قدس — اسحاق هرزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، روز شنبه اعلام کرد که از گادی آیزنکوت، فرمانده پیشین ارتش، خواهد خواست تا دولت بعدی این کشور را تشکیل دهد؛ تحولی که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر دیرینه، را در آستانه از دست دادن قدرت قرار می‌دهد.
آیزنکوت اکنون ۲۸ روز فرصت دارد تا ائتلافی تشکیل دهد، با امکان تمدید دو هفته‌ای.
در انتخابات ماه گذشته، حزب «یشار» او ۲۱ کرسی پارلمانی و ائتلاف مخالفان او مجموعاً ۴۸ کرسی کسب کرد؛ رقمی کمتر از ۶۱ کرسی مورد نیاز برای کسب اکثریت در کنست ۱۲۰ نفره.
مأموریت اولیه تشکیل دولت به آیزنکوت سپرده شد، نه تنها پس از توصیه اعضای ائتلاف مخالف خود، بلکه پس از پیشنهاد دو حزب عرب که آمادگی حمایت از تلاش ژنرال بازنشسته میانه‌رو برای جایگزینی نتانیاهو را اعلام کردند.
اعلامیه هرزوگ، چند روز پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اسرائیل و جنگ علیه ایران را که نتانیاهو طرفدار آن بود، مسئول شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا دانست، نتانیاهو و حزب لیکود را در موضع عقب‌نشینی قرار داد.
ترامپ که به شدت از بازانتخاب نتانیاهو حمایت کرده بود، همچنین بسته کمک نظامی ده‌ساله به اسرائیل را کوتاه کرد.
نتانیاهو طی هفته‌های اخیر به ترامپ و سایر رهبران خارجی گفته بود که بهترین نتیجه از انتخابات اسرائیل، ادغام حزب لیکود و ائتلاف آیزنکوت تحت رهبری ادامه‌دار او به عنوان نخست‌وزیر و سپس از سرگیری عملیات تهاجمی در جنگ علیه ایران است.
روز شنبه، آیزنکوت احتمال تشکیل ائتلاف وحدت با لیکود را باز گذاشت، اما مشروط بر اینکه «نخست‌وزیر، آیزنکوت باشد.»
«آنهایی که جامعه اسرائیل را از درون تفرقه انداختند و پاره‌پاره کردند، تنها زمانی کلمه "وحدت" را به زبان می‌آورند که متوجه شوند دوران تصدی‌شان رو به پایان است»، آیزنکوت در بیانیه‌ای در شبکه اجتماعی ایکس (X) اظهار داشت. «وحدت ارزش مهمی برای اسرائیل است و نتانیاهو به طور سیستماتیک و مصمم علیه آن کار کرده است، حتی در طول سخت‌ترین جنگ تاریخ ما.»
برای آیزنکوت، محاسبات پارلمانی دشوار است.
برای رسیدن به ۶۱ کرسی، او می‌تواند احزاب عرب را وارد کند؛ اما با مقاومت شدید متحدانش در ائتلاف، به ویژه آویگدور لیبرمن، رهبر تندروی حزب «اسرائیل بیتنا»، که ورود عرب‌ها به دولت را رد کرده است، مواجه شده است.
احزاب عرب مجموعاً رکورد ۱۹ کرسی کسب کردند؛ هشت کرسی برای حزب «رام» و ۱۱ کرسی برای فهرست مشترک.
آیزنکوت همچنین می‌تواند تشکیل دولت اقلیت با احزاب فوق‌ارتدوکس را بررسی کند که با خدمت سربازی اجباری مخالف‌اند؛ اما آیزنکوت، لیبرمن و سایر متحدانشان، سربازی اجباری برای همه شهروندان اسرائیلی را یکی از ارکان اصلی برنامه خود قرار داده‌اند.
با این حال، آیزنکوت این هفته با سیگنال لیبرمن مبنی بر تمایل به تشکیل دولتی با حمایت احزاب فوق‌ارتدوکس، تقویت شد.
«در دور دومشاوره‌ها، گروه‌هایی متشکل از ۶۷ نماینده کنست به رئیس‌جمهور هرزوگ توصیه کردند که مأموریت تشکیل دولت به گادی آیزنکوت، رهبر حزب یشار، سپرده شود»، دفتر رئیس‌جمهور در بیانیه‌ای اعلام کرد. «گروه‌هایی متشکل از ۴۶ نماینده کنست، نخست‌وزیر و رهبر لیکود، بنیامین نتانیاهو را توصیه کردند.»
یک گروه، یعنی «یهودی تورات واحد» که بخشی از ائتلاف نتانیاهو بود، ترجیح داد کسی را توصیه نکند؛ نشانه‌ای از موقعیت فزاینده شکننده نخست‌وزیر پس از تقریباً ۱۹ سال سلطه بر سیاست اسرائیل در سه دهه گذشته.
طرفداران نتانیاهو گفته‌اند که یکی از راه‌های فشار بر آیزنکوت برای پذیرش دولت وحدت، بازگشت اسرائیل به جنگ فعال با ایران و اعلام وضعیت اضطراری ملی است.
نتانیاهو که بیش از یک هفته است در انظار عمومی در اسرائیل ظاهر نشده، شب شنبه درخواستی علنی مطرح کرد و تأکید نمود که دولت وحدت تنها راه حذف تهدید هسته‌ای ایران است.
در یک بیانیه ویدیویی، نتانیاهو خواستار تشکیل دولتی گسترده شد «که تمام احزاب اردوگاه ملی و تمام احزاب صهیونیستی که مایل به حفاظت از کشورمان، تنها و یگانه دولت ملت یهود، هستند را شامل شود.»
این درخواست، نوعی عقب‌نشینی علنی پس از ماه‌ها تبلیغات نتانیاهو بود که وعده بازگرداندن دولت راست‌گرا به قدرت را داده بود.
«این وحشت‌زدگی نتانیاهو است، اما همزمان در حالت کمپین، با گفتن اینکه همیشه خواستار وحدت بوده، زمینه را برای انتخابات دیگر آماده می‌کند»، الی کوآز، پژوهشگر مؤسسه همکاری اقتصادی، یک اندیشکده اسرائیلی، اظهار داشت. «او می‌بیند که تهدید واقعی است و آیزنکوت چند گزینه پیش رو دارد.»
اگر آیزنکوت ظرف شش هفته آینده موفق به تشکیل دولت نشود، هرزوگ احتمالاً نوبت بعدی را به نتانیاهو، که ائتلاف راست‌گرایانش ۵۳ کرسی دارد، خواهد داد. اگر هیچ رهبری نتواند حداقل ۶۱ کرسی را به دست آورد، اسرائیل ممکن است به سمت انتخابات دیگری حرکت کند.