در اوایل اکتبر، شرکت هوش مصنوعی اوپنایآی (OpenAI) بیش از ۷۰۰ دستنویس ریاضی تولیدشده توسط هوش مصنوعی را در یک مخزن عمومی آنلاین منتشر کرد. استدلالهای موجود در این دستنویسها — اگر پس از راستیآزمایی صحیح تشخیص داده شوند — گنجینهای فوقالعاده از دانش ریاضی جدید را در بر دارند. واکنش جامعه ریاضی به این تحولات طیفی از هیجان تا ناامیدی را شامل شده است. برخی پژوهشگران نگرانند که تمام عمر خود را صرف حل مسائل کردهاند و اکنون ممکن است کارشان ناگهان بیمعنی به نظر برسد. دیگران نیز نسبت به تأثیر منفی بر همکاران جوانی که در دورهای پرالتهاب وارد این حوزه میشوند، ابراز نگرانی کردهاند. همچنین خشم گستردهای نسبت به شیوهای که شرکتهای هوش مصنوعی چنین یافتههایی را منتشر میکنند، وجود دارد.
به عنوان یکی از نویسندگان بیانیه لایدن درباره هوش مصنوعی و ریاضیات که در ماه ژوئن منتشر شد، معتقدم برخی از نگرانیهای این حوزه نسبت به رویکرد اوپنایآی در اعلام کشفیاتش میتوانست پیشبینی شود. در بیانیه ما، با استفاده از هوش مصنوعی مخالفت نکردیم، بلکه چندین راهکار عملی را مطرح کردیم. این راهکارها شامل نیاز به سیاستهای شفاف نقلقول، افشای دقیق نحوه استفاده از هوش مصنوعی و تعهد مجدد به انتظار دیرینهای بود که تمام استدلالهای مطرحشده در یک اثبات ریاضی باید مستقل قابل بررسی و پاسخگویی توسط یک نویسنده انسانی باشند. برخی شرکتهای هوش مصنوعی موافقت کردند که از بیانیه پیروی کنند. اما اوپنایآی چنین نکرد.
اکنون که ریاضیدانان شروع به تحلیل اثباتهای کمکشده توسط هوش مصنوعی کردهاند، مشخص شده است که بسیاری از ۷۰۰ پیشچاپ (preprint) با سبکی بیدقت و ابتدایی ارائه شدهاند که فهم آنها را دشوار میکند. جزئیات داخلی مدلهای بسته اوپنایآی ناشناخته است و همچنین هیچ نویسنده انسانی نامیده نشده است که در صورت بروز نقص، مسئولیت توضیح یا اصلاح محتوا را بپذیرد. بررسی آثار موجود در پیشچاپها و بازنویسی آنها در قالبی حرفهای که برای داوری همتایان (peer review) مناسب باشد، زمان و تلاش زیادی از ریاضیدانان میطلبد. جای تعجب نیست که بسیاری از ریاضیدانان تمایلی به پاک کردن آشوب ایجادشده توسط اوپنایآی ندارند، هرچند ریاضیات زیربنایی آن ممکن است هیجانانگیز باشد.
بنابراین، این موضوع چه معنایی برای آینده ریاضیات دارد؟ بازنگری خلاقانه در چگونگی تکامل این حوزه نیازمند اقدام در تمام سطوح است. رهبری برجسته افرادي مانند ترنس تائو (Terence Tao)، ریاضیدان، و ابتکارات مردمی مانند بیانیه لایدن، باید با مشارکت سطح بالا از نهادهای ذینفع مانند اتحادیه بینالمللی ریاضیات مکمل شود. اگر اجازه دهیم شرکتهای هوش مصنوعی بدون ورودی گسترده آکادمیک، هنجارهای انجام ریاضیات را تعیین کنند، به این حوزه خیانت شده است.