.
ایران اولین گام را برای جرمانگاری تماس با رسانههای خارجی برداشته است؛ اقدامی که گروههای حقوق بشری آن را تلاشی برای «قطع ارتباط کامل جامعه ایران از بقیه جهان» توصیف کردهاند.
.
برای روزنامهنگاران، محققان و حتی شهروندان عادی، قانون پیشنهادی که این ماه توسط قانونگذاران ایرانی در حال بررسی است، میتواند صحبت با مخاطبان و گروههای بینالمللی را به یک عمل مجرمانه بالقوه تبدیل کرده و پوشش رویدادهایی مانند اعتراضات گسترده ضد رژیم در ژانویه را محدود کند.
.
معین خزاعلی، وکیل حقوق بشر ایرانی در دادبان، یک مرکز مشاوره حقوقی برای فعالان ایرانی، گفت: «حتی پلتفرمهای رسانههای اجتماعی که رژیم آنها را «تامین مالی شده» توسط کشور دیگری میداند، مانند اینستاگرام و ایکس، تحت پوشش این لایحه قرار خواهند گرفت.»
.
خزاعلی گفت: «این بدان معناست که هرگونه مصاحبه، تماس یا ارسال عکس به آنها [رسانهها یا سازمانهای خارجی] میتواند به شش ماه تا دو سال حبس منجر شود. نه فقط آمریکا و اسرائیل، بلکه هرگونه تماس با رسانههای خارجی در هر کشوری میتواند جرم تلقی شود، مگر اینکه از قبل به وزارت اطلاعات اطلاع داده شود.»
.
از جمله نمونههای اخیر خطراتی که روزنامهنگاران ایرانی با آن روبرو هستند، پرونده یلدا معیری، عکاس برجستهای است که این ماه در تهران به دلیل مستندسازی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، به ۱۵ سال زندان محکوم شد.
.
اگرچه معیری بر اساس قانون جاسوسی که پس از جنگ ۱۲ روزه سال گذشته بین ایران و اسرائیل معرفی شد، متهم شد، خزاعلی گفت که لایحه جدید نشاندهنده تلاشی گستردهتر برای تنظیم و مجازات تماس بین ایرانیان و رسانهها و نهادهای خارجی است. او گفت: «این میتواند [ایران] را به وضعیتی شبیه کره شمالی سوق دهد.»
.
معیری، ۴۴ ساله، دو دهه را صرف پوشش واقعیتهای تلخ پیش روی مردم ایران کرده است، از جمله اعتراضات سراسری «زن، زندگی، آزادی» در سال ۲۰۲۲ و اعتراضات ضد رژیم که در ژانویه منجر به کشته شدن هزاران نفر شد.
.
او در سال ۲۰۱۹ پس از انتقاد از استفاده دونالد ترامپ از یکی از عکسهایش از زنی در تظاهراتی در نزدیکی دانشگاه تهران، به شهرت بینالمللی رسید و گفت که تحریمهای ترامپ به زندگی ایرانیان، از جمله دوستان و خانوادهاش، آسیب میرساند. او نوشت: «این تصویر مردم من را نشان میدهد و برای مردم من است و نباید توسط این مردان در واشنگتن مورد سوءاستفاده قرار گیرد.»
.
اکنون، در یک طنز تلخ، معیری گفت که او به دلیل پوشش جنگ آمریکا و اسرائیل در ایران به صورت غیابی محکوم شده و متهم به فعالیت رسانهای شده است که به زعم آنها اسرائیل و آمریکا را تقویت و یاری میکند.
.
او به گاردین گفت: «من تمام عمرم منتقد اسرائیل و سیاستهایش بودهام. من هرگز حامی اسرائیل نبودهام، هرگز. و همیشه منتقد سیاستهای آمریکا بودهام. این مثل چیزی بود که شما مخالف آن هستید و آنها میخواهند آن را به شما بچسبانند. بنابراین سخت است. فوقالعاده سخت است.»
بهار قندهاری، مدیر بخش حمایت در مرکز حقوق بشر در ایران (CHRI)، گفت که قانون جدید در مورد تماس با رسانهها خطر تبدیل ایران به «سیاهچالهای منزوی» را در پی دارد.
.
«این فقط حمله به روزنامهنگاران و شهروند-خبرنگاران نیست؛ بلکه تلاشی برای قطع ارتباط کامل جامعه ایران از بقیه جهان با جرمانگاری خودِ جریان آزاد اطلاعات است.»
.
او گفت: «این پیامی هولناک میفرستد و تهدید میکند که مشارکتهای عادی دانشگاهی، حرفهای و مدنی را به یک جرم بالقوه امنیت ملی تبدیل کند.»
.
معیری در سال ۲۰۲۲ دستگیر و به هشت سال زندان محکوم شد، اما بعداً مورد عفو قرار گرفت. با این حال، این بار او نگران است که حکم او تأیید شود و ممکن است زندانی شود.
.
او گفت: «البته من میترسم. تنها چیزی که نگران آن هستم، هدر رفتن زندگیام است اگر مجبور باشم ۱۵ سال آنجا باشم. وقتی بیرون بیایم، ۶۰ ساله خواهم بود.»
او همچنین از روزنامهنگاران خارجی که برای پوشش مراسم تشییع جنازه رهبر فقید، علی خامنهای، در ماه ژوئیه به تهران سفر کردند، انتقاد کرد.
.
«من یک کلمه برای آنها دارم: شرمآور. آنها فقط میخواهند بگویند: «ما در تهران بودیم.» بسیار خب، اما چه کاری انجام دادید؟ آنها نرفتند و از مردم در مورد وضعیت اقتصادی نپرسیدند یا با خانوادههای هزاران نفری که در ژانویه جان باختند صحبت نکردند. چرا اینجا بودید؟ برای شرکت در پروپاگاندای آنها؟»