کارشناسان دریایی اعلام کردند که کشتی‌های تجاری احتمالاً با وجود غرق شدن یک کشتی کانتینری تحت پرچم سنگاپور در این هفته، به پیمایش در تنگه خطرناک هرمز ادامه خواهند داد؛ زیرا تقاضای شدید برای انرژی خاورمیانه و فرصت‌های سودآور حمل‌ونقل دریایی، برخی اپراتورها را ترغیب می‌کند تا خطرات فزاینده را بپذیرند.
حملات اخیر به دو کشتی کانتینری تحت پرچم سنگاپور، نگرانی‌ها درباره ایمنی حمل‌ونقل تجاری از طریق یکی از مهم‌ترین نقاط گلوگاه دریایی جهان را افزایش داده است. اما تحلیلگران می‌گویند بعید است این حوادث باعث توقف کامل فعالیت‌های حمل‌ونقل باقی‌مانده از طریق تنگه شوند، حتی اگر خطوط اصلی کانتینری عمدتاً از این مسیر دوری کنند.
کالین کو، پژوهشگر ارشد در مدرسه مطالعات بین‌المللی راجاراتنام سنگاپور، گفت که شرکت‌های کشتیرانی احتمالاً با وجود افزایش تهدیدات امنیتی، همچنان به دنبال فرصت‌هایی برای عبور از تنگه خواهند بود.
«کو» به سی‌ان‌بی‌سی گفت: «من در کوتاه‌مدت نمی‌بینم که کشتی‌های تحت پرچم سنگاپور یا شرکت‌های کشتیرانی سنگاپوری لزوماً از پذیرش این عبور و مرور اجتناب کنند، اگر فرصتی وجود داشته باشد.»
اظهارات او پس از حملات به دو کشتی کانتینری ثبت‌شده در سنگاپور، یعنی «جی‌اف‌اس پراید» (GFS Pride) و «جی‌اف‌اس ژیزل» (GFS Giselle) در این هفته مطرح شد. کشتی جی‌اف‌اس پراید پس از اصابت یک پرتابه و آتش‌سوزی غرق شد، در حالی که کشتی جی‌اف‌اس ژیزل آسیب دید. گزارش شده است که خدمه هر دو کشتی سالم هستند.
بر اساس داده‌های شرکت تحلیل‌های دریایی کیپلر، تعداد عبور و مرورها از تنگه هرمز در هفته منتهی به ۱۴ اکتبر از ۱۷۶ مورد در هفته قبل به ۱۳۱ مورد کاهش یافته است، هرچند این کاهش تنها به حوادث اخیر قابل انتساب نیست.
دمیتريس آمپاتزیدیس (Dimitris Ampatzidis)، مدیر ریسک و انطباق دریایی در شرکت کیپلر، گفت که این حملات توانایی مداوم ایران در تهدید کشتی‌های تجاری را برجسته می‌کند، با ریسک‌هایی که فراتر از حمل‌ونقل نفت و گاز نیز گسترش می‌یابد.
ادامه انگیزه‌های تجاری
«کو» گفت که شرکت‌های کشتیرانی در سراسر جهان از زمان آغاز درگیری، همچنان به دنبال فرصت‌هایی برای پیمایش در تنگه بوده‌اند و برخی اپراتورها آماده پذیرش ریسک‌ها و هزینه‌های بالاتر هستند.
تقاضای شدید برای نفت، به ویژه از سوی آسیا، همچنان انگیزه‌ای برای اپراتورهای تانکر فراهم می‌کند تا انرژی را از خلیج فارس حمل کنند، حتی اگر تهدیدات امنیتی سفرها را پیچیده کند.
«کو» افزود که برخی اپراتورها ممکن است حاضر باشند حتی با پرداخت حق بیمه اضافی، ریسک را بپذیرند.
ویویان بالاکریشنان، وزیر امور خارجه سنگاپور، مثالی ارائه کرد که نشان می‌دهد چگونه قیمت‌های بالاتر نفت می‌تواند سفرها از طریق تنگه هرمز را با وجود خطرات، از نظر تجاری ارزشمند کند.
بالاکریشنان در نشست آسیایی مؤسسه میلکن (Milken Institute Asia Summit) در هفته گذشته صحبت کرد و گفت‌وگویی با همتای ناشناس خود از کشورهای خلیج فارس را نقل کرد که گفته بود کشورش با عملیات یک «سرویس شاتل هرمز» شامل حدود ۲۰ کشتی بسیار بزرگ حامل نفت خام، درآمد بیشتری نسبت به قبل از جنگ از صادرات نفت کسب می‌کند.
به گفته آن مقام، این کشتی‌ها عملاً در برابر حملات بیمه شخصی داشتند و قیمت‌های بالاتر نفت خام، سفرها را با وجود ریسک‌ها از نظر مالی مقرون‌به‌صرفه می‌کرد.
بالاکریشنان نقل کرد که آن مقام گفته است: «گاهی اوقات ضربه می‌خورید، اما همچنان اجرای سرویس شاتل هرمز ارزشمند است.»
آمپاتزیدیس گفت که با وجود ریسک‌ها، کشتی‌ها همچنان از تنگه عبور می‌کنند که اهمیت تجاری آن، به ویژه برای حمل‌ونقل انرژی به بازارهای آسیا را منعکس می‌کند.
با این حال، او افزود که حملات بیشتر می‌تواند اپراتورهای بیشتری را از انجام این مسیر منصرف کند و تأثیر آن احتمالاً بسته به نوع کشتی و ارزیابی‌های فردی شرکت‌ها از ریسک‌ها متفاوت خواهد بود.
انجمن کشتیرانی سنگاپور نیز احتمال عقب‌نشینی گسترده حمل‌ونقل تجاری از منطقه را کم‌اهمیت جلوه داد و پیشنهاد کرد که اپراتورها به جای آن، شرایط تجارت متغیر را سازگار خواهند کرد.
تی‌اس تیو (TS Teo)، رئیس انجمن، گفت: «به جای نشانه‌ای از عقب‌نشینی گسترده از منطقه، این تحولات احتمالاً منجر به تنظیم الگوهای تجارت می‌شود، زیرا بازارها به تغییرات عرضه و تقاضا کالاها و انرژی پاسخ می‌دهند.»
او افزود که مالکان کشتی هنگام تصمیم‌گیری‌های عملیاتی، همچنان ملاحظات تجاری را در مقابل تحولات امنیتی و ایمنی خدمه سنجش خواهند کرد.
اختلالات گسترده‌تر در حمل‌ونقل دریایی
در حالی که برخی اپراتورها همچنان مایل به عبور از تنگه هرمز هستند، بخش زیادی از صنعت حمل‌ونقل کانتینری جهانی شبکه‌های خود را برای اجتناب از این تنگه تطبیق داده است.
جایندو کریشنا (Jayendu Krishna)، مدیر در مشاوران دریایی دروری (Drewry Maritime Advisors)، گفت که هیچ‌یک از خطوط اصلی حمل‌ونقل کانتینری از زمان تعلیق عملیات پس از شروع جنگ در ماه فوریه، خدمات خود را از طریق تنگه هرمز از سر نگرفته‌اند. تنها برخی اپراتورهای منطقه‌ای خدمات پراکنده را ادامه داده‌اند که معمولاً از کشتی‌های کوچک‌تر تغذیه‌کننده (feeder vessels) استفاده می‌کنند.
او گفت که این امر به معنای آن است که تأثیر فوری حملات اخیر بر حمل‌ونقل کانتینری ممکن است محدود باشد.
با این حال، تشدید بیشتر تنش‌ها به سمت دریای عمان می‌تواند تهدید جدی‌تری برای زنجیره‌های تأمین منطقه ایجاد کند، به ویژه اگر بنادر جایگزینی مانند خورفکان در امارات متحده عربی و صحار در عمان را مختل کند که به دروازه‌های حیاتی برای ورود بار به کشورهای خلیج تبدیل شده‌اند.
«کریشنا» گفت: «اگر دریای عمان به منطقه‌ای از فعالیت‌های نظامی تبدیل شود، بخش قابل توجهی از تأمینات کشورهای خلیج قطع خواهد شد، زیرا خورفکان و صحار شریان حیاتی آن‌ها بوده‌اند.»