در طول فصل تابستان، حملات روسیه به طور پیوسته عمیقتر به قلمرو اروپا نفوذ کرده است.
در ۱۱ اوت، تکاوران نظامی دو پهپاد شناور در سواحل رومانی نزدیک به یک پروژه انرژی ۴ میلیارد یورویی (۴.۷ میلیارد دلاری) را منهدم کردند. نه روز بعد، بخارست دو جنگنده اف-۱۶ را برای انهدام یک پهپاد دریایی نزدیک همان سکوی گاز دریای سیاه که صدها کارگر روی آن حضور داشتند، اعزام کرد. پیش از آن در همان ماه، پلیس آلمان یک هواپیمای بدون سرنشین مسلح را در فرودگاه لایپزیگ شناسایی کرد، در حالی که این هفته جنگندههای ناتو یک فروند هواپیمای بدون سرنشین دیگر را که از بلاروس همسایه (متحد مسکو) وارد حریم هوایی لیتوانی شده بود، سرنگون کردند.
در تمام این موارد، مقامات انگشت اتهام را مستقیماً به سمت کرملین نشانه رفتند.
با ادامه جنگ ولادیمیر پوتین علیه اوکراین که تغییر چندانی در میدان نبرد ایجاد نکرده و هر هفته هزاران قربانی برجای میگذارد، آنچه «حملات ترکیبی» نامیده میشود نه تنها از نظر تعداد بلکه از نظر بیپروایی نیز رو به افزایش است. شرکتهای حاضر در خط مقدم خود را در منطقه خاکستری بین جنگ و صلح گرفتار میبینند و مقامات اروپایی که خواستند نامشان در بحثهای حساس ذکر نشود، میترسند که تنها مسئله زمان است تا تلفات غیرنظامی رخ دهد.
«بدیهی است که صنعت دفاعی اروپا در محیط امنیتی متفاوتی نسبت به چند سال پیش فعالیت میکند»، کولدار وارسی، مدیرعامل شرکت دفاعی استونیایی میلرم رباتیکس (Milrem Robotics) که در ماه اوت هدف یک آتشسوزی مشکوک قرار گرفت، اظهار داشت. «ما به عنوان شرکتی که سیستمهایش توسط چندین عضو ناتو و سایر کشورهای متحد و شریک، از جمله اوکراین استفاده میشود، باید ریسکهای ناشی از آن را در نظر بگیریم.»
فقط همین هفته، وزارت دادگستری آمریکا سرویس اطلاعاتی روسیه را به «توطئه برای تأمین مالی تروریسم و ارتکاب قتل مزدوری» در اروپا به دستور کرملین متهم کرد. کارخانههای دفاعی، خدمات عمومی، سیستمهای حملونقل و شبکههای ارتباطی همگی مورد حمله قرار گرفتهاند و بزرگترین تهدید امنیتی دهههای اخیر را پیش روی رهبران اروپا گذاشتهاند.
تاکنون مشخص نیست که آیا آنها توانایی مقابله با این چالش را دارند یا خیر.
«ما در مقابله با آنچه حملات ترکیبی نامیده میشود در جوامع باز که راه را برای مهاجم هموار میکنند، دچار مشکل هستیم»، جیمز اورارد، فرمانده سابق عالی متفقین اروپا در ناتو گفت. «این جنگی بدون نبرد است و روسیه پشت سپر هستهای خود معتقد است میتواند بدون مجازات، چه مستقیماً و چه از طریق نیابتیها، عمل کند.»
گستره و فراوانی این حوادث چند سال پیش در قارهای که مدتها خود را در پناه پیمان دفاع جمعی ناتو محافظتشده میدانست، غیرقابل تصور بود. اما با ایجاد تردید توسط رئیسجمهور دونالد ترامپ در تعهد آمریکا به این اتحاد نظامی و تشدید جنگ روسیه علیه اوکراین با نزدیک شدن به زمستان، اعتماد به امنیت اروپا اکنون بسیار کمتر تضمینشده به نظر میرسد.
آلمان «هدف روزانه جنگ ترکیبی» روسیه است، الکساندر دوبرینت، وزیر کشور، در اول سپتامبر گفت. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، این اتهامات را «کاملاً بیاساس» خواند.
به گفته یکی از مقامات کشورهای ناتو، در دو ماه گذشته تمرکز روسیه به سمت اهداف صنعت دفاعی و لجستیکی مرتبط مستقیماً با حمایت از اوکراین تغییر کرده است؛ این مقام افزود که این کمپین تهاجمیتر، ریسکهای بالاتری را به همراه دارد. از آنجا که مسکو همچنان عملیات را به گونهای سازماندهی میکند که بتواند مسئولیت مستقیم را انکار کند، این کمپین از نظر استراتژیک مهمتر از خسارات فیزیکی واردشده تاکنون است، به گفته آن مقام.
این ارزیابی ممکن است با افزایش شرطبندی روسیه از طریق حوادثی مانند حمله پهپادی آخر هفته گذشته به ایستگاه قطار نزدیک مرز اوکراین و لهستان در حالی که مقامات بلندپایه اروپایی و آمریکایی در حال عبور بودند، تغییر کند. چنین حملاتی تاکنون عمدتاً تابو بودهاند و شاهد دیگری بر جسارت فزاینده و تمایل به به خطر انداختن جان قربانیان خارجی ارائه میدهند.
جایی که زمانی روسیه به دخالت در انتخابات و سلاح کردن مهاجرت متهم میشد، اکنون به خرابکاری، آتشافروزی، دستکاری در زیرساختهای حیاتی، حملات سایبری و نقض حریم هوایی مظنون است؛ از جمله حادثهای در هفته گذشته که منجر به کشته شدن دو غیرنظامی در پاسگاه مرزی بین اوکراین و مولداوی (نامزد عضویت در اتحادیه اروپا) شد. کایا كالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، میگوید اروپا در حال تجربه «موجی از حملات ترکیبی فیزیکی فزاینده» است.
مشکل در پاسخ به حملات ترکیبی گاهی منجر به اکراه در محکوم کردن علنی روسیه شده است، هم برای جلوگیری از تشدید تنش و هم برای پنهان نگه داشتن روشهای اطلاعاتی، به گفته مقامات. بسیاری از حوادث، به ویژه حملات سایبری و هکهای هدفمند علیه زیرساختهای حیاتی، به سختی گزارش میشوند یا اصلاً گزارش نمیشوند، به این معنی که ابعاد واقعی مشکل بسیار گستردهتر از آنچه عمومی میشود، است.
به گفته فردی مطلع از موضوع، بسیاری از تولیدکنندگان تسلیحات در آلمان هدف حملات سایبری منظم قرار دارند. در سال ۲۰۲۴، آتشافروزان خانه آرمین پاپرگر، مدیرعامل غول دفاعی راینمتال اِیجی (Rheinmetall AG)، را به آتش کشیدند و سرویسهای اطلاعاتی غرب هشدار دادند که روسیه در حال برنامهریزی برای کشتن اوست. او اکنون با تیم امنیتی سنگینی سفر میکند و راینمتال تدابیر امنیتی کلی خود را افزایش داده است.
هانسولت اِیجی (Hensoldt AG)، سازنده رادار و سنسور آلمانی، نظارت پهپادی و محیطی را در کارخانههای خود افزایش میدهد و میخواهد زیرساخت لازم برای انهدام پهپادها را خودش بسازد، اولیور دورّه، مدیرعامل، در مصاحبهای گفت. این شرکت برای انجام این کار نیاز به تأیید پلیس فدرال دارد و دورّه گفت که دستورالعملها زودتر از دیرتر مورد نیاز هستند، پیش از اینکه وضعیت بدتر شود.
لهستان، به عنوان کانال کلیدی کمک به اوکراین، با طیفی از حوادث مشکوک دستوپنجه نرم کرده است؛ شامل چندین حمله سایبری به خدمات عمومی مانند آب، زیرساخت انرژی و بیمارستانها، و آسیب به خط آهن ورشو تا مرز اوکراین که به سرویس اطلاعاتی روسیه نسبت داده شده است. دونالد توسک، نخستوزیر، آتشسوزی در کارخانه یکی از بزرگترین تولیدکنندگان پهپاد اروپا، دب الکترونیکس (WB Electronics)، در ماه اوت را «عمل خرابکاری» توصیف کرد، هرچند ارتباط عمومی با روسیه برقرار نشد.
لهستان این ماه اعلام کرد که محافظت از حریم هوایی خود را گسترش میدهد و پدافند سریعالعمل را تقویت میکند و به تهدید ناشی از «تحریکات روسیه» اشاره کرد.
بزرگترین تولیدکنندگان سلاح اروپا عمدتاً توسط سطح فزاینده فعالیت روسیه علیه تأسیسات و پرسنل خود ناامید نشدهاند، به گفته فردی در یکی از این شرکتها. امنیت تشدید شده و «حافظه عضلانی» باقیمانده از جنگ سرد، هوشیاریای را تغذیه میکند که به حد پارانویا نزدیک است، آن فرد گفت.
سایر کسبوکارهای کلیدی توانایی کمتری برای دفاع از خود دارند. دستیابی به حفاظت ۱۰۰ درصدی شبکههای برق غیرممکن است، «به ویژه وقتی ممکن است حتی ندانید با چه چیزی روبرو هستید»، یوها راسانن، مدیرعامل ساوون وویما (Savon Voima)، شرکت انرژی در شرق فنلاند، گفت.
«امنیت فیزیکی، نظارت فیزیکی، دوربینها و انواع مختلف روشهای تشخیص به طور مداوم در حال افزایش هستند»، او گفت. «اما مهمترین چیز این است که مردم یاد بگیرند قطعی برق را تحمل کنند.»
آن نوع تابآوری به واقعیت دیگری اشاره دارد: کمپین روسیه تاکنون نتوانسته حمایت اروپا از اوکراین را به طور قابل توجهی کاهش دهد. افزایش حوادث شاخص به جای آن، استدلالها را برای هزینه بیشتر دفاعی اروپا، هماهنگی دقیقتر ضدجاسوسی و تحریمهای جدید تقویت کرده است.
همانطور که یکی از مقامات بیان کرد، کمپین کرملین مخرب است اما برای مسکو نتیجهای معکوس داشته است.
آلمان، به عنوان مثال، پس از لایپزیگ اعلام کرد که تحویل موشکهای اضافی پدافند هوایی ایریس-تی (Iris-T) به اوکراین برای ماه سپتامبر برنامهریزی شده است و برلین همچنین به زودی چندین هزار پهپاد ضربتی به کییف ارائه خواهد داد.
با حرکت اقدامات ترکیبی عمیقتر به داخل اروپا، گاهی پوشش برداشته میشود تا نشان دهد مقامات با چه چیزی روبرو هستند. در اوایل سپتامبر، یک مرد بریتانیایی تحت قانون امنیت ملی دستگیر و متهم شد که جزئیاتی درباره سایتهای ساخت پهپاد در انگلستان به واحد اطلاعاتی روسیه داده و در حال آمادهسازی برای انجام خرابکاری بوده است. وکلای او گفتند که وفاداری او به بریتانیا است.
این اتفاق پس از حملات آتشسوزی مشکوک به خانه کیر استارمر، نخستوزیر سابق بریتانیا، فعالیت زیردریاییهای روسیه در اطراف زیرساختهای حیاتی در جزایر بریتانیا، و پهپادهای پرتابشده از کشتیهای ناوگان سایه در آبهای بریتانیا و ایرلند، از جمله در جریان بازدید ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، از ایرلند در سال جاری، رخ داده است.
دولتها از لندن تا ورشو در تلاشاند پاسخهای فردی و جمعی خود را قبل از اینکه خسارات جدیتر به درگیری آشکار با روسیه تبدیل شود، تشدید کنند. ناتو در حال تقویت بازدارندگی در کشورهای آسیبدیده است، به گفته مقامات، اما استراتژی هماهنگ همچنان از اعضای ناتو فرار میکند.
درک مشترک میان مقامات امنیتی این است که پوتین در حال آزمایش چقدر میتواند اعضای ناتو را تحت فشار قرار دهد تا تردید در میان متحدان را آشکار کند، در حالی که زیر آستانهای که منجر به تلافی تحت بند ۵ پیمان دفاع جمعی شود، باقی بماند. با این حال، آن کاوشها احتمال محاسبه اشتباه و تصادفات را افزایش میدهد.
«روسیه در شناسایی نقاط ضعف در زیرساخت ناتو ثابتقدم است و مایل است تاکتیکها و اهداف متعدد را به شیوهای انعطافپذیر و با ریسکپذیری فزاینده امتحان کند»، امیلی فریس، عضو وابسته مؤسسه سلطنتی خدمات متحد (Royal United Services Institute) در لندن، گفت.
فریس در مارس گزارشی درباره حملات خرابکاری نسبت دادهشده به روسیه در کشورهای ناتو منتشر کرد و دریافت که این اتحاد «آماده نیست». شش ماه بعد، حکم او تغییر نکرده است.
«در غیاب خطوط قرمز روشن از سوی ناتو درباره عواقب حملاتی مانند این، روسیه در حال گسترش برای پر کردن فضای عدم قطعیت است»، او گفت.
تنها زمانی که بند ۤ فعال شد، توسط آمریکا پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ بود. سرویسهای اطلاعاتی غرب اکنون روششناسی ضدتروریسم توسعهیافته از آن زمان و مبارزه با القاعده و دولت اسلامی را بر جنگ ترکیبی روسیه اعمال میکنند، به گفته دو مقام.
روسیه و گروههای تروریستی هر دو از نیابتیها استفاده میکنند، که اغلب آنلاین استخدام میشوند. بنابراین برای سرویسهای غربی، شباهتهایی در شناسایی بازیگران تهدید وجود دارد. تفاوت این است که کسانی که به خدمت مسکو درمیآیند ایدئولوژیک نیستند، بلکه مزدبگیرند.
مقامات امنیتی غرب میگویند مسکو از سر ناچاری عمل میکند، پس از حملات پهپادی اوکراین که زیرساخت انرژی و انبارهای لجستیکی را هدف قرار داد و اقتصاد روسیه را آسیب رساند.
دیدگاه از مسکو این است که هرچه اوکراین دردناکتر به روسیه ضربه بزند، صداهایی که میخواهند اروپا را تنبیه کنند قویتر خواهند بود. فردی نزدیک به کرملین صریحتر گفت که روسیه از طریق عملیات نامتقارن ترکیبی به دلیل حمایت اروپا از کییف، زندگی را برای اروپا جهنم خواهد کرد.
برای کسانی که در خط مقدم مانند کشورهای بالتیک هستند، روسیه مدتهاست که هرگونه مرز مفهومی را رد کرده است.
«این ترکیبی نیست، این مربوط به مواد منفجرهای است که میتوانند خسارت وارد کنند. ممکن است تلفات وجود داشته باشد. مردم ممکن است بمیرند»، کستوتیس بودریس، وزیر خارجه لیتوانی، گفت. «اگر ما این را متوقف نکنیم، تشدید خواهد شد.»