اد میلیبند، وزیر خارجه بریتانیا، برای نخستین بار در نیویورک با همتای ایرانی خود، عباس عراقچی، دیدار کرد؛ این دیدار در حالی انجام شد که مقامهای ارشد امنیتی ایران هشدار دادهاند واشینگتن چهار تا پنج روز فرصت دارد به شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز پاسخ دهد.
این مهلت ظاهری که پیشتر ناشناخته بود، را محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، شامگاه چهارشنبه در گفتوگویی تلویزیونی اعلام کرد و روشن نیست تهران در صورت پاسخ ندادن آمریکا به پیششرطهای ایران برای بازگشایی این آبراه حیاتی، چه اقدامی انجام خواهد داد.
جناحی در داخل ایران استدلال میکند که تهران باید در پی تشدید تنش با رئیسجمهور آسیبپذیر آمریکا باشد، نه اینکه بگذارد بحران در بنبست کنونیاش سرگردان بماند. نفت برنت روز پنجشنبه حدود ۱۰۷ دلار (۸۱ پوند) در هر بشکه معامله میشد.
عراقچی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، پیشتر در همین هفته در حاشیه مجمع عمومی درباره شروط ایران برای بازگشایی تنگه و سرعت احتمالی این کار و همچنین فرصتی که به آمریکا برای پاسخ داده شده بود، گفتوگو کردند.
رضایی، تندرویی که بهتازگی ارتقا یافته است، گفت مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، و عراقچی به نیویورک سفر کردهاند تا شروط مورد توافق داخلی ایران را منتقل کنند، نه اینکه درباره شروط تازه مذاکره کنند. او گفت: «هیچ بحثی درباره اینکه این شروط باید تغییر کند، شرطی تازه حذف یا اضافه شود، در میان نبوده است.»
به نظر میرسد تغییر بزرگ این است که تهران اکنون اصرار دارد واشینگتن نخست اقدام کند. رضایی گفت: «حرف کافی است. مذاکره کافی است. اکنون باید عمل کنیم.»
او هشدار داد اگر آمریکا «شروط را برآورده نکند، نه تنگه هرمز را باز خواهیم کرد و نه هیچ مذاکرهای روی میز خواهد بود».
رضایی گفت هفت شرط باید «بهطور کامل و یکجا» اجرا شود و افزود به آمریکا «چهار یا پنج روز» برای این کار فرصت داده شده است. به گفته او، پس از آن ایران «گام بعدی» خود را تعیین خواهد کرد، بیآنکه روشن کند این گام چه خواهد بود.
دیدار میلیبند و عراقچی، که یکی از دیدارهای دوجانبه پرشمار وزیر خارجه ایران در این سفر بود، نخستین دیدار میان وزیران بریتانیا و ایران در یک سال گذشته و نخستین تبادل نظر از زمان آن است که بریتانیا در ژوئیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) را سازمانی تروریستی اعلام کرد؛ اقدامی که روابط پیشتر تیره دو کشور را بدتر کرد.
میلیبند روشن کرد که بریتانیا به آزادی کشتیرانی در تنگه متعهد است و خواهان راهحلی دیپلماتیک است و همچنین بر حمایت از عربستان سعودی، متحد بریتانیا در یمن، تأکید کرد.
او درباره رفتار ایران در بریتانیا، از جمله تهدیدها علیه جوامع یهودی، به تهران هشدار داد و خواستار دسترسی کنسولی بریتانیا به زوج بریتانیایی شد که در تهران به ده سال زندان محکوم شدهاند.
در مجموع، دیپلماتهای اروپایی نشانهای از پیشرفت میان آمریکا و ایران در نیویورک احساس نکردهاند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز گفت توصیف گفتوگوهای ویتکاف با ایران بهعنوان یک پیشرفت بزرگ نادرست است. گفته میشود عراقچی، که عمدتاً از طریق میانجی قطری سخن میگفت، هفت پیششرط را برای او تشریح کرد که باید پیش از آمادگی تهران برای بازگشایی تنگه برآورده شود؛ از جمله لغو تحریمهای آمریکا و پایان جنگ در همه جبههها، اشارهای به فعالیت نظامی اسرائیل در جنوب لبنان.
برخی افسران سپاه پاسداران نیز مسئله تنگه هرمز را به بسته شدن تنگه بابالمندب مرتبط کردهاند؛ آبراه باریکی در نزدیکی جنوب غربی یمن که اکنون در کنترل حوثیهای مورد حمایت ایران است.
سرتیپ رحیم صفوی، از چهرههای ارشد نظامی ایران، گفت: «اگر آمریکاییها جنگ تازهای آغاز کنند، ممکن است جبههای تازه با محوریت دریای سرخ و تنگه بابالمندب پیش چشمشان گشوده شود. آیا آماده ورود به نبرد در این جبهه هستند؟ این پرسشی است که باید بیشتر به آن توجه کنند.»
در داخل ایران، پیام سرسختانه پزشکیان به مجمع عمومی سازمان ملل در روز چهارشنبه در مجموع موفق ارزیابی شد، از این جهت که خودداری از سر خم کردن برابر «قلدر آمریکایی» را با آمادگی برای جستوجوی گفتوگوهای دیپلماتیک متعادل کرد.
او همچنین معماری امنیتی تازهای برای آینده در همکاری با کشورهای خلیج فارس پیشنهاد کرد، از جمله کشورهایی که ایران برای بیرون راندن آمریکا از پایگاههای نظامیاش آنها را زیر بمباران گرفته است.
سرتیپ احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، از سخنرانی پزشکیان تمجید کرد و گفت: «ما از جنگ نمیترسیم. این فریاد رسا و استوار ملت ایران است؛ فریادی که از تریبون سازمان ملل، از زبان رئیسجمهور محترم، به گوش جهانیان رسید.»