غول فناوری اوپنایآی سیستم دفاع سایبری هوش مصنوعی خود به نام «دیبریک» (Daybreak) را به صورت رایگان با دولت اوکراین به اشتراک خواهد گذاشت تا از زیرساختهای غیرنظامی مانند بیمارستانها و نیروگاهها در برابر حملات سایبری محافظت کند.
به گفته تیم واکنش سریع کامپیوتری اوکراین (CERT-UA)، که نهاد ملی پاسخ به حوادث سایبری این کشور است، اوکراین در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۶۰۰۰ حمله را ثبت کرده است.
سیستم دیبریک قادر است به سرعت نقاط ضعف را در سیستمهای دیجیتال شناسایی کرده و به توسعه راهحلهای اصلاحی کمک کند.
بر اساس این توافق، اوکراین به مدل پیشرفته GPT 5.6 Sol اوپنایآی دسترسی خواهد یافت؛ مدلی که رقیب سامانههای Mythos و Fable شرکت آنتروپیک محسوب میشود.
جورج آزبورن، وزیر خزانهداری سابق بریتانیا و اکنون رئیس بخش همکاری با کشورهای اوپنایآی، اظهار داشت: «محافظت از زیرساختهای غیرنظامی به معنای دفاع از آنها در برابر حملات فیزیکی و دیجیتال است تا مردم بتوانند به زندگی، کار و دسترسی به خدمات ضروری ادامه دهند.»
راف پیلینگ، مدیر ارشد اطلاعات تهدید در شرکت امنیت سایبری سوفوس (Sophos)، در واکنش به این خبر گفت که عملیات تهاجمی سایبری روسیه از سال ۲۰۱۴ «جزئی کلیدی» در تجاوز کرملین علیه اوکراین بوده است.
او افزود: «هرگونه ابتکاری که تلاشهای دفاع سایبری اوکراین را که از قبل بسیار توانمند اما تحت فشار سنگین هستند، تقویت کند، تحولی خوشایند است و میتواند به عنوان یک ضریب نیروبخش ارزشمند عمل کند.»
جیمی مککال، پژوهشگر ارشد متخصص در حوزه سایبری در مؤسسه سلطنتی خدمات متحد (RUSI)، به بیبیسی گفت که شرکتهای فناوری غربی مدتهاست از اوکراین حمایت میکنند؛ بخشی از این حمایتها انگیزههای نوعدوستانه دارد، اما همچنین زیرا آنها دادهها و اطلاعات بسیار ارزشمندی از یک درگیری فعال کسب میکنند.
او گفت: «با توجه به این موضوع، جای تعجب نیست که اوپنایآی نیز اکنون خدمات امنیت سایبری دفاعی ارائه میدهد.»
به نظر او، دسترسی به دیبریک مفید خواهد بود، به ویژه با توجه به حجم بالای حملات سایبری روسیه که هدف آنها این کشور است.
اما او خاطرنشان کرد که اوکراین از قبل به ابزارهای هوش مصنوعی ارائه شده توسط رقابتیترین شرکتهای اوپنایآی، مانند گوگل، دسترسی داشته است.
حمله و دفاع در مرز فناوری
قابلیتهای سایبری جدیدترین و قدرتمندترین مدلهای هوش مصنوعی، که در اصطلاح فنی «مدلهای مرزی» (Frontier models) نامیده میشوند، میتوانند نعمتی برای مدافعان سایبری باشند، اما همین قابلیتها میتوانند برای حمله نیز مورد استفاده قرار گیرند.
برای مثال، شناسایی نقاط ضعف در سیستمها برای مدافعانی که به دنبال مسدود کردن هکرها هستند مفید است، اما برای مهاجمانی که به دنبال راههایی برای نفوذ به یک سازمان میگردند نیز کاربرد دارد.
شرکت آنتروپیک دسترسی به سیستمهای خود را به دلیل اینکه بیش از حد قدرتمند هستند و نباید به دست افراد ناشایست بیفتند، به شدت محدود کرده است، اما اوپنایآی اجازه داده برخی شرکتها در اروپا و همچنین بانکهای بریتانیا از پیشرفتهترین مدلهای سایبری خود استفاده کنند.
این شرکت اعلامیه خود را همزمان با مجمع عمومی سازمان ملل متحد که در حال حاضر در نیویورک در جریان است، منتشر کرد.
هوش مصنوعی به طور جدی در دستور کار این مجمع قرار دارد و مدیران ارشد فناوری آمریکا از جمله سم آلتمن، مدیرعامل اوپنایآی، و داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک، قرار است در این نشست سطح بالا سخنرانی کنند.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در آخرین سخنرانی خود خواستار تنظیم مقررات برای این فناوری شد، در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفته است باید نام آن را به «ابرهوشیاری» تغییر داد.
شواهد نشان میدهد که این فناوری به طور فزایندهای در درگیری روسیه و اوکراین مورد استفاده قرار میگیرد.
در گزارشی که اوایل این ماه منتشر شد، آنتروپیک ادعا کرد که به نظر میرسد گروهی از توسعهدهندگان روسی از پلتفرم کلود (Claude) این شرکت برای ساخت نرمافزار جهت دستهای از پهپادهای خودکش موسوم به «کمیکاز» که برای حملات در اوکراین طراحی شدهاند، استفاده کردهاند.
این شرکت گفت که آن گروه برای دور زدن مسدودسازی جغرافیایی اعمال شده توسط شرکت فناوری، شبکههای خصوصی مجازی (VPN) را فعال کرده بودند.
آنتروپیک همچنین ادعا کرد که از هوش مصنوعی در تلاشها برای نفوذ به نهادهای دولتی، نظامی و دیپلماتیک اوکراین استفاده شده است.
اخیراً حدود ۱۰۰ شرکت آمریکایی نامهای سرگشاده امضا کردند و به دولتها و نهادهای سراسر جهان هشدار دادند که «پنجره فرصت در حال بسته شدن است» و باید اطمینان حاصل شود که دفاعهای سایبری به اندازه کافی قوی هستند تا در برابر حملات سایبری مبتنی بر هوش مصنوعی مقاومت کنند.
اما نگرانیهای رو به رشد تنها مربوط به بازیگران بدی نیست که از این فناوری استفاده میکنند؛ در تابستان، اوپنایآی فاش کرد که گروهی از عاملهای هوش مصنوعی که در حال آزمایش آنها بود، از کنترلهای خود خارج شده و به صورت مخفیانه با هم همکاری کردند تا به شرکت فناوری دیگری به نام هاگینگ فیس (Hugging Face) نفوذ کنند.
گزارش تکمیلی توسط کریس والانس