دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، امسال کارهای زیادی انجام داده تا انتقادات مبنی بر بی‌پروایی او را زنده نگه دارد. اما در رویارویی با رژیم مسلح و مذهبی‌گرایی که یک آبراه حیاتی را تهدید می‌کند، رفتاری خیره‌کننده و محتاطانه از خود نشان داده است.
شاید ترامپ چاره‌ای نداشته باشد: مقابله با حوثی‌ها واقعاً دشوار است.
در حالی که گروه شبه‌نظامی یمنی تهاجم جدیدی علیه متحد آمریکا، عربستان سعودی، آغاز کرده است، ترامپ فعلاً از ورود به میدان نبرد با حملات هوایی آمریکا خودداری کرده است. او مشخص ساخته است که تمایلی به لغو آتش‌بسی که آمریکا با حوثی‌ها پس از هفته‌ها درگیری در سال گذشته برقرار کرد ندارد؛ حتی با وجود درخواست‌های عربستان برای کمک بیشتر در شرایطی که حوثی‌ها نفت و سایر کالاها را در دریای سرخ تهدید می‌کنند.
ترامپ تأکید کرده است که حوثی‌ها قول داده‌اند به کشتی‌های آمریکایی شلیک نکنند.
«حوثی‌ها با ما تماس گرفتند و نمی‌خواهند با ما بجنگند»، ترامپ ماه گذشته گفت.
این موضع بسیار محتاطانه‌ای برای مردی است که امسال اشتیاق زیادی به ریسک سیاسی نشان داده است؛ چه از طریق راه‌اندازی جنگ با ایران، ربودن رئیس‌جمهور ونزوئلا یا اعمال تحریم انرژی برای سرنگونی رژیم کوبا.
هشدار استاندارد اینجا لازم است: ترامپ اغلب نظرش را تغییر می‌دهد، گاهی به دلایل تعجب‌آور. ممکن است همین الان که این ستون را می‌خوانید، دستور حمله به حوثی‌ها را صادر کند.
با این حال، عدم تمایل فعلی ترامپ به شکستن آتش‌بس با حوثی‌ها نشانه‌ای بالقوه از این است که او درس‌های سختی درباره جبهه‌های نبرد آموخته است، از جمله اینکه چه زمانی باید از آن‌ها اجتناب کرد.
حوثی‌ها نیز مخالفتی با این رویکرد ندارند. یک مقام حوثی در پیام‌هایی که برای من فرستاد، از پاسخ به سؤالات درباره دیدگاه‌های گروه نسبت به ترامپ طفره رفت، اما تأکید کرد که آتش‌بس با آمریکا همچنان برقرار است.
«ما معتقدیم هیچ دلیلی وجود ندارد که ایالات متحده دوباره درگیر یمن شود»، این مقام نوشت. من به این مقام و سایرین اجازه ناشناس ماندن دادم تا مسائل حساس را بحث کنند.
علاوه بر این، ترامپ سردرگمی‌های دیگری نیز دارد. از جمله تصمیم‌گیری درباره اینکه آیا و چه زمانی بمباران رژیم تهران را از سر بگیرد.
«جنگ با ایران حل‌نشده باقی مانده است، بنابراین می‌توانم درک کنم چرا او تمایلی به باز کردن جبهه‌ای دیگر ندارد»، تیم لندرکینگ، فرستاده ویژه سابق آمریکا در یمن که با حوثی‌ها مذاکره کرده است، به من گفت.
البته ارتباطاتی بین جنگ ایران و درگیری عربستان-حوثی‌ها وجود دارد. رژیم ایران از حوثی‌ها حمایت و آن‌ها را مسلح می‌کند؛ گروهی که بخش زیادی از یمن را تحت کنترل دارند.
رهبران تهران و سلسله مراتب حوثی‌ها ویژگی‌های قابل توجه مشترکی دارند، از جمله رهبرانی که مخفی زندگی می‌کنند و برخی معتقدند آرمان‌های توسعه‌طلبانه دارند. هم حوثی‌ها و هم رژیم ایران پیرو اسلام شیعه هستند، هرچند شاخه‌های متفاوتی را دنبال می‌کنند. هر دو از آمریکا و اسرائیل متنفرند. شعار رسمی حوثی‌ها این است: «الله اکبر، مرگ بر آمریکا، مرگ بر اسرائیل، لعنت بر یهودیان، پیروزی اسلام». در میان فشارهای خارجی، هر دو سعی می‌کنند بر گذرگاه‌های دریایی کلیدی برای تجارت جهانی تسلط یابند: ایران بر تنگه هرمز و حوثی‌ها بر تنگه باب المندب.
اما از بسیاری جهات، این نبردها متمایز هستند.
مسئولان فعلی و سابق آمریکا و خارجی که با این گروه آشنا هستند، تأکید می‌کنند که حوثی‌ها بیش از آنکه نیابتی‌های تهران باشند، شریک آن‌ها هستند. حوثی‌ها شکایت‌ها، تاریخ و دستورکار خودشان را دارند. این دستورکار شامل پایان آنچه حوثی‌ها محاصره یمن توسط عربستان سعودی می‌نامند؛ کشوری که دولت رسمی اما ضعیف یمن را پشتیبانی می‌کند.
«ما صرفاً از خود و کشورمان دفاع می‌کنیم»، مقام حوثی به من گفت.
آمریکا همچنان از طریق تلاش‌هایی مانند تبادل اطلاعات و فروش سلاح از عربستان سعودی حمایت می‌کند. واشنگتن و ریاض توافقنامه دفاعی دارند و کاخ سفید در بیانیه‌ای کلی تأکید کرد که «اگر مجبور شویم، ایالات متحده همیشه کنار عربستان خواهد بود و از آن‌ها حمایت می‌کند.»
اما هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که مشاوران ارشد ترامپ او را تشویق کنند تا مجدداً ارتش آمریکا را وارد جنگ یمن کند. عملیات هوایی سال گذشته آمریکا علیه حوثی‌ها، عملیات راف رایدر، تأثیر محدودی داشت، حتی اگر ترامپ ادعا کرد حوثی‌ها «تسلیم شدند». کمبود مهمات آمریکا، که بخشی از آن ناشی از جنگ با ایران است، اکنون باید مورد توجه قرار گیرد.
به من گفته شده است که مارکو روبیو، وزیر خارجه، به طور خاص نسبت به هشدارهای تحلیلگران درباره خطرات بازگشت به جنگ با حوثی‌ها حساس است.
«روبیو پیچیدگی‌ها را درک می‌کند. او درک خوبی از بازیگران دارد»، یک مقام آمریکایی مطلع از سیاست‌های خاورمیانه دولت به من گفت.
برخی قانون‌گذاران و مقامات سابق آمریکا می‌گویند کمک به سعودی‌ها ارزش انجام دادن دارد با اجرای حملات هوایی علیه حوثی‌ها، حداقل برای کاهش توانایی شبه‌نظامیان یمنی. اما دیگران که با منطقه آشنا هستند هشدار می‌دهند که حتی اعزام نیروهای زمینی آمریکا ممکن است برای توقف این گروه کافی نباشد.
حوثی‌ها در سال‌های اخیر به یک نیروی ترسناک نظامی تبدیل شده‌اند. آن‌ها بیشتر سلاح‌های خود را تولید می‌کنند و در عین حال تسلیحات ارسالی از ایران را ارتقا می‌دهند. گزارش‌هایی حاکی از آن است که آن‌ها حتی هوش مصنوعی را در زرادخانه خود ادغام کرده‌اند.
«آن‌ها در استفاده از این سلاح‌های متعارف پیشرفته شگفت‌انگیز هستند. آن‌ها موشک‌ها را می‌گرفتند و راهی پیدا می‌کردند تا سبک‌تر شوند و برد بیشتری داشته باشند. آن‌ها با سیستم‌های هدایت آزمون و خطا کردند»، یک مقام غربی که به دقت درگیری یمن را رصد کرده است گفت. «اگر چیز دیگری از ایران دریافت نمی‌کردند، این به حوثی‌ها آسیب می‌زد، اما آن‌ها بر آن غلبه می‌کردند.»
اپریل الی، مقام سابق سازمان ملل که با حوثی‌ها ملاقات کرده است، گفت که جاه‌طلبی‌های آن‌ها احتمالاً در سال‌های آینده افزایش می‌یابد.
«بخش زیادی از رهبری آن‌ها واقعاً جوان است و در جنگ‌های مختلف بزرگ شده‌اند. آن‌ها دیده‌اند که چگونه از موقعیت‌های بسیار سخت و در نهایت پیروز خارج شده‌اند، بنابراین حالا دروازه‌های باز را هل می‌دهند»، الی گفت.
رؤسای جمهور سابق باراک اوباما و جو بایدن نیز برای مقابله با حوثی‌ها بدون ورود به درگیری تمام‌عیار دست‌وپنج نرم کردند. بله، شاید ترامپ چیزی مشترک با پیشینیان دموکرات خود داشته باشد.
اوباما حداقل یک حمله را مجاز دانست و آن را پاسخی به حملات حوثی‌ها به کشتی‌های آمریکا عنوان کرد و دولت او به روش‌های دیگر از سعودی‌ها حمایت کرد. بایدن سری از حملات را مجاز دانست زیرا حوثی‌ها در اوج جنگ غزه حملات خود را تشدید کرده بودند و مدعی بودند که علیه منافع اسرائیل در منطقه عمل می‌کنند. اما بایدن همچنین حمایت نظامی آمریکا از تلاش جنگی عربستان را کاهش داد و ریاض را برای رسیدن به آتش‌بس ۲۰۲۲ با حوثی‌ها تحت فشار قرار داد.
حسین البخیتی، روزنامه‌نگار یمنی طرفدار حوثی‌ها، استدلال کرد که عربستان سعودی آن آتش‌بس ۲۰۲۲ را تضعیف کرد، به ویژه با امتناع از رفع محاصره. حوثی‌ها همچنین مدعی هستند که سعودی‌ها در ژوئیه فرودگاهی در صنعا را بمباران کردند درست زمانی که یک هواپیمای ایرانی در حال فرود بود. حوثی‌ها شروع به پاسخ کردند و آتش‌بس فروپاشید.
البخیتی سعودی‌ها را مسئول رنج و آوارگی شمار زیادی از غیرنظامیان یمنی دانست.
«موضوع مربوط به جان یمنی‌هاست»، البخیتی گفت. «آنچه مسخره است این است که می‌بینیم همه جامعه بین‌المللی و سعودی‌ها بلندبلند گریه می‌کنند که قیمت نفت بالا می‌رود و هزینه حمل‌ونقل افزایش می‌یابد. منظورم این است، پس یمنی‌ها چه؟»
باید اینجا دخالت کنم: حوثی‌ها حاکمان بسیار سرکوبگری هستند و در اداره کشور مهارت چندانی ندارند. یک مقام امدادرسانی زندگی تحت حوثی‌ها را «وحشت‌آور» توصیف کرد.
وقتی به البخیتی اشاره کردم که حوثی‌ها دقیقاً زمانی به سعودی‌ها حمله کردند که این پادشاهی در حال تلاش برای جذب شوک اقتصادی ناشی از جنگ با ایران است، او انکار نکرد که این کار تا حدی فرصت‌طلبانه بود.
«غلط نیست وقتی از ضعف دشمنتان سوءاستفاده کنید و دشمن ما عربستان است»، او گفت.
سفارت عربستان سعودی در واشنگتن از اظهار نظر خودداری کرد. ریاض که در سال ۲۰۱۵ مداخله نظامی علیه حوثی‌ها انجام داد، این شبه‌نظامیان و روابط آن‌ها با ایران را یک خطر امنیتی همسایگی می‌داند که ممکن است در نهایت تمامیت ارضی عربستان را تهدید کند.
رویترز روز جمعه گزارش داد که سعودی‌ها در حال برنامه‌ریزی برای حمله جدیدی علیه حوثی‌ها در هفته‌های آینده هستند.
احتمالاً ترامپ می‌خواهد تا حد امکان از درگیری عربستان-حوثی‌ها دور بماند. اما اگر حوثی‌ها جسورتر شوند و نه تنها تنگه باب المندب بلکه سایر نقاط منطقه را تهدید کنند، این کار دشوارتر خواهد شد.
اگر ترامپ می‌خواهد از باز کردن جبهه‌ای دیگر اجتناب کند، عجیب است که انرژی دیپلماتیک کمی را صرف حل این بحران کرده است.
ترامپ نقش فرستاده ویژه آمریکا که بر درگیری عربستان-حوثی‌ها تمرکز دارد را پر نکرده است؛ لندرکینگ که آخرین بار این نقش را داشت، در میانجی‌گری آتش‌بس ۲۰۲۲ کمک کرد. هیچ کسی به عنوان سفیر آمریکا در یمن یا عربستان سعودی خدمت نمی‌کند. مذاکره‌کنندگان مورد علاقه ترامپ، مانند استیو ویتکوف و جارد کوشنر، درگیر بحران‌های ایران، غزه و اوکراین هستند. این موضوع هم کمک‌کننده نیست که عمانی‌ها که اغلب به عنوان میانجی عمل می‌کنند، بهترین رابطه را با آمریکا ندارند در حال حاضر.
حوثی‌ها بال دیپلماتیکی دارند که با خارجی‌ها، اغلب در عمان، سروکار دارد. مقامات بین‌المللی سابق که با مذاکره‌کنندگان حوثی تعامل داشته‌اند می‌گویند آن‌ها می‌توانند بامزه، جذاب و معامله‌گر باشند، حداقل در کوتاه‌مدت.
این به معنای آسان بودن دیپلماسی با حوثی‌ها نیست.
رهبری اصلی حوثی‌ها در یمن است و ساختار این جنبش سلسله‌مراتبی، متعصب مذهبی و تقریباً بدبین نسبت به جهان خارج است.
مارتین گریفیتس، فرستاده ویژه سابق سازمان ملل برای یمن، یکی از معدود خارجی‌هایی است که مستقیماً با رهبر عالی حوثی‌ها، عبدالملک الحوثي، در یمن برخورد داشته است.
اما آن برخوردها از طریق صفحه‌نمایش در خانه‌های امنیتی بود. (او فکر می‌کند یک بار صدای سرفه الحوثي را از اتاقی نزدیک شنیده است.)
در نهایت، حتی اگر مذاکره‌کنندگان آمریکایی یا سایرین روابط ظاهری خوبی با نمایندگان حوثی داشته باشند، حوثی‌ها همچنان فاصله‌ای حفظ می‌کنند که درک انگیزه‌های دقیق آن‌ها را دشوار می‌سازد، گریفیتس گفت.
«من دریافتم که در جستجوی حقیقت، که کاری است که ما همه، تو و من، برای این سال‌ها انجام داده‌ایم، آن‌ها مبهم بودند»، او گفت.