وزارت خارجه سوریه روز یکشنبه اعلام کرد که سوریه و روسیه پس از بیش از یک سال و نیم مذاکره بر سر سازماندهی مجدد حضور نظامی مسکو در این کشور به توافق رسیدهاند.
در این بیانیه، این توافق به عنوان مهمترین تحول از زمان آغاز مذاکرات با روسیه پس از سرنگونی دیکتاتور بشار اسد توسط شورشیان در اواخر سال ۲۰۲۴ توصیف شده و آمده است که این توافق راه را برای مرحله جدیدی در روابط دو کشور باز میکند.
روسیه مدتهاست که حضور نظامی در سوریه دارد که به دوران شوروی بازمیگردد. این حضور شامل دو پایگاه هوایی و یک بندر دریایی در دریای مدیترانه بود. این پایگاهها تنها مرکز تدارکاتی و توقفگاهی روسیه در شرق مدیترانه برای هواپیماها و کشتیهایی بودند که به آفریقا رفتوآمد میکردند.
اما این حضور، همراه با رابطه راهبردی مسکو با دولت سوریه، پس از سرنگونی آقای اسد توسط شورشیان با تردید مواجه شد. روسیه در طول جنگ داخلی تقریباً ۱۴ ساله از رژیم اسد در برابر گروههای شورشی مختلف حمایت کرده بود و به طور منظم حملات هوایی مرگباری را بر مناطق تحت کنترل شورشیان انجام میداد.
رئیسجمهور جدید سوریه، احمد الشرع، بهزودی پس از تصدی مقام خود گفت که عجلهای برای اخراج روسیه از سوریه ندارد و اشاره کرد که روسیه دهههاست سلاحهای ارتش سوریه را تأمین کرده است.
روسیه زمانی پایگاه دریایی بندر طرطوس در دریای مدیترانه را کنترل میکرد. اما پس از برکناری رژیم اسد، زمانی که سوریها اجازه دادند، به استفاده از یک اسکله محدود شد.
دولت سوریه همچنین قرارداد روسیه برای مدیریت بندر طرطوس را لغو کرد و با شرکت دبی پورتس ورلد (Dubai Ports World) قراردادی امضا کرد که موافقت کرد ۸۰۰ میلیون دلار در این تأسیسات سرمایهگذاری کند.
بیانیه وزارت خارجه سوریه در روز یکشنبه گفت که دو کشور به تفاهمنامهای دست یافتهاند که حضور سازماندهیشده روسیه در سواحل سوریه، در پایگاه هوایی حمیمیم در خارج از شهر لاذقیه و در بندر دریایی طرطوس را ترسیم میکند، به گفته رسانههای دولتی.
بر اساس اعلام این وزارت، تأسیسات غیرنظامی به مدیریت دولت سوریه منتقل و به تدریج در اداره غیرنظامی کشور ادغام میشوند و پایگاههای نظامی روسیه به مراکز آموزشی مشترک تبدیل خواهند شد.
در این بیانیه آمده است که ترتیبات جدید با هدف حفظ منافع هر دو کشور است و مهلتی حداکثر سه ماهه برای تکمیل انتقال تعیین میکند.
رسانههای دولتی روسیه بلافاصله درباره این توافق گزارش ندادند و هنوز تصمیمهای زیادی باقی مانده است.
پیش از این، آقای الشرع گفته بود که هرگونه روابط جدید با روسیه «باید اشتباهات گذشته را اصلاح کند» و خواستار جبران خسارتهای ویرانیهایی شده بود که روسیه در طول جنگ ایجاد کرده است.
دولت آقای الشرع همچنین خواستار تحویل آقای اسد توسط روسیه شده است؛ اسدی که پس از فرار از سوریه در دسامبر ۲۰۲۴، زمانی که شورشیان به دمشق نزدیک میشدند، در روسیه پناهنده شد.