار آورده تا این معافیت را در قانون تثبیت کند.
گزینه ۱: دولت اکثریت
ایگود لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل بیتنا»، در ۶ نوامبر موضع خود را تغییر داد و اعلام کرد که حاضر است خواسته دیرینه خود مبنی بر خدمت سربازی اجباری برای مردان ارتدوکس افراطی را تعدیل کند. او گفت منافع ملی نیازمند «توافقات دردناک» است. این تغییر مسیر، راه را برای تشکیل دولت اکثریت تحت رهبری آیزنکوت بدون مشارکت احزاب عربی باز می‌کند.
این تغییر اهمیت دارد زیرا دولت باید حداقل ۶۱ رأی را در کنست ۱۲۰ کرسی‌ای کسب کند. ائتلاف اکثریت محکم‌تر از ائتلاف اقلیت است؛ ائتلاف اقلیت به قانون‌گذاران خارج از ائتلاف وابسته است که می‌توانند حمایت خود را پس بگیرند و دولت را در برابر جایگزینی که ۶۱ رأی جمع کند، آسیب‌پذیر سازند.
انتخابات ۲۷ اکتبر به بن‌بست منجر شد. بلوک آیزنکوت ۴۸ کرسی و بلوک نتانیاهو ۵۳ کرسی کسب کردند و بدین ترتیب احزاب عربی که مجموعاً ۱۹ کرسی دارند، تعیین‌کننده شدند. آیزنکوت، نفتالی بنت رهبر حزب «همراه» و لیبرمن همگی تعهد داده بودند که احزاب عربی را وارد ائتلاف نکنند، بنابراین تشکیل دولت اکثریت تحت رهبری آیزنکوت دور از دسترس به نظر می‌رسید.
فهرست مشترک اعلام کرد که به ائتلاف صهیونیستی نخواهد پیوست، اما برای جلوگیری از تشکیل دولت توسط نتانیاهو، مصالحه خواهد کرد. یکی از مسیرهای احتمالی این است که احزاب عربی بدون پیوستن به ائتلاف، به مسدود کردن نتانیاهو کمک کنند، هرچند این امر آیزنکوت را به حمایت بیرونی وابسته خواهد ساخت.
تغییر موضع لیبرمن مسیر دیگری را پیش می‌گذارد. احزاب ارتدوکس افراطی شاس (با ۶ کرسی) و UTJ (با ۷ کرسی) مجموعاً ۱۳ کرسی دارند. افزودن این تعداد به ۴۸ کرسی مخالفان، عدد ۶۱ را می‌سازد، اما تنها در صورتی که هر دو حزب پیوسته باشند.
منابع سیاسی گفتند که مخالفان از قبل تصمیم UTJ مبنی بر عدم معرفی نتانیاهو به رئیس‌جمهور را نشانه‌ای از انعطاف‌پذیری در مورد مسئله خدمت سربازی تلقی کرده بودند.
گزینه ۲: دولت اقلیت
دولت اقلیت دولتی است که ائتلاف آن کمتر از ۶۱ کرسی دارد و بقای آن به رأی یا امتناع قانون‌گذاران خارج از ائتلاف بستگی دارد. این مسیر نیز برای آیزنکوت دشوار به نظر می‌رسد زیرا لیبرمن تأکید دارد که حتی اگر احزاب عربی در ائتلاف نباشند، در دولتی که از سوی آن‌ها حمایت می‌شود، شرکت نخواهد کرد.
منابع سیاسی گفتند که او حمایت فهرست مشترک را که برنامه اصلی آن تشکیل دولت فلسطینی است، نخواهد پذیرفت. همچنین پذیرش حمایت حزب «رام» که ۸ کرسی دارد، فعلاً بسیار بعید است.
آیزنکوت در پستی در شبکه اجتماعی ایکس (X) بلافاصله پس از اعلام لیبرمن، بر شروط خود پای فشرد. او گفت اولویت، تشکیل سریع «دولت تغییر» بر اساس چهار حزب مخالف صهیونیستی و «پیوستن هر حزب و هر عضو کنستی است که فوراً یا به تدریج» چهار شرط او را بپذیرد: به رسمیت شناختن اسرائیل به عنوان یک دولت یهودی و دموکراتیک، پاسداشت ارزش‌های اعلامیه استقلال ۱۹۴۸، پذیرش خدمت نظامی یا غیرنظامی برای همه و تعریف حماس به عنوان یک سازمان تروریستی.
او در هشدار ظاهری به لیبرمن افزود: «هر کسی که سعی کند به دلایل شخصی یا نامرتبط، تشکیل دولت را به تعویق بیندازد یا خرابکاری کند، در تاریخ به عنوان کسی ثبت خواهد شد که در بحران از پس وظیفه برنیامد و اقدامی برای نجات اسرائیل انجام نداد. این بخشیده نخواهد شد.»
منابع سیاسی این بیانیه را نشانه‌ای دانستند که آیزنکوت مایل است دولت اقلیتی با حمایت بیرونی از سوی احزاب عربی یا ارتدوکس افراطی تشکیل دهد، صرف‌نظر از هزینه، تا هرچه زودتر دولتی سرکار بیاید.
گزینه ۳: توافق تقسیم قدرت
دولت وحدت ملی ائتلافی از بلوک‌های رقیب است، در اینجا دو حزب بزرگ یعنی لیکود نتانیاهو و یاشار آیزنکوت که به جای حاکمیت یک بلوک بر دیگری، قدرت را تقسیم می‌کنند. لیکود ۲۷ کرسی و یاشار ۲۱ کرسی دارد، بنابراین آن‌ها ۱۳ کرسی کمتر از حد نصاب ۶۱ دارند. حزب «همراه» به رهبری نفتالی بنت با ۱۲ کرسی، آن‌ها را به ۶۰ می‌رساند، بنابراین حتی یک دولت وحدت سه‌حزبی نیز به حداقل یک قانون‌گذار دیگر نیاز دارد، چه از حزب «اسرائیل بیتنا» و چه از احزاب ارتدوکس افراطی.
نتانیاهو در اولین حضور عمومی خود پس از انتخابات ۲۷ اکتبر و با توجه به محدودیت مسیرهای باقی‌مانده برای حفظ مقام نخست‌وزیری، روز چهارشنبه ویدیویی منتشر کرد و خواستار تشکیل دولت وحدت ملی گسترده تحت رهبری او شد که فقط متشکل از احزاب صهیونیستی باشد.
آیزنکوت از سوی دیگر، ظاهراً با این ایده مخالف است و بار دیگر تأکید کرده که جایگزینی دولت نتانیاهو همچنان اولویت اصلی باقی می‌ماند.