شصت روز پیش، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در حالی که در ضیافتی مجلل در کاخ ورسای در کنار امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، نشسته بود، تفاهمنامهای با ایران امضا کرد و آن را آغاز پایان درگیری آمریکا با تهران خواند.
کاخ سفید اعلام کرد که این «پیشرفت تاریخی» به بازگشایی تنگه هرمز منجر خواهد شد و تضمین میکند که ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت. مشاوران ترامپ گفتند که این توافق نشان خواهد داد که رئیسجمهور میتواند به جای طولانیکردن «جنگهای بیپایان» در خاورمیانه که سالها محکوم کرده بود، به آنها پایان دهد.
این توافق دو ماه زمان برای مذاکرات در نظر گرفته بود تا آتشبس موقت به چیزی بلندپروازانهتر تبدیل شود: یک راهحل جامع برای مناقشه دههها بر سر برنامه هستهای ایران.
اکنون این فرصت به پایان رسیده است.
جنگ پایان نیافته است. تنگه هرمز همچنان تا حد زیادی بسته است. مذاکرات دقیق بر سر برنامه هستهای ایران هرگز آغاز نشده است.
آمریکا محاصره بنادر ایران را از سر گرفته است. تهران خواستار امتیازاتی است که دولت ترامپ آنها را رد کرده است. و دولت اکنون رسماً چندین نکته کلیدی تفاهمنامه ناموفق را رد کرده است، از جمله تدوین طرحی «با حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی و توسعه» ایران، معافیت از تحریمها برای اجازه فروش نفت ایران، و «گفتگو» بین ایران و عمان درباره نحوه اداره تنگه هرمز.
ترامپ روز دوشنبه حتی فراتر رفت و تهدید کرد که عمان را بمباران خواهد کرد به دلیل مذاکراتش با ایران درباره مدیریت تنگهای که روزگاری ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکرد.
ترامپ در مصاحبهای با فاکس نیوز گفت که اگر عمان «سر راه قرار گیرد»، آمریکا «آنها را به شدت بمباران خواهد کرد». او از ایران خواست که «پرچم سفید تسلیم» را برافرازد، در حالی که اصرار داشت که نه انتخابات میاندورهای پیش رو و نه گذشت زمان او را برای رسیدن به توافق تحت فشار قرار نمیدهد.
ترامپ گفت: «من برنامه زمانی ندارم. عجلهای ندارم... انتخابات میاندورهای هیچ ربطی به تفکر من ندارد.»
شش ماه پس از حمله به ایران در هماهنگی با اسرائیل و ۷۸ روز مانده به انتخاباتاتی که تعیین میکند آیا حزب او کنترل کنگره را حفظ خواهد کرد یا نه، ترامپ با همان نوع درگیری بیپایانی مواجه است که ادعا میکرد بهطور منحصربهفردی توانایی اجتناب از آن را دارد: درگیریای بدون راهحل نظامی آشکار، بدون چشمانداز پیشرفت دیپلماتیک، و با هزینههای فزاینده اقتصادی و سیاسی در داخل.
ادامه این بنبست خطر آن را دارد که او را در حالی بر سر یک جنگ نشان دهد که یکی از اصول اصلی هویت سیاسی او را تضعیف میکند.
لی میرینگوف، مدیر مؤسسه نظرسنجی دانشگاه ماریست، گفت که جنگ به فرسایش اعتماد رأیدهندگان به ترامپ کمک کرده است و ممکن است پیامدهای بزرگتری در انتخابات میاندورهای داشته باشد.
میرینگوف گفت: «برای بسیاری از رأیدهندگان، جنگ در ایران با اقتصاد مرتبط است. وقتی تنگه بسته شد، قیمت بنزین بالا رفت. مشکل رئیسجمهور ترامپ و جمهوریخواهان این است که بسیاری از چیزهایی که او بر اساس آنها انتخاب شد به نظر نمیرسد در حال تحقق باشد. بنابراین این احساس وجود دارد که هیچ منطقی برای ورود ما وجود ندارد، هیچ تصویر روشنی از روند آن نیست، و هیچ نشانهای از چگونگی خروج ما وجود ندارد، که دقیقاً برعکس چیزی است که سیاست خوب را میسازد.»
کاخ سفید بلافاصله به سؤالات درباره انقضای تفاهمنامه یا تأثیری که بر اهداف سیاسی رئیسجمهور خواهد داشت پاسخ نداد.
جایگاه کلی ترامپ با طولانی شدن جنگ رو به وخامت گذاشته است. بهطور قابل توجهی، نظرسنجیها فرسایش حمایت را در میان جمهوریخواهان نشان میدهند، جمهوریخواهانی که وفاداری شدیدشان پایه قدرت سیاسی ترامپ بوده است.
نظرسنجی اکونومیست-یوگاو که هفته گذشته منتشر شد، محبوبیت ترامپ را در میان جمهوریخواهان ۷۹ درصد نشان داد که پایینترین رقم در دوره دوم ریاست جمهوری او و ۱۵ واحد کمتر از سطح آن درست پس از بازگشت او به قدرت است. سهم جمهوریخواهانی که به شدت عملکرد او را تأیید میکنند حتی بهشدت کاهش یافته است، از ۶۸ درصد به ۴۸ درصد.
نظرسنجی واشنگتن پست-ایپسوس در ماه گذشته رکورد جدید ۱۵ درصد از آمریکاییها را نشان داد که «به شدت» عملکرد ترامپ را تأیید میکنند. این یافته برای اولین بار نشان داد که در نظرسنجی پست-ایپسوس، بهطور قابل توجهی بیش از نیمی از تأییدکنندگان ترامپ فقط «تا حدی» از او حمایت میکنند، نه به شدت.
این کاهشها را نمیتوان تنها به جنگ ایران نسبت داد. رأیدهندگان همچنین نارضایتی خود را از تورم، قیمت بنزین و سایر جنبههای ریاست جمهوری ترامپ ابراز کردهاند. اما این مسائل بهطور فزایندهای در هم تنیده شدهاند: جنگ و اختلال مداوم در محمولههای نفتی به تبدیل شدن بنبست سیاست خارجی ترامپ به یک مشکل اقتصادی و سیاسی در داخل کمک کرده است.
ترامپ همچنان اصرار دارد که پایان بنبست در راه است. او روز دوشنبه به فاکس نیوز گفت که آمریکا در حال مذاکرات پشتپرده با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران است.
سخنگوی سپاه به سرعت این ادعا را رد کرد. سرتیپ حسین محبی به خبرگزاری تسنیم نیمهرسمی ایران گفت که هیچ مذاکرهای بین مقامات سپاه و آمریکاییها وجود ندارد و اظهارات ترامپ را ناشی از «شکست و ناامیدی در جنگ» دانست.
آلن آیر، دیپلمات سابق که در تیم مذاکرهکننده آمریکا که توافق هستهای ایران در سال ۲۰۱۵ را به دست آورد، گفت که جنگ از یک عملیات نظامی به یک کارزار فشار اقتصادی تبدیل شده است که آمریکا امیدوار است بتواند ایران را مجبور به تسلیم کند. او گفت، اما هر درد اقتصادی در درجه اول توسط مردم ایران احساس خواهد شد، نه اینکه تغییری در رژیم بهطور فزاینده تندرو ایجاد کند.
آیر، که عضو برجسته دیپلماتیک مؤسسه خاورمیانه است، گفت: «آمریکا گزینههای خوبی ندارد. این جنگ یک سیستم پیچیده را شکسته است. و به وضعیت قبل از ۲۸ فوریه بازنخواهد گشت.»
اسکات کلمنت و کارن دی یانگ در این گزارش مشارکت داشتند.