در چهار ماهی که از آخرین دیدار رهبران دو ابرقدرت جهانی میگذرد، شی جینپینگ نظارت بر جهش تجارت چین با جهان را بر عهده داشته است، در حالی که دونالد ترامپ با افت نرخ رضایت عمومی در داخل کشور دستوپنجه نرم میکند.
به گفته تحلیلگران، این تغییر در اوضاع، انتظارات را برای نشست این هفته آنها در واشنگتن تعدیل کرده است؛ چرا که شی عجلهای برای ارائه امتیاز ندارد و ترامپ نیز تحت تأثیر جنگ پرهزینه با ایران قرار دارد که هم به محبوبیت او و هم به جیب آمریکاییها آسیب زده است.
اگرچه مسائل پیچیدهای مانند تایوان ممکن است مطرح شوند، اما محور اصلی نشست ۲۴ سپتامبر این است که آیا رهبران نشانهای از تمدید آتشبس تجاری امسال (پیشین) که از شوک بزرگ به اقتصاد جهانی جلوگیری کرد، خواهند داد یا خیر.
«شی واقعاً به دنبال چیزی ملموس نیست. او میخواهد تفاهم نانوشته با ترامپ را تمدید کند تا چین فرصتی برای تقویت خود داشته باشد»، به گفته جان سین، کارشناس سیاست خارجی در مؤسسه بروکینگز که پیشتر به عنوان مدیر پرونده چین در شورای امنیت ملی آمریکا خدمت کرده است.
«زندگی در دنیای شی»
مقامات کاخ سفید تلاش کردهاند تا پتانسیل دستیابی به پیشرفتهای بزرگ را کمرنگ جلوه دهند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، و هی لیفنگ، معاون نخستوزیر چین، روز یکشنبه در نیویورک گفتگوهای مقدماتی را هدایت کردند که هدف آن آمادهسازی زمینه برای برخی توافقهای احتمالی در مورد چارچوبهای ایمنی هوش مصنوعی (AI guardrails) و تجارت محصولات غیرحساس بود.
این موضوع فاصله زیادی با سوگندی دارد که ترامپ هنگام بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۵ خورد؛ زمانی که وعده داد از تعرفهها برای رفع عدم تعادل تجاری با چین که «آمریکا را میکُشت»، استفاده کند.
اما از زمان توافق آتشبس با شی در اکتبر همان سال، توجه او بین نبردهای متعدد دیگر سیاست خارجی، از جنگهای ایران و اوکراین گرفته تا اختلافات با اروپا بر سر آزادی بیان، تقسیم شده است.
چین نیز با چالشهای خاص خود مانند کندی تقاضای داخلی و بحران طولانیمدت مسکن روبرو بوده است، اما غول صادراتی که ترامپ سعی در مهار آن داشت، همچنان با شدت عمل میکند؛ وضعیتی که اقتصاددانان رو به افزایش آن را «شوک چین ۲.۰» (China Shock 2.0) مینامند.
مازاد تجاری جهانی چین در حال حاضر روندی را طی میکند که برای دومین سال متوالی از مرز یک تریلیون دلار فراتر رود.
اگرچه تلاشهای آمریکا برای مهار بستههای ارزان قیمتی که خردهفروشان آنلاین مانند «شین» (Shein) و «تمو» (Temu) به آنها متکی هستند، موفقیتآمیز بوده است، اما بیش از نیمی از حدود ۶۵۰۰ دسته محصولی که چین تاکنون در سال جاری به آمریکا فروخته است، نسبت به سال ۲۰۲۵ رشد داشتهاند.
هیئت_delegate_ از رهبران تجاری چین، که احتمالاً شامل برخی شرکتهایی است که در پی دسترسی بیشتر به بازار، تحت نظارت مقرراتی آمریکا قرار دارند، قرار است شی را به واشنگتن همراهی کنند.
«دولت ترامپ فکر میکرد میتواند از فشار یکجانبه شدید برای مجبور کردن چین به ارائه امتیاز استفاده کند، اما این اتفاق نیفتاد»، به گفته اسکات کندی، کارشناس روابط اقتصادی آمریکا و چین در اندیشکده CSIS مستقر در واشنگتن.
«اکنون این دنیای شی جینپینگ است و همه ما در آن زندگی میکنیم.»
تایوان و پیروزیهای تجاری
اگر شی، همانطور که تحلیلگران پیشنهاد میکنند، فرمان را در دست داشته باشد، این امر متحدان آسیایی آمریکا را که انتظار دارند رهبر چین، ترامپ را به نرمتر کردن حمایت واشنگتن از تایوان، جزیرهای دموکراتیک که پکن ادعای حاکمیت بر آن را دارد، ترغیب کند، بیشتر مضطرب خواهد کرد.
ترامپ به خبرنگاران گفت که شی هنگام دیدار در پکن در ماه مه، بارها درباره تایوان از او پرسید، از جمله درباره فروش سلاح و عزم واشنگتن برای دفاع از این جزیره.
رئیسجمهور آمریکا بسته تسلیحاتی معوقه ۱۴ میلیارد دلاری برای تایوان را به عنوان یک «ابزار مذاکره» با پکن توصیف کرد.
برخی مقامات در تایپه و توکیو نگرانند که او ممکن است وسوسه شود این ابزار را برای کسب پیروزیهای سیاسی پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر، که ممکن است برای حزب جمهوریخواه او چالشبرانگیز باشد، نقد کند.
این موارد میتواند شامل خرید هواپیماهای بوئینگ یا محصولات کشاورزی توسط چین، یا تعهدات برای مهار جریان مواد اولیه فنتانیل باشد که بحران افیونی آمریکا را تشدید کرده است.
«روابط چین و آمریکا معاملاتیتر شده است»، به گفته وو شینبو، استاد دانشگاه فودان شانگهای که مشاور وزارت امور خارجه چین است.
او افزود: اگرچه واشنگتن ممکن است بخواهد اولویت را به مذاکرات تجاری بدهد، اما برای پکن، رویکرد آمریکا نسبت به مسئله تایوان میتواند کلیدی باشد.
وو گفت: «اگر شما نگرانی ما را در مورد مسئله تایوان برآورده کنید، ما نیز مایل خواهیم بود نگرانیهای شما را در سایر مسائل، چه اجرای قانون و چه خرید محصولات کشاورزی آمریکا، برآورده کنیم.»
فشار بر ایران
واشنگتن همچنین شی را تنها کسی میداند که توانایی منحصربهفردی برای اعمال فشار بر ایران جهت پایان دادن به جنگی دارد که نرخ رضایت عمومی ترامپ را به پایینترین حد دوران سیاسیاش رسانده است.
با این حال، شی تمایل چندانی به انجام چنین کاری نشان نداده است. خبرگزاری رویترز اوایل همین ماه گزارش داد که پکن میلیاردها دلار کالا از طریق طرح دور زدن تحریمها به ایران میفروشد. وزارت امور خارجه چین اعلام کرده است که از چنین طرحی اطلاع ندارد.
تهدیدهای آمریکا در ماه گذشته مبنی بر اعمال تحریمهای ثانویه علیه کشورهایی که با ایران تجارت میکنند - که بسنت آن را «دی-دی اقتصادی» (Economic D-Day) نامید - ظاهراً هنوز علیه بزرگترین شریک تجاری تهران اعمال نشده است.
به گفته تحلیلگران، این مدرک دیگری است مبنی بر اینکه ترامپ مشتاق است روابط خود را با شی ثابت نگه دارد در حالی که انرژی خود را صرف مسائل دیگر میکند؛ ترتیبی که برای رهبر چین نیز مناسب است.
«هم شی و هم ترامپ احساس میکنند داشتن ثبات در روابط بسیار مفید است تا بتوانند بر مسائل فوریتر تمرکز کنند»، به گفته روبی عثمان، پژوهشگر ارشد ژئوپلیتیک در مؤسسه تونی بلر برای تغییرات جهانی.
«برای ترامپ، آن مسئله ایران است. برای شی، آن مسئله ساختن تابآوری داخلی چین برای هر آنچه پس از دوران ترامپ فرا میرسد، است.»