در طول دو دهه گذشته، صادرکنندگان و معاملهگران بزرگ گاز طبیعی مایع (الانجی) این سوخت را به عنوان راهحلی جامع برای اقتصادهای نوظهور تشنه انرژی جهان معرفی کردهاند.
با تبدیل گاز به حالت مایع فوقسرد برای حمل و نقل، سالانه دهها میلیارد دلار گاز تولید شده در ایالات متحده و قطر میتوانست تمام نقاط جهان را تامین کند. با گسترش سریع ظرفیت صادراتی هر دو کشور، کارشناسان انرژی پیشبینی میکردند که بازار جهانی تا سال ۲۰۳۰ از الانجی ارزانقیمت اشباع خواهد شد.
دولتها در سراسر آسیا در حال توسعه، که انتظار میرفت مرکز رشد تقاضای جهانی انرژی برای نیم قرن آینده باشند، استراتژیهای بلندمدت انرژی ملی خود را بر اساس این وعده گاز فراوان و روان بنا نهادند. آنها معتقد بودند که الانجی کلید تامین سوخت برای توسعه، در عین گذار از زغالسنگ آلایندهتر است.
اما پنج ماه جنگ در خاورمیانه این باور را متزلزل کرده است.
ناتوانی کشتیها در عبور از تنگه هرمز، خریداران آسیایی را به طور ناگهانی از قطر، تامینکننده اصلی الانجی آنها، جدا کرده است. در مواجهه با شوک ناگهانی عرضه، مدیران انرژی و سیاستگذاران در سراسر آسیا به دنبال تغییر رویکرد به سمت داخل هستند. آنها به هر منبع داخلی که میتوانند – از زغالسنگ و گاز گرفته تا باد و خورشید – روی میآورند تا خود را از نوسانات آینده مصون نگه دارند. این نیاز تنها با گسترش درگیری به دریای سرخ، یکی دیگر از مسیرهای حیاتی ترانزیت انرژی، تشدید میشود.
گیوم لوچی، مدیرعامل پرایم اینفرا (Prime Infra)، یک شرکت بزرگ زیرساخت انرژی مستقر در مانیل، گفت: بحران خاورمیانه «علاقه به بهرهبرداری از منابع در فیلیپین را تسریع کرد.» وی افزود: «لحظهای که شما به واردات وابسته میشوید، به طور ذاتی خود را در معرض نیروهای بازاری قرار میدهید که خارج از کنترل کشور واردکننده هستند.» او گفت: این «به معنای تلاش برای رهایی خود از بازارهایی است که ما کنترلی بر آنها نداریم.»
پرایم اینفرا یک مجتمع نیروگاه گاز طبیعی را در باتانگاس (Batangas)، شهری در حدود دو ساعت رانندگی در جنوب مانیل، اداره میکند. نیروگاههای این سایت بیش از دو دهه است که با استفاده از گاز میدان فراساحلی مالامپایا، در حدود ۲۵۰ مایلی جنوب غربی، فعالیت میکنند.
سایت باتانگاس از خط ساحلی مانگروها و سواحل شنی تیره که با درختان بادام گرمسیری و مارمولکهای مانیتور آفتابگیر پوشیده شدهاند، جدا شده است. خطوط انتقال برق از این تاسیسات به سمت داخل، به سوی کوه ماکیلینگ (Makiling)، قلهای سبز و مهآلود به شکل زین اسب در دوردست، کشیده شدهاند.
در سال ۲۰۲۳، زمانی که مدیران معتقد بودند میدان مالامپایا در آستانه اتمام ذخایر است، یک پایانه الانجی فراساحلی ساختند. اما اکنون، رهبری پرایم اینفرا به منابع داخلی توجه بیشتری دارد.
آقای لوچی گفت که یکی از شرکتهای تابعه این شرکت حفاری چاههای گاز طبیعی بیشتری را در میدان مالامپایا آغاز کرده و عمر مفید آن را حداقل شش سال افزایش داده است. او افزود: «متاسفانه، در فیلیپین، در پانزده سال گذشته چاههای بسیار کمی حفاری شده است. امیدواریم این روند تسریع یابد.»
در همین حال، در حدود ۱۲۰ مایلی شمال باتانگاس، بزرگترین پروژه خورشیدی کشور در ماه مارس اولین مگاواتهای برق خود را تامین کرد. این اتفاق دو هفته پس از آغاز جنگ ایران رخ داد که قیمت انرژی را افزایش داد و ۲۰ درصد از عرضه جهانی الانجی را از بین برد.
امانوئل روبیو، مدیرعامل مرالکو پاورجن (Meralco PowerGen)، شرکت تولید برق تحت حمایت شرکت برق که در تِرا سولار (Terra Solar) و نیروگاههای گازی و زغالسنگ در فیلیپین فعالیت و سرمایهگذاری میکند، گفت: «زمانبندی خوششانسی بود. مثل سرنوشت بود.»
او افزود: برای کشوری که تقریباً تمام سوختهای فسیلی خود را وارد میکند، این پروژه خورشیدی ثابت کرده است که «ما میتوانیم تا حدی خودکفا باشیم.»
آقای روبیو گفت که بحران خاورمیانه خطرات وابستگی به واردات را به شدت برجسته کرده است. الانجی به عنوان گزینهای پایدار برای تولید برق، که تحت تأثیر نوسانات نور خورشید یا باد قرار نمیگیرد، مورد حمایت قرار گرفته بود. او گفت: «اما با نوسانات الانجی، ما در حال بازنگری در این موضوع هستیم.»
بر اساس گزارش کپلر (Kpler)، یک شرکت دادههای دریایی، در ماه مارس، یک ماه پس از آغاز جنگ، واردات الانجی فیلیپین نسبت به سال قبل یک چهارم کاهش یافت. محمولهها از آن زمان کمی بهبود یافتهاند، اما کشورهای سراسر آسیا همچنان تقریباً دو برابر قیمت قبل از جنگ را میپردازند.
در سال ۲۰۲۰، فیلیپین برای تسریع گذار خود به سمت انرژی پاکتر، ممنوعیت احداث نیروگاههای زغالسنگ جدید را اعلام کرد. اما آقای روبیو گفت که هدف این است که «منبع انرژی پایدار، قابل اعتماد و مقرون به صرفه برای فیلیپینیها» تضمین شود، حتی اگر به معنای افزایش عمر زغالسنگ باشد.
بازنگری مشابهی در سایر نقاط آسیا در حال توسعه در حال انجام است.
در ماههای اخیر، کشورهای منطقه تولید برق در نیروگاههای زغالسنگ را افزایش دادهاند. دولتها پروژههای انرژی تجدیدپذیر را تسریع کردهاند و افزایش فروش سیستمهای خورشیدی خانگی و وسایل نقلیه الکتریکی را گزارش میدهند. کشورهایی از جمله اندونزی، فیلیپین و ویتنام نیز در حال بررسی یا آغاز کار بر روی اولین نیروگاههای هستهای تجاری خود هستند.
شرکت ویتنامی وینگروپ (Vingroup) در ماه مارس برنامههای خود را برای یک پایانه واردات الانجی چند میلیارد دلاری کنار گذاشت. این شرکت از آن زمان اعلام کرده است که از این سایت برای یک مرکز تولیدی که با انرژی تجدیدپذیر کار میکند، استفاده خواهد کرد.
کیسوکه ساداموری، مدیر سابق آژانس بینالمللی انرژی، گفت که قبل از جنگ، بازارهای جهانی انتظار موجی «بیسابقه» از عرضه الانجی را داشتند.
عرضه الانجی یک بار پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ محدود شد و تقاضا برای گاز طبیعی با روی آوردن اروپا به منابع دیگر افزایش یافت. او گفت: با این اختلال اخیر در عرضه، تردید بیشتری وجود دارد «در مورد اینکه آیا کشورهای جنوب شرق آسیا واقعاً تصمیم به سرمایهگذاری پول اضافی در زیرساختهای واردات الانجی خواهند گرفت یا خیر.»
بسیاری از کشورهای در حال توسعه آسیایی از چین الگوبرداری میکنند، که تلاش کرده است خود را از وابستگی به واردات انرژی مصون نگه دارد. این کشور به شدت به ذخایر زغالسنگ خود متکی بوده، در حالی که تولید داخلی انرژی تجدیدپذیر، برقرسانی و انرژی هستهای را افزایش داده است. همچنین بخش عمدهای از زیرساختهای انرژی تجدیدپذیر را به سایر نقاط آسیا تامین میکند.
سام رینولدز، سرپرست تحقیقات الانجی و گاز در آسیا در موسسه اقتصاد و تحلیل مالی انرژی، گفت: «ما شاهد دو شاخه شدن سیستمهای انرژی جهانی هستیم. در یک طرف ایالات متحده و ژاپن قرار دارند که به میراث سوخت فسیلی پایبند هستند، و در طرف دیگر مورد انرژیهای تجدیدپذیر به رهبری چین که با سرعت بالایی در حال رشد است.»
او گفت: «عرضه جدید بر وجود بازارهایی مانند چین، هند و آسیا در حال ظهور متکی است.» او افزود: کاهش تقاضا در آسیا میتواند باعث شود تامینکنندگانی که در ایالات متحده و جاهای دیگر ظرفیت ایجاد میکنند، خریداران کمتری از آنچه انتظار داشتند داشته باشند.
با این حال، برخی از کارشناسان انرژی و مقامات صنعت معتقدند که پس از بهبود عرضه جهانی، تمایل به سرمایهگذاری در زیرساختهای الانجی به پیشبینیهای قبل از جنگ باز خواهد گشت.
شرکت بزرگ انرژی شل (Shell) در ماه ژوئن پیشبینی کرد که تقاضای جهانی برای الانجی تا سال ۲۰۵۰، ۶۵ درصد افزایش خواهد یافت و جنوب و جنوب شرق آسیا موتورهای اصلی این رشد خواهند بود.
ادوارد مککارتین، مدیرعامل شرکت انرژی ورلد کورپوریشن (Energy World Corporation)، که پروژههای الانجی و تولید برق را در سراسر آسیا توسعه میدهد، نسبت به چشمانداز بلندمدت خوشبین است. او گفت که الانجی میتواند منابع تجدیدپذیر متناوب مانند خورشید را متعادل کند و به منطقه در گذار از زغالسنگ کمک کند.
او گفت: «خورشیدی، آبی، زمینگرمایی، گاز طبیعی و زغالسنگ – ما به همه آنها نیاز داریم.»
در حال حاضر، سیاستگذاران در وزارت انرژی فیلیپین به دقت درگیری در خلیج فارس را زیر نظر دارند. مایکل سینوکروز، مدیر اداره سیاستگذاری و برنامهریزی انرژی، گفت که دولت در حال بررسی بازنگری در برنامه ملی انرژی خود است تا به طور بالقوه ترکیبی متفاوت از منابع انرژی را برای دهههای آینده منعکس کند.
او گفت: «آنچه ما به آن نگاه میکنیم، میزان گازی است که نیاز داریم.» «ما نمیتوانیم تنها به انرژیهای تجدیدپذیر متکی باشیم.» اما بحران انرژی «آسیای در حال توسعه را به اهمیت استقلال انرژی بیدار کرده است.»