یک ارزیابی اطلاعاتی طبقهبندیشده که در اختیار کنگره آمریکا قرار گرفته، تأکید میکند عربستان سعودی گزینه ساخت سلاح هستهای را باز گذاشته است؛ این مطلب را مقامهای آمریکایی اعلام کردند.
این ارزیابی برای قانونگذارانی ارسال شده که در حال بررسی توافق دولت ترامپ برای کمک به توسعه انرژی هستهای غیرنظامی در عربستان هستند. برخی قانونگذاران از هر دو حزب درباره این پروژه ابراز نگرانی کردهاند و بیم آن دارند که عربستان بتواند از آن برای دستیابی نهایی به سلاح هستهای استفاده کند.
این مقامها که به دلیل عدم مجوز برای بحث درباره مواد طبقهبندیشده به شرط ناشناس ماندن سخن میگفتند، تأکید کردند که عربستان سعودی هیچ تصمیمی برای پیگیری ساخت سلاح هستهای نگرفته است.
از یک منظر، این ارزیابی تازه نیست. مقامهای آمریکایی از دیرباز بر این باور بودهاند که عربستان سعودی به داشتن سلاح هستهای علاقهمند است، زیرا این کشور تهدید کرده در صورت دستیابی ایران به سلاح هستهای، آن را خواهد ساخت.
یک برنامه انرژی هستهای غیرنظامی میتواند این مسیر را بسیار هموارتر کند.
توافق میان دولت ترامپ و عربستان سعودی به شرکتهای آمریکایی اجازه میدهد در توسعه پروژههای انرژی هستهای در این کشور مشارکت کنند؛ اقدامی که باید صنعت انرژی هستهای آمریکا را تقویت کند و پیوندهای عربستان با ایالات متحده را مستحکم نگه دارد.
اما قانونگذاران درباره احتمال شکلگیری یک رقابت تسلیحات هستهای در خاورمیانه نگران بودهاند. اسرائیل یک قدرت هستهای اعلامنشده است و ایران نیز از دیرباز در تلاش برای غنیسازی اورانیوم بوده است؛ یکی از دلایلی که آمریکا در فوریه به ایران حمله کرد.
واشینگتن پست پیشتر این ارزیابی جدید را گزارش کرده بود.
کنگره در میانه یک دوره ۹۰ روزه است که در آن میتواند توافق هستهای عربستان را بررسی کند.
بر اساس این توافق، عربستان سعودی میتواند اورانیوم را تا نزدیک ۲۰ درصد غنیسازی کند. این میزان خلوص بسیار کمتر از حد لازم برای ساخت سلاح هستهای است. اما کشوری که اورانیوم را تا این سطح غنیسازی کرده باشد، تنها به مدت کوتاهی زمان نیاز دارد تا آن را به درجه تسلیحاتی برساند.
حفظ خاورمیانه — به جز اسرائیل — عاری از سلاح هستهای، استدلالی بوده که رؤسای جمهور آمریکا در تلاش برای توقف برنامه هستهای ایران مطرح کردهاند.
سازمان سیا پرسشها را به دفتر مدیر اطلاعات ملی ارجاع داد که بلافاصله به درخواست اظهارنظر پاسخ نداد. یک مقام دولت که به شرط ناشناس ماندن سخن میگفت، گفت این توافق امنیت منطقهای را پیش میبرد و استانداردهای عدم اشاعه هستهای را حفظ میکند.
توافق ۳۰ سالهای که دولت ترامپ به آن دست یافته، به شرکتهای آمریکایی نقشی محوری در توسعه زیرساخت هستهای غیرنظامی عربستان میدهد و تا حد زیادی رقبای خارجی را کنار میگذارد.
فرایند بررسی کنگره بر اساس بند ۱۲۳ قانون انرژی اتمی الزامی است. برخلاف یک معاهده، این توافق به تأیید دو سوم سنای آمریکا نیاز ندارد.
کمیته روابط خارجی سنا و کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان در طول دوره بررسی، این توافق را بررسی میکنند. اما تا زمانی که کنگره در این دوره قطعنامه مشترکی برای رد توافق تصویب نکند، این توافق میتواند بدون رأی مثبت هیچیک از دو مجلس اجرایی شود.
دموکراتهای مجلس نمایندگان به رهبری نماینده گرگوری دبلیو میکس از نیویورک، یک قطعنامه مشترک عدم تصویب برای تلاش جهت مسدود کردن این توافق ارائه کردهاند و استدلال میکنند که این توافق استانداردهای دیرینه عدم اشاعه را برآورده نمیکند. اما قواعد آییننامهای، اعضای اقلیت را در فشار آوردن برای طرح چنین اقدامی در صحن مجلس نمایندگان برخلاف مخالفت رهبران جمهوریخواه با دشواری روبهرو میکند. و با تعطیلی کنونی مجلس نمایندگان تا پس از انتخابات میاندورهای، قانونگذاران زمان اندکی برای جلب حمایت لازم جهت اجبار به رأیگیری در اختیار دارند.
سنا که قرار است یک هفته دیگر نیز در جلسه بماند و سپس واشینگتن را برای تعطیلات پیش از انتخابات خود ترک کند، تحت قواعدی فعالیت میکند که میتواند برای یک سناتور بهطور فردی ثبت اعتراض و اجبار به بررسی توافق را آسانتر کند. اما تا کنون هیچ سناتوری چنین اقدامی نکرده است.
دموکراتها که در اقلیت هستند، همچنان نسبت به این توافق بدبینترند. شش سناتور دموکرات روز جمعه نامهای را منتشر کردند که به وزیر امور خارجه، مارکو روبیو، ارسال کرده و در آن با این توافق مخالفت کرده بودند.
این سناتورهای دموکرات به رهبری سناتور ادوارد مارکی از ماساچوست و جف مرکلی از اورگان، با اجازه دادن به عربستان سعودی برای ساخت تأسیسات غنیسازی مخالفند. این قانونگذاران در نامه خود بهطور مشخص به تهدیدهای عربستان برای ساخت سلاح هستهای بهعنوان دلیلی برای موضع خود اشاره کردند.
سناتورها نوشتند: «ایالات متحده هرگز یک کارخانه غنیسازی را مستقیماً به یک کشور غیردارنده سلاح هستهای منتقل نکرده است، چه رسد به کشوری که رهبرانش تهدید به پیگیری سلاح هستهای کردهاند.»