بیست سال پیش—در ۲۴ اوت ۲۰۰۶—حدود ۲۵۰۰ عضو اتحادیه بینالمللی نجوم در مجمع عمومی خود در پراگ، جمهوری چک، به تعریفی رأی دادند که بشریت فاقد آن بود: «سیاره چیست؟». قطعنامه ۵A که تنها توسط ۴۲۴ عضو واجد شرایط رأی داده شد، سه شرط را برای تعریف یک جرم آسمانی به عنوان سیاره مطرح کرد: گردش به دور خورشید؛ جرم کافی به گونهای که گرانش درونی آن بر نیروهای جسم صلب غلبه کند و شکلی تعادل هیدرواستاتیکی (تقریباً گرد) به خود بگیرد؛ و داشتن مداری پاک از سایر اجرام آسمانی.
سپس قطعنامه ۶A با «۲۳۷ رأی موافق، ۱۵۷ رأی مخالف و ۱۷ رأی ممتنع» تصویب شد تا نخستین قربانی تعریف جدید اعلام گردد. پلوتو که در شرط سوم مردود شناخته شد، دیگر یک سیاره نبود. حدود ۷۶ سال پس از کشف، پلوتو از خانواده سیارات منظومه شمسی اخراج شد. در عوض، قطعنامه ۶A اعلام کرد: «پلوتو طبق تعریف فوق یک "سیاره کوتوله" است و به عنوان نمونه اولیه دستهای جدید از اجرام فراتر از نپتون شناخته میشود.»
تنها یک سال قبل از آن، ستارهشناسان اریس را کشف کرده بودند؛ جرمی یخزده که مدارش دورتر از مدار پلوتو قرار داشت. این کشف پرسشی نجومی را مطرح کرد: آیا اریس باید به عنوان دهمین سیاره اعلام شود؟ سپس بحث درباره اینکه چند جرم دیگر در کمربند کوئیپر باید سیاره نامیده شوند، آغاز شد. در نهایت، اتحادیه تصمیم گرفت تعریفی قطعی برای سیاره وضع کند که سرانجام پلوتو، اریس و بسیاری از اجرام مشابه دیگر را از لیست سیارات حذف کرد.
در حالی که جهان بیستمین سالگرد این تصمیم را سپری میکند، بحث دیگری درباره بازگرداندن پلوتو به جمع سیارات در حال شکلگیری است. دلیل این امر کشفیات بیشتر درباره شرایط پلوتو در سال ۲۰۱۵ است که نشان میداد ممکن است این جرم بتواند شرط سوم برای سیاره بودن را برآورده کند.
آژانس فضایی آمریکا (ناسا) کاوشگر پروازی نیو هورایزنز را در ۱۹ ژانویه ۲۰۰۶ به سوی پلوتو پرتاب کرد. پس از طی مسافت ۴.۸ میلیارد کیلومتر در طول نه و نیم سال، این فضاپیما از فاصله ۱۲,۵۰۰ کیلومتری پلوتو عبور کرد.
تصاویر ارسال شده، پلوتویی را به ما معرفی کردند که هرگز تصور نمیشد. این جرم دارای یخچالهای طبیعی یخ نیتروژن است که از نظر بصری شبیه به صفحات یخی زمین هستند؛ کوههای یخی بزرگ با ارتفاع بیش از ۳۰۰۰ متر؛ جوئی پر از لایههای مه نیتروژن؛ و فعالیتهای زمینشناختی فعال مشابه آنچه در زمین و مریخ دیده میشود. همچنین، پلوتو پنج قمر دارد.
آلن استرن، محقق اصلی مأموریت نیو هورایزنز به پلوتو در آن زمان، احتمالاً پیشبینی این کشفیات را در روز تصویب قطعنامه ۶A (بسیار پیش از مشاهده تصاویر) داشته است، چرا که او گفته بود: «وقتی پلوتو به تدریج واضحتر شود و سطح پیچیده، سیستم قمری و جو آن را ببینید، هیچکس نخواهد توانست بگوید "این یک سیاره نیست".» او افزود: «پلوتو شکل کروی خود را از طریق گرانش خودش حفظ میکند و پنج قمر دارد. از نظر ژئوفیزیکی، این جرم کاملاً یک سیاره تمامعیار است.»
تقاضاهای اخیر برای اعلام مجدد پلوتو به عنوان سیاره از سوی جامعه ستارهشناسان ایالات متحده سرچشمه میگیرد. در پایان، پلوتو تنها «سیارهای» بود که توسط یک آمریکایی کشف شده بود. شعاری جدید در راهروهای قدرت ایالات متحده طنینانداز است: «پلوتو را دوباره سیاره کنید». در ماه آوریل، در جریان جلسه استماع سنا، جارید آیزاکمن، مدیر ناسا، از جایگاه شاهد تأکید کرد: «من طرفدار شعار "پلوتو را دوباره سیاره کنید" هستم. امیدوارم جامعه علمی این بحث را مجدداً بررسی کند.» ناسا قبلاً نیز درخواست مشابهی را در دوره اول ریاست جمهوری دونالد ترامپ مطرح کرده بود. ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا، نیز اخیراً درخواستی پرشور داشته است: «رئیسجمهور ترامپ باید با صدور فرمان اجرایی، پلوتو را دوباره سیاره کند.»
اما مایک براون، استاد اخترشناسی سیارهای دانشگاه کالیفرنیا (کالتک) که کاشف اریس است و اغلب با لقب «قاتل پلوتو» شناخته میشود، در بیستمین سالگرد تنزل جایگاه پلوتو در مجله Scientific American نوشت: «متأسفانه، تنها تعریف علمیِ واژه "سیاره" که اجازه میدهد پلوتو در این جایگاه باقی بماند، برای حفظ سازگاری، باید تمام این اجرام دیگر را نیز در بر گیرد. اگر پلوتو قرار است سیاره باشد، پس ماه—و بسیاری دیگر—نیز باید سیاره محسوب شوند.»