:
مذاکرهکنندگان صلح در تلاش برای جلوگیری از بازگشت مناقشه به جنگ تمامعیار، بر ایران فشار میآورند تا با دادن امتیاز در برنامه هستهای خود، مذاکرات آتشبس با آمریکا را احیا کند؛ این فشارها پس از آن آغاز شد که پرزیدنت ترامپ پیشنهاد آتشبس تهران را رد کرد.
:
میانجیگران حاضر در مذاکرات گفتند این تلاشی با شانس کم برای واداشتن ایران به آرام کردن ترامپ در موضوعی است که او بیشترین اهمیت را برای آن قائل است. ترامپ کوشیده است مناقشه را حول هدف اصلی جنگی خود، یعنی جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، بازتعریف کند و مذاکرات را از موضوع آزادسازی تنگه هرمز از چنگ ایران منحرف سازد. ترامپ در سخنرانی هفته گذشته خود در سازمان ملل گفت در حال بررسی این موضوع است که آیا دولت ایران را «منکوب» کند تا مانع دستیابی آن به بمب هستهای شود.
:
اما ایران نشانههای اندکی به میانجیگران داده است که آماده گفتوگو درباره برنامه هستهای خود باشد.
:
مقامهای دولتهای خاورمیانه که بهطور منظم با تهران گفتوگو میکنند، گفتند رهبران ایران اطمینان دارند که میتوانند در برابر محاصره بلندمدت آمریکا یا کارزار بمباران تازهای از سوی آمریکاییها مقاومت کنند. این مقامها گفتند قدرت در ایران اکنون در دست سپاه پاسداران انقلاب اسلامی متمرکز شده است؛ نیرویی شبهنظامی و اقتصادی که دیرزمانی در برابر سازش با غرب موضع سختگیرانهای اتخاذ کرده است.
:
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یکشنبه گفت ایران آماده مذاکره است، اما تهران به هر تجاوزی متقابلاً پاسخ خواهد داد.
:
عراقچی در برنامه «ملاقات با مطبوعات» شبکه انبیسی گفت: «ما برای ازسرگیری جنگ کاملاً آمادهایم. ما در برابر هر تجاوز تازهای ایستادهایم، حتی اگر به جنگ روز رستاخیز بیانجامد. اما در همان حال، آماده دیپلماسی هستیم. این پرزیدنت ترامپ است که باید انتخاب کند.»
:
عراقچی پس از مجمع عمومی، آخر هفته را در نیویورک ماند تا گفتوگوهای بیشتری انجام دهد، اما میانجیگران عرب گفتند ایران از زمانی که ترامپ طرح آتشبس تهران را رد کرد، هیچ امتیازی نداده است.
:
مقامهای عرب در خلیج فارس گفتند ایران میخواهد واشینگتن پیش از پیشرفت مذاکرات، امتیازاتی ارائه کند.
:
شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، در مصاحبه تلویزیونی با بلومبرگ گفت حل این مناقشه با گذشت زمان دشوارتر میشود و به حملات شبهنظامیان حوثی مورد حمایت ایران در یمن و عراق به عربستان سعودی اشاره کرد. قطر یکی از کشورهای اصلی است که پیامها را میان آمریکا و ایران برای برقراری صلح منتقل میکند.
:
نخستوزیر قطر گفت: «این مناقشه بسیار پیچیده است. هیچ راهبرد اصلی روشنی وجود ندارد که ما برای پایان دادن به آن دنبال کنیم، و این اساساً همان چیزی است که امروز جای آن خالی است.»
:
روزنامه والاستریت ژورنال روز جمعه گزارش داد که خود ترامپ به کارآمدی دیپلماسی بدبین است و به کارکنانش گفته است که کارزار بمباران تازهای را محتمل میداند.
:
ترامپ روز جمعه پیشنهاد آتشبس ایران را رد کرد؛ پیشنهادی که بر اساس آن تنگه هرمز باز میشد و محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا به مدت هفت روز پایان مییافت تا فضایی برای مذاکرات فراهم شود.
:
آمریکا اطمینان بیشتری یافته است که محاصره دریاییاش تأثیر شدیدی بر اقتصاد ایران گذاشته است. در همان حال، مقامهای آمریکایی و خلیج فارس گفتند ایران در حال از دست دادن کنترل تنگه هرمز است، در حالی که میلیونها بشکه نفت از این آبراه حیاتی برای ترانزیت نفت خام و اقتصاد جهانی میگذرد.
:
عمر کریم، پژوهشگر امنیت خلیج فارس در دانشگاه بیرمنگام بریتانیا، گفت: «این امر اهرم فشار ایران بر میز مذاکره را تضعیف میکند.»
:
کریم گفت دولت روزافزون سختگیر ایران باور دارد که ترامپ و حزب جمهوریخواه او انتخابات میاندورهای را خواهند باخت. از آن پس، بسیاری از مقامهای خاورمیانه معتقدند ترامپ کمتر به سیاست انتخاباتی مقید خواهد بود، بیشتر مایل به استفاده از زور خواهد شد و کمتر احتمال دارد بر اساس شرایط ایران توافق کند.
:
کریم گفت: «در حال حاضر، هر امتیازی از سوی هر طرف در این مقطع، از سوی طرف دیگر نشانه ضعف تلقی میشود، نه صرفاً تمایل به حلوفصل مسائل.»
:
ایران میخواهد آمریکا به یادداشت تفاهمی بازگردد که ترامپ در ژوئن با آن موافقت کرده بود؛ توافقی که بر اساس آن تنگه هرمز باز میشد و در نهایت مذاکرات هستهای در ازای لغو برخی تحریمهای ایران، آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای تهران در خارج از کشور و پایان محاصره آمریکا، در میان مسائل دیگر، آغاز میشد.
:
مقامهای آمریکایی گفتهاند آن توافق بهطور گسترده به سود ایران تلقی میشد و ترامپ دیگر نمیخواهد به آن بازگردد. در عوض، آمریکا تحریمها را بر ایران و هر کشوری که با آن تجارت میکند تشدید کرده است، از جمله تلاش برای توقف ترافیک هوایی به داخل و خارج از جمهوری اسلامی.
:
بهنام بن طالبلو، مدیر ارشد برنامه ایران در بنیاد دفاع از دموکراسیها، اندیشکدهای در واشینگتن که منتقد سیاستهای تهران است، گفت: «نباید تعجبآور باشد که همه طرفها مواضع خود را سختتر میکنند. تهران میکوشد ترامپ را به نسخه فشردهشده توافقی وادار کند که خودش پیشتر در تابستان امسال آن را نقض کرد. در همین حال، واشینگتن ظاهراً مصمم است تحریمها را تشدید کند و محاصره را تا زمانی که نشانههای تسلیم را حس کند، حفظ کند.»
:
یک مقام عالیرتبه از یک دولت خاورمیانه که در مذاکرات صلح مشارکت دارد، گفت ایران مایل است در برنامه هستهای خود سازشهایی کند و اوایل امسال در مذاکرات با جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نزدیک به انجام آن بود. با این حال، این مقام گفت ایران باید تضمینهای صریحی دریافت کند که اسرائیل پس از هر توافقی میان واشینگتن و تهران، دیگر حمله نخواهد کرد.