بوناونتورا، کلمبیا—کمپین بمباران دولت ترامپ علیه قایق‌های تندروی قاچاق کوکائین شروع به تأثیرگذاری بر تجارت جهانی مواد مخدر کرده است؛ اما لزوماً نه به شیوه‌ای مثبت.
سیزده ماه پس از آغاز این ابتکار، غواصان نیروی دریایی کلمبیا استفاده بیشتر از «انگل‌ها» (parasites) را شناسایی کرده‌اند؛ ماژول‌های فلزی پر از کوکائین که قاچاقچیان آن‌ها را به بدنه کشتی‌های باربری که آماده خروج از بزرگ‌ترین بندر اقیانوس آرام این کشور هستند، پیچ می‌کنند.
در اعماق جنگل‌های آمازون، قاچاقچیان محموله‌ها را به سمت شرق جابه‌جا کرده و مواد مخدر را در قایق‌هایی که از شبکه عظیم رودخانه‌های جنگل بارانی عبور می‌کنند، پنهان کرده‌اند. همچنین در طول سواحل کلمبیا، خدمه با چسبیدن دقیقاً به همان قایق‌های تندروی مورد هدف آمریکایی‌ها، از حملات هوایی ارتش ایالات متحده فرار می‌کنند.
به گفته مقامات اجرای قانون در چهار قاره، روزانه مقادیر بی‌سابقه‌ای از کوکائین هنوز به ایالات متحده، اروپا و حتی تا استرالیا می‌رسد؛ کوکائینی که ارزان‌تر و خالص‌تر از دهه‌های گذشته است.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از حملات هوایی ستایش کرده و اشاره کرد که دولت او «پیشرفت‌های چشمگیری در توقف جریان ورود مواد مخدر غیرقانونی به کشورمان داشته است». طبق گفته مقامات آمریکایی، در ۱۳ ماه گذشته پهپادها و هواپیماهای نظامی آمریکا بیش از ۷۰ کشتی را تخریب کرده، تقریباً ۲۴۰ خدمه را کشته و گروه‌های مجرمانه را از ۱.۵ میلیارد دلار کوکائین محروم کرده‌اند.
«مواد مخدری که از راه دریا وارد می‌شوند ۹۷ درصد کاهش یافته است»، ترامپ در ماه ژوئن گفت. «ما در تلاشیم بفهمیم آن ۳ درصد چه کسانی هستند، چون آن‌ها شجاع‌ترین افراد روی زمین‌اند.»
با این حال، پژوهشگران تجارت کوکائین و مقامات آمریکایی آشنا با این برنامه می‌گویند که تعداد زیادی از قایق‌های مواد مخدر همچنان کلمبیا را ترک می‌کنند؛ کشوری که ۷۰ درصد کوکائین جهان را تولید می‌کند.
«قایق‌ها به حرکت خود ادامه می‌دهند. اقیانوس آرام بسیار وسیع است»، ایروین نورزا، بازپرس سابق پلیس که برای دانشگاه روساریو در بوگوتا درباره تجارت مواد مخدر تحقیق می‌کند، گفت.
فلیپه بوترو، پژوهشگر «ابتکار عمل جهانی علیه جرایم سازمان‌یافته فراملی»، یک سازمان غیرانتفاعی مستقر در ژنو، گفت که کمپین نظامی آمریکا اولویت را بر «نمایش رسانه‌ای» نسبت به اختلال واقعی گذاشته است. قاچاقچیان در پاسخ، محموله‌ها را بین کانتینرهای باربری، کشتی‌های تجاری، قایق‌های ماهیگیری و کشتی‌های نیمه‌شناور توزیع کرده‌اند. مقامات آمریکایی و اروپایی می‌گویند گویان و سورینام به عنوان سکوی جدیدی برای قایق‌های حامل کوکائین ظهور کرده‌اند، در حالی که ونزوئلا همچنان یک پایگاه پرتاب حیاتی باقی مانده است.
«این سیاستی است که بیشتر مربوط به نمایش و روایت‌سازی—نشان دادن اقدام قاطع—است تا چیزی که واقعاً جرایم سازمان‌یافته را مختل کند»، بوترو اظهار داشت.
شبکه قاچاق ناشی از این وضعیت، پراکنده‌تر و گسترده‌تر از زمانی است که حملات موشکی پهپادها و هواپیماها آغاز شد. پژوهشگران سازمان ملل متحد می‌گویند کلمبیا در حال حاضر برگ کوکای بیشتری نسبت به هر زمان دیگری در تاریخ خود پرورش می‌دهد و کوکائین نهایی بیشتری تولید می‌کند.
رئیس‌جمهور جدید کلمبیا متعهد شده است که پاسخی آهنین ارائه دهد، با اطلاعات آمریکا برای خنثی کردن فرماندهان گروه‌های قاچاق مواد مخدر همکاری کند و قول داده است که سم‌افشانی محصولات مواد مخدر را که در سال ۲۰۱۵ متوقف شده بود، از سر بگیرد. او با چالش‌های بزرگی روبروست: آزمایشگاه‌های مخفی سالانه بیش از ۳,۳۰۰ تن کوکائین تولید می‌کنند و گروه‌های مسلح در چهار سال گذشته تقریباً دو برابر شده و به ۲۸,۰۰۰ عضو رسیده‌اند، بنیاد ایده‌هایی برای صلح گزارش می‌دهد.
مقیاس این تجارت در خیابان‌های کشورهای مصرف‌کننده مشهود است، جایی که عرضه از تقاضا پیشی گرفته است، به طوری که قیمت‌ها در حال سقوط هستند. در میامی، کوکائین عمده‌فروشی در تابستان امسال حدود ۱۶,۵۰۰ دلار در هر کیلوگرم فروخته شد، که بسیار پایین‌تر از محدوده تاریخی ۲۲,۰۰۰ تا ۲۵,۰۰۰ دلار است. به طور مشابه، قیمت‌ها در اروپا از ۴۵,۰۰۰ دلار به حداقل ۱۶,۰۰۰ دلار در هر کیلوگرم در برخی شهرها سقوط کرده است.
در هر دو بازار، خلوص به طور قابل توجهی بالا باقی مانده است و گاهی در اروپا به ۹۸ درصد می‌رسد، زیرا فروشندگان دیگر نیازی به رقیق کردن موجودی با مواد افزودنی ندارند.
مقامات آمریکایی با تجربه عمیق در مبارزه با تجارت مواد مخدر گفتند که حملات هوایی هزینه‌های قاچاقچیان را افزایش داده، ترس را در زنجیره تامین قاچاق ایجاد کرده و از رسیدن برخی محموله‌ها به شهرهای آمریکا جلوگیری می‌کند.
اما این مقامات اذعان دارند که مقادیر انبوهی از کوکائین همچنان در حال جریان است.
ریک کرتیس، استاد کالج جان جی عدالت کیفری که سمیت مواد مخدر را در یک سازمان غیرانتفاعی کاهش آسیب در جنوب برانکس تست می‌کند، گفت که مصرف‌کنندگان شهر نیویورک منبع ثابتی از کوکائین با کیفیت بالا دارند. برخلاف دهه‌های گذشته، نمونه‌هایی که او دریافت می‌کند به ندرت با سایر داروها یا محصولاتی که شبیه کوکائین به نظر می‌رسند، رقیق شده‌اند، همانطور که در گذشته رایج بود.
«این کوکائین واقعی است—من متعجبم»، او گفت. «قیمت مناسب است. ارزان است و به وفور یافت می‌شود، منظورم این است که به شدت فراوان است»، او اضافه کرد.
در اروپا، هجوم مواد مخدر مقامات را تحت فشار قرار داده است. مواد مخدر بر روی کشتی‌های کانتینری، قایق‌های کوچکتر از ایستگاه‌های میانی در آفریقا، و کشتی‌های نیمه‌شناوری که از اقیانوس اطلس عبور می‌کنند تا در نزدیکی پرتغال یا اسپانیا با کشتی‌ها دیدار کنند، می‌رسند.
لوران لنیه، تحلیل ارشد آژانس مواد مخدر اتحادیه اروپا، گفت که حجم مواد مخدر آنقدر زیاد است که قیمت‌های بسیار پایین مشتریان جدیدی را جذب می‌کند که در گذشته توانایی خرید کوکائین را نداشتند.
«مقدار کوکائینی که ما در اروپا دریافت می‌کنیم دیوانه‌وار است»، او گفت.
فرانسه دشواری مهار عرضه را نشان می‌دهد. در سال ۲۰۲۵، این کشور رکورد ۹۲ تن کوکائین را ضبط کرد، که افزایشی ۲۰۴ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۲ است، مرکز نظارت بر مواد مخدر و اعتیاد فرانسه که با بودجه عمومی اداره می‌شود، گزارش داد.
قاچاقچیان از دروازه‌های اصلی مانند لو هاور در نورماندی به بنادر کوچکتر برای فرار از کنترل‌ها جابه‌جا شده‌اند، در حالی که هواپیماهای مسافربری نیز مقادیر اضافی قاچاق شده از گینه فرانسه و جزایر فرانسه در کارائیب را حمل می‌کنند. عرضه به قدری از تقاضا پیشی گرفته است که فروشندگان فرانسوی اکنون کیسه‌های کوچک را به قیمت حدود ۱۱ دلار می‌فروشند، قیمتی که قبلاً بی‌سابقه بوده است، در حالی که هزینه هر گرم در خیابان طی دهه گذشته ۳۷ درصد کاهش یافته است، یاسمین صالحی، اقتصاددان در مرکز نظارت گفت. بخش زیادی از کوکائینی که به فرانسه می‌رسد سپس از مرزها عبور کرده و به سایر کشورهای مصرف‌کننده می‌رود.
مقاومت تجارت در بوناونتورا، دروازه اصلی اقیانوس آرام کلمبیا، آشکار است. در بندر، پلیس با تحلیل‌گرانی در پایتخت، بوگوتا، همکاری می‌کند تا کشتی‌های مشکوک به سمت کشورهای ترانزیت مانند اکوادور یا مکزیک را شناسایی کنند. آن‌ها از دستگاه‌های اشعه ایکس، سگ‌های تشخیص مواد مخدر و کیت‌های ردیابی شیمیایی برای بررسی بارها استفاده می‌کنند.
«تحلیل‌گران تمام اطلاعات را به ما می‌دهند، اینکه به کجا می‌رود، چیست و چرا آن را شناسایی کرده‌اند»، آلفردو گوتیرز، افسر پلیس گفت. «ما کانتینرها را باز می‌کنیم، راستی‌آزمایی می‌کنیم و می‌بینیم کدام کالا تعویض شده است.»
قاچاقچیان یاد گرفته‌اند مواد مخدر را در ذغال سنگ، پوست چرم، سیمان و خمیر میوه جاسازی کنند و سپس پس از تحویل در بندر مقصد آن را خارج کنند. اما در روز اخیر، افسران کوکائینی را که از بارهای ظاهراً بی‌ضرر استخراج کرده بودند، نمایش دادند.
«ما نسبتاً مطمئن هستیم که مقدار زیادی از آن را متوقف می‌کنیم»، لیبریو کوئلار، که یکی از سه بندر بزرگ اینجا را مدیریت می‌کند، گفت.
با این حال، سیستم محدودیت‌هایی دارد. پلیس تنها ۱۰ درصد کانتینرها را بازرسی می‌کند. سرهنگ خوان کارلوس روخاس، که نظارت بر عملیات ضد مواد مخدر در بندر را بر عهده دارد، اشاره کرد که یک کانتینر هزاران کیسه محصولات کشاورزی را در خود جای داده است که باعث می‌شود آزمایش همگانی غیرممکن باشد.
«ما خطاپذیر نیستیم»، او گفت.
چالش‌ها فراتر از بندر امتداد می‌یابد. در طول ۸۰۰ مایل خط ساحلی اقیانوس آرام کلمبیا، قاچاقچیان هزارتویی از باتلاق‌ها و خلیج‌ها دارند که از آنجا کشتی‌های حامل کوکائین، از جمله قایق‌های تندروی مورد هدف آمریکا، را راه‌اندازی می‌کنند.
خوان کوردوبا، که از یک روستای ساحلی می‌آید و سابقه قاچاق مواد مخدر دارد، گفت که شبکه‌ها همچنان گسترده و انعطاف‌پذیر هستند.
«مسیرها همه جا هستند، روی آب، در کوهستان‌ها، حمل شده توسط هواپیماها، در قایق‌های مختلف»، او گفت.
کوردوبا یکی از مسیرهای رایج را توصیف کرد: یک قایق ماهیگیری نزدیک به سواحل کلمبیا به سمت شمال حرکت می‌کند و وارد پاناما می‌شود. آنجا، کوکائین را به یک قایق تندرو منتقل می‌کنند که آن را به بنادر در آمریکای مرکزی یا مکزیک می‌برد، جایی که از طریق خشکی به ایالات متحده، هدف نهایی، منتقل می‌شود.
قاچاقچیان به شدت برای این سفرها خدمه استخدام می‌کنند و انگیزه‌های مالی اغلب برای ساکنان روستاهای فقیر آنقدر قوی است که نمی‌توانند نادیده بگیرند.
«می‌توانید تماسی دریافت کنید و آن‌ها بگویند، '۱۸۰ دسته پول دریافت خواهید کرد'»، کوردوبا گفت، اشاره به ۱۸۰ میلیون پزوی کلمبیا، یا حدود ۵۴,۰۰۰ دلار. «شما می‌گویید، 'پرخطر است، بله، اما ۱۸۰ دسته پول است.'»
قاچاقچیان همچنین به طور فزاینده‌ای محموله‌ها را به سمت جنوب به اکوادور و عمق پاراگوئه و بولیوی منتقل می‌کنند، جایی که کانتینرها از طریق رودخانه پارانا به اقیانوس اطلس جریان می‌یابند. قاچاقچیان از معاهدات ترانزیت منطقه‌ای سوءاستفاده می‌کنند که اجازه می‌دهد کانتینرها بدون بازرسی گمرکی وارد آرژانتین شوند. پس از رسیدن به سواحل اقیانوس اطلس، شهرهایی مانند مونته‌ویدئو، اروگوئه، به عنوان نقاط پرش به اروپا عمل می‌کنند.
اما قاچاقچیان برای رسیدن به اقیانوس اطلس لازم نیست به جنوب بروند.
ادیلبرتو کورتز از ارتش کلمبیا گفت که مسیر دیگری که به عنوان پاسخ مستقیم به هدف‌گیری قایق‌های تندروی توسط آمریکا اهمیت یافته است، آمازون است، که شبکه رودخانه‌ای گسترده آن گزینه‌های متعددی برای قاچاقچیان به سمت شرق به اقیانوس اطلس و مسیرهای مواد مخدر به اروپا فراهم می‌کند.
در حالی که نیروهای امنیتی کوکائین بیشتری را در جنگل بارانی توقیف می‌کنند، وسعت چشمگیر رودخانه‌های کاکتا و پوتومایو، که صدها مایل به داخل پرو و برزیل جریان دارند، مداخله کامل را تقریباً غیرممکن می‌سازد.
کورتز در حین رانندگی در جاده‌ای در امتداد کرانه‌های رودخانه اورته‌گوازا در جنوب کلمبیا، به قایق‌های بلند اشاره کرد که با انباشت مواد غذایی، سوخت و سایر تدارکات برای جوامع جنگلی از کنار می‌گذشتند.
«به آن نگاه کنید—آن‌ها تنها مواد تدارکاتی بارگیری می‌کنند»، کورتز گفت. «گاهی اوقات کوکائین نیز حمل می‌کنند. چگونه باید آن را در میان آن حجم عظیم پیدا کنیم؟ غیرممکن است.»