- ایالات متحده ارائهدهندگان خدمات هوانوردی در سراسر جهان را که به همکاری با شرکتهای هواپیمایی ایرانی ادامه دهند، از تاریخ ۲۳ سپتامبر به تحریمهای ثانویه تهدید کرده است.
- این تحریمها ارائهدهندگان خدمات را از تأمین سوخت، ارائه خدمات فرودگاهی و فروش بلیت به شرکتهای هواپیمایی ایرانی منع میکند و در غیر این صورت، آنان با خطر قطع دسترسی به نظام دلاری مواجه خواهند شد.
- ایران چندین شرکت هواپیمایی بینالمللی از جمله ایرانایر، ماهانایر و قشمایر را اداره میکند، اگرچه دامنه فعالیت بینالمللی آنها همچنان محدود است.
- در صورت اجرا، این اقدامات میتواند ایران را تا حد زیادی از سفرهای هوایی بینالمللی منزوی کرده و آن را برای دریافت خدمات هوایی به شرکتهای خارجی وابسته سازد.
- ساج احمد، تحلیلگر ارشد در مؤسسه استراتژیکآئرو ریسرچ، اظهار داشت: «هماهنگکردن تمام این بخشها برای انجام خواسته ایالات متحده امری پیچیده و دشوار است.»
اسکات بست، وزیر خزانهداری آمریکا، روز دوشنبه در چارچوب کارزار فشار اقتصادی علیه تهران، ارائهدهندگان خدمات هوانوردی بینالمللی را که با خطوط هوایی ایران همکاری میکنند، به اعمال تحریمهای ثانویه تهدید کرد.
آقای بست در گفتگو با شبکه سیانبیسی اظهار داشت که تمام شرکتهای هواپیمایی ایرانی در تاریخ ۲۳ سپتامبر با تهدید تحریمهای ثانویه «متوقف خواهند شد». وی این سخنان را پس از پایان گفتگوهای شامگاه یکشنبه خود با هه لیفنگ، معاون نخستوزیر چین، بیان کرد.
به نقل از وی آمده است هنگامی که خطوط هوایی ایران در فرودگاهی فرود میآیند، «شما نمیتوانید به آنها سوخت برسانید، نمیتوانید خدمات فرودگاهی ارائه دهید، نمیتوانید به آنها بلیت بفروشید، در غیر این صورت از سامانه دلاری حذف خواهید شد».
او اعلام کرد که ایالات متحده در حال انجام گفتگوهای مثبتی با مقامات مالی چین پیرامون پایبندی به تحریمهای آمریکا علیه ایران است.
ایران دارای چندین شرکت هواپیمایی از جمله ایرانایر، ماهانایر و قشمایر است که پروازهای بینالمللی انجام میدهند.
با این حال، ساج احمد، تحلیلگر ارشد در مؤسسه استراتژیکآئرو ریسرچ (StrategicAero Research)، گفت که دامنه تأثیرگذاری این تحریمها محدود است، زیرا خطوط هوایی ایرانی سهم ناچیزی در عرصه جهانی دارند.
وی گفت: «علاوه بر این، در کشورهایی که خطوط هوایی ایران پرواز میکنند و برای خدمات پول میپردازند، آیا فرودگاهها واقعاً از پذیرش این درآمد صرفنظر میکنند؟ و چگونه قرار است بر این موضوع نظارت و اعمال قانون شود؟»
مهمترین اقلام هزینهای شامل سوخت، عوارض فرود، هزینههای پارک هواپیما و خدمات زمینی مربوط به تأمین آب، سرویسهای بهداشتی، حمل بار و جابهجایی مسافر است که معمولاً چندین شرکت زمینی در ارائه آنها دخیل هستند.
آقای احمد افزود: «هماهنگکردن تمام این قطعات پازل برای اجرای مطالبات آمریکا دشوار است، زیرا کشورهایی مانند همسایهاش پاکستان و چین که هر دو روابط مستحکمی با ایران دارند، در چنین مواردی بهسادگی تسلیم نخواهند شد. از این رو، دشوار بتوان دریافت چه کسانی همکاری خواهند کرد و اگر طرفها این خواستهها را نادیده بگیرند، ایالات متحده چگونه این مقررات را اجرا خواهد کرد.»
الکس وطنخواه، پژوهشگر ارشد در مؤسسه خاورمیانه، اظهار داشت این اقدام غافلگیرکننده نیست «چرا که دولت ترامپ همچنان معتقد است، به تعبیر استیو ویتکاف، میتواند ایران را وادار به تسلیم کند».
وی افزود: «پرسش مهم اکنون این است که ایالات متحده تا چه حد بر اجرای این تدابیر پافشاری خواهد کرد و کشورهای مختلف جهان در خصوص پایبندی یا عدم پایبندی به این خواستههای جدید چه تصمیمی خواهند گرفت.»
این اقدام تازه در حالی صورت میگیرد که آمریکا به پیشبرد «عملیات طرد اقتصادی» ادامه میدهد؛ عملیاتی که تمرکز آن بر قطع منابع مالی ایران در سراسر جهان است.
آقای بست هفته گذشته گفت: «تحت عملیات طرد اقتصادی، وزارت خزانهداری به هدف قراردادن و مختلکردن فعالیت کسانی که پشتیبانی مادی، فناورانه یا مالی ارائه میدهند و به حکومت ایران امکان تداوم اقداماتش را میبخشند، ادامه خواهد داد.»
ماه گذشته، وزارت خزانهداری اعلام کرد که دامنه کارزار تحریمهای ثانویه خود را گسترش میدهد و نهادهایی را که به تجارت با ایران ادامه دهند، به قطع دسترسی به دلار آمریکا تهدید کرد.
آقای احمد گفت که برای ایران، در صورت متأثر شدن خدمات هوانوردی، «این امر بدون شک فعالیتهای خطوط هوایی ایران را، علیرغم دامنه محدودشان، دچار اختلال خواهد کرد. در نهایت، این وضعیت ایران را از سفرهای هوایی منزوی ساخته و آن را به شدت به سایر شرکتهای هواپیمایی برای خدمات پروازی وابسته خواهد کرد».