اگر رئیسجمهور ترامپ تهدید خود مبنی بر آغاز حملهای گسترده و جدید علیه ایران را عملی کند، ممکن است اهداف جدیدی را نشانه بگیرد: بقایای برنامه هستهای تهران.
ترامپ بارها احتمال دستور حمله به کوه پیکاکس ایران را مطرح کرده است؛ این سایت زیرزمینی جایی است که اطلاعات اسرائیل معتقد است تهران سانتریفیوژهایی را پنهان کرده که در صورت تصمیم رهبران ایران برای ساخت سلاح هستهای، میتوانند برای غنیسازی اورانیوم استفاده شوند.
اما مقامات سابق و کارشناسان میگویند سایتهای دیگری نیز وجود دارند که آمریکا میتواند آنها را هدف قرار دهد. زیرساختهای هستهای تهران پیش از این نیز در حملات هوایی اسرائیل و عملیات «چکش نیمهشب» (Midnight Hammer) آمریکا در سال گذشته علیه سه سایت اصلی غنیسازی آن به شدت آسیب دیدهاند.
دیوید آلبرایت، رئیس مؤسسه علوم و امنیت بینالملل و بازرس سابق تسلیحات سازمان ملل، اظهار داشت: «به نظر میرسد که بخش عمدهای از سایتهای مورد نیاز برای ساخت سلاحهای هستهای مورد حمله قرار گرفتهاند. اما اسرائیل ممکن است از طریق اطلاعات خود از سایتهای جدیدی مطلع باشد و شاید دلیلی برای حمله به سایتهای قدیمی که در حال بازسازی هستند، وجود داشته باشد.»
در ادامه به برخی از اهداف احتمالی اشاره میشود:
کوه پیکاکس، که در ایران به نام کوه کلنگ شناخته میشود، در نزدیکی تأسیسات غنیسازی اورانیوم نطنز قرار دارد. نطنز یکی از سه سایت هستهای بود که در عملیات بمباران ژوئن ۲۰۲۵ توسط آمریکا هدف قرار گرفت. به گزارش وال استریت ژورنال، اسرائیل معتقد است که ایران پس از جنگ ۱۲ روزه، هزاران سانتریفیوژ غنیسازی اورانیوم را در پاییز گذشته به تونلهای عمیق داخل پیکاکس منتقل کرده است.
پیکاکس که به عنوان جایگزینی زیرزمینی برای تأسیسات مونتاژ سانتریفیوژ ایران پس از انفجار سال ۲۰۲۰ به شدت آسیب دیده بود، از سالها پیش تحت نظارت آمریکا و اسرائیل قرار داشته است. به گفته مؤسسه آلبرایت که مسائل هستهای و عدم اشاعه را بررسی میکند، کار در این سایت طی ۱۵ ماه گذشته به طور پیوسته ادامه داشته است، از جمله تردد کامیونها، تقویت تونلها و ایجاد یک محیط امنیتی جدید.
کارشناسان تخمین میزنند که این مجتمع در عمق ۳۰۰ تا ۴۵۰ فوتی زیر گرانیت سخت قرار دارد، که دسترسی به آن را حتی با بمبهای پیشرفته ارتش آمریکا دشوار میسازد. آمریکا میتواند ورودیهای سایت را هدف قرار دهد و دسترسی به آن را دشوار کند. اعزام نیرو برای خرابکاری در سایت، عملیاتی بسیار پرخطرتر خواهد بود. بهنام بن طالبلو، از بنیاد دفاع از دموکراسیها، گفت: «واضحترین پیروزیهای آمریکا در زمینه عدم اشاعه علیه ایران در جنگ، توقف تمام غنیسازی اورانیوم در تأسیسات اعلامشده و دفن ذخایر اورانیوم غنیشده بود. با این حال، هر چه زمان میگذرد، کوه پیکاکس برای تلاشهای بازسازی ایران حیاتیتر به نظر میرسد.» یک مجتمع تونلی کوچکتر که گمان میرود مرتبط با هستهای باشد و بخشی از سایت گستردهتر پیکاکس است نیز میتواند مورد حمله قرار گیرد. این تونل در سال ۲۰۰۷ ساخته شد و بلافاصله پس از حملات چکش نیمهشب مهر و موم شد. بر اساس تصاویر ماهوارهای، مؤسسه علوم و امنیت بینالملل گزارش داده است که ایران چندین ماه است که به آرامی سایت طالقان ۲ را که در مجتمع نظامی پارچین در جنوب شرقی تهران قرار دارد، بازسازی میکند. این سایت در اکتبر ۲۰۲۴ و دوباره در مارس گذشته در یک حمله هوایی اسرائیل به شدت آسیب دید. این سایت در برنامههای قبلی ایران برای توسعه یک شارژ انفجاری قوی که میتوانست برای ایجاد انفجار هستهای استفاده شود، نقش داشت. کارشناسان در مورد میزان مفید بودن این سایت برای ایرانیان در حال حاضر اختلاف نظر دارند. برخی کارشناسان میگویند بمبهای اسرائیل احتمالاً آسیب جدی وارد کردهاند، اما آندریا استریکر از بنیاد دفاع از دموکراسیها گفت که ممکن است یک محفظه برای انجام آزمایشهای مواد منفجره قوی سالم مانده باشد. شش بمبافکن بی-۲ آمریکا به شدت به تأسیسات غنیسازی سوخت فردو ایران آسیب رساندند. این تأسیسات در حدود ۶۰ مایلی جنوب غربی تهران و در عمق حدود ۳۰۰ فوتی زیر زمین قرار دارد. هر یک از بمبافکنهای بی-۲ دو بمب عظیم را بر روی شفتهای تهویه مجتمع زیرزمینی رها کردند. ساختمانهای متعدد روی زمین در نزدیکی آن وجود دارد که به عنوان سایت پشتیبانی فردو شناخته میشوند و میتوانند هدف قرار گیرند. این شامل تأسیساتی است که سانتریفیوژهایی برای ساخت ایزوتوپها دارند که میتوانند برای غنیسازی اورانیوم تغییر کاربری داده شوند. مرکز فناوری هستهای اصفهان، بزرگترین مجتمع تحقیقات هستهای کشور، در مرکز ایران، در طول عملیات چکش نیمهشب توسط موشکهای کروز پرتابشده از زیردریایی مورد حمله قرار گرفت. از زمان حملات ژوئن ۲۰۲۵، تصاویر ماهوارهای نشان میدهند که مجتمعهای تونلی مهر و موم باقی ماندهاند. اما فعالیتهایی در سایت اصلی روی زمین، از جمله تردد وسایل نقلیه متعدد، مشاهده میشود. کارشناسان خارج از دولت میگویند این عملیات ممکن است بیشتر مربوط به بازیابی مواد از محل باشد تا تلاش برای بازسازی قابلیتهای آن. آمریکا ممکن است بخواهد برای مختل کردن دسترسی به سایت، حملاتی را انجام دهد. تأسیسات غنیسازی اورانیوم نطنز ایران در سال ۲۰۲۵ توسط آمریکا و اسرائیل مورد حمله قرار گرفت و تصاویر ماهوارهای نشان دادند که این سایت در ماه مارس دوباره هدف قرار گرفته است. برخی از ساختمانهای باقیمانده در آنجا میتوانند مورد حمله قرار گیرند. اصلاحات و توضیحات
نام خانوادگی آندریا استریکر از بنیاد دفاع از دموکراسیها در نسخه قبلی این مقاله به اشتباه استریکلر نوشته شده بود. (اصلاح شده در ۲۵ ژوئیه)