در پی پیروزی چشمگیر راست افراطی در انتخابات محلی آلمان، شکافهای عمیقی در میان احزاب جناح راست ایتالیا ایجاد شده است.
حزب «آلترناتیو برای آلمان» (AfD) موفق به کسب ۴۳٫۸ درصد از آرای ایالت زاکسن-آنهالت شد؛ دستاوردی تاریخی که پایههای دولت فدرال برلین را به لرزه درآورده است. پیامدهای این زلزله سیاسی خیلی زود به رم رسید و واکنشهای متضادی را در میان احزاب حاکم ایتالیا برانگیخت.
آنتونیو تاجانی، رهبر حزب «فورتزا ایتالیا» و وزیر امور خارجه، نتایج انتخابات روز یکشنبه در زاکسن-آنهالت را یک «سیگنال نگرانکننده» ارزیابی کرد. وی در گفتوگو با روزنامه «ایل مساجرو» افزود این رخداد «یک پیام منفی» است، هرچند نباید در توصیف ابعاد آن دست به «بزرگنمایی و درامسازی» زد.
معاون نخستوزیر ایتالیا اظهار داشت: «این نتیجه کاملاً قابل پیشبینی بود؛ مشخص بود که AfD میتواند به یک پیروزی قاطع دست یابد. بخش عمده محبوبیت آنها ریشه در شرق آلمان دارد. این منطقه محرومترین بخش آلمان است و افراطگرایی همواره در مناطقی رشد میکند که بیشترین مشکلات اقتصادی وجود دارد.»
ماتئو سالوینی، وزیر ترابری و امور زیربنایی ایتالیا، رویکردی کاملاً متفاوت اتخاذ کرد. رهبر حزب «لیگ» در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «این یک موفقیت فوقالعاده است که مطالبه جدی مردم برای تحول، امنیت و ایجاد فرصتهای شغلی را آشکار میکند.»
وی افزود: «ترس؟ وحشت؟ تهدید؟ خیر، نام این دموکراسی است. اروپای دیگری نیز ممکن است.»
دو معاون نخستوزیر ایتالیا همچنان بر سر حمایت از حزبی دچار اختلاف نظر هستند که با تسلیح اوکراین مخالفت میکند و خواهان پایان دادن به تحریمها علیه مسکو در ازای دسترسی به انرژی ارزان است. جورجا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، شخصاً از اظهارنظر مستقیم خودداری کرد و گالیاتسو بینیامی، رئیس فراکسیون حزب «برادران ایتالیا» در مجلس نمایندگان را مأمور موضعگیری نمود.
بینیامی اظهار داشت: «این رخداد لزوماً نباید مثبت یا منفی ارزیابی شود؛ هنگامی که شهروندان در پای صندوقهای رأی تصمیم میگیرند، نتیجه آرا در هر صورتی باید پذیرفته شود.»
بینیامی در ادامه تأکید کرد: «صدور گواهی صلاحیت دموکراتیک برای جریانی که در چارچوب یک فرایند مردمی رقابت کرده و به صورت دموکراتیک انتخاب شده است، از نظر ما نوعی قضاوت مغرضانه محسوب میشود.»
مسئله واناتچی و گسترش راستگرایی حامی روسیه
نتایج انتخابات در زاکسن-آنهالت به عنوان کمدرآمدترین ایالت آلمان، چالشهای رم را در مهار و تعامل با محبوبیت فزاینده ژنرال بازنشسته، روبرتو واناتچی، پیچیدهتر کرده است.
فرمانده پیشین تیپ تکاوران «فولگوره» که هماکنون نماینده پارلمان اروپا و رهبر جنبش «فوتورو ناتسیوناله» است، از پیروزی AfD در رسانههای اجتماعی تمجید کرد. او در فیسبوک نوشت: «اروپا در حال دگرگونی است. هیچکس نخوابد (Nessun dorma).»
برنامههای سیاسی واناتچی اشتراکات فراوانی با حزب AfD دارد؛ هر دو جریان منتقد سرسخت اتحادیه اروپا هستند، از سیاست مهاجرت معکوس اجباری حمایت میکنند و خواهان کاهش کمکها به اوکراین میباشند. بر پایه تازهترین نظرسنجی مؤسسه یوترند (YouTrend)، حزب او به ۷٫۹ درصد آرا دست یافته که بالاتر از فورتزا ایتالیا (۷٫۱ درصد) و لیگ (۴٫۴ درصد) قرار میگیرد؛ مسئلهای که بقای ائتلاف ملونی در انتخابات آتی را بدون همکاری با او به خطر میاندازد.
واناتچی بارها از سیاستهای ائتلاف حاکم در حوزه مهاجرت و کمک به کییف انتقاد کرده است؛ مواضعی که سبب شد روزنامه فایننشال تایمز او را «اسب تروا روسیه» بنامد. رویکرد در قبال روسیه از اصلیترین محورهای اختلاف میان جریان راست است؛ حزب AfD مخالف کمک به اوکراین است و آلیس وایدل، از رهبران این حزب، لغو تحریمهای مسکو و ازسرگیری واردات نفت و گاز روسیه را پیشنهاد داده است.
نتایج این انتخابات با استقبال کرملین روبهرو شد. کریل دیمیتریف، نماینده ویژه کرملین و رئیس صندوق سرمایهگذاری مستقیم روسیه در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «پیروزی تاریخی AfD، تکبر، کوتهفکری، جنگطلبی، بیکفایتی و ریاکاری ائتلاف بیاعتبار حاکم بر آلمان را به زانو درآورد.»
موج گرایش به روسیه که در ایتالیا از سوی واناتچی دنبال میشود، دولت ملونی را با چالشهای جدی مواجه کرده است؛ دولتی که متعهد به حمایت از اوکراین بوده و گویدو کروستو، وزیر دفاع آن، میخائیلو فدوروف، وزیر سابق دفاع اوکراین را به عنوان مشاور نوآوریهای نظامی منصوب کرده است.
انعکاس اختلافات جناح راست ایتالیا در عرصه اروپا
راستگرایان ایتالیا بر سر نحوه برخورد با AfD دوپاره شدهاند و این شکاف بیش از همه در حوزه سیاست خارجی و بهویژه روابط با مسکو خود را نشان میدهد.
حزب «فورتزا ایتالیا» سرسختترین موضع را اتخاذ کرده است. این حزب به عنوان عضوی از «حزب مردم اروپا» (EPP) که فراکسیون اصلی میانهرو-راست در پارلمان اروپاست، قاطعانه از همبستگی ناتو دفاع کرده و بر اجرای یک «دیوار حائل» (cordon sanitaire) برای دور نگه داشتن AfD از معادلات تصمیمگیری اتحادیه اروپا پافشاری میکند.
حزب «برادران ایتالیا» متعلق به ملونی در فراکسیون دیگری به نام «محافظهکاران و اصلاحطلبان اروپا» (ECR) حضور دارد، اما دیدگاهی نزدیک به فورتزا ایتالیا را دنبال میکند.
در مقابل، حزب «لیگ» به رهبری سالوینی مسیر دیگری را در ارتباط با AfD پیموده است. این دو حزب پیشتر در پارلمان اروپا ابتدا در قالب فراکسیون «اروپای ملتها و آزادی» و سپس «هویت و دموکراسی» با یکدیگر ائتلاف داشتند. این پیوند در مه ۲۰۲۴ گسسته شد؛ زمانی که حزب لیگ به اخراج AfD رأی داد، زیرا ماکسیمیلیان کراه، نامزد ارشد این حزب آلمانی، اظهارات جنجالبرانگیزی درباره نیروهای اساس نازی مطرح کرده بود.
از آن هنگام، این دو حزب مسیرهای متفاوتی را در پیش گرفتهاند. اکنون حزب لیگ عضو فراکسیون «میهنپرستان برای اروپا» است، در حالی که AfD هدایت گروه «اروپای ملتهای مستقل» را بر عهده دارد. با این حال، سیگنالهای مثبت اخیر سالوینی میتواند زمینه را برای ازسرگیری همکاریهای نزدیکتر میان آنان هموار سازد.