شورای عالی امنیت ملی یونان روز پنجشنبه خرید چند میلیارد دلاری یک سامانه پدافند هوایی اسرائیل را تأیید کرد. این اقدام در حالی صورت میگیرد که آتن در بحبوحه تنشها با ترکیه، تلاشهای خود را برای مدرنسازی ارتش تسریع میبخشد.
چه اتفاقی افتاد: نیکوس دندیاس، وزیر دفاع یونان، روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت که شورای دولتی امور خارجه و دفاع (KYSEA) تأیید نهایی این خرید را صادر کرده است.
ارزش این خرید تا ۴ میلیارد دلار برآورد شده و تلاشهای آتن را برای ساخت آنچه «سپر آشیل» نامیده میشود، یک سامانه دفاعی چندلایه که برای مقابله با موشکهای بالستیک، هواپیماها و پهپادها طراحی شده است، پیش خواهد برد.
دندیاس با اشاره به تکمیل این پروژه در سال ۲۰۲۹ گفت: «این سامانه ظرف ۳۵ ماه از امروز آماده و به طور کامل عملیاتی خواهد شد.» وی افزود که طبق قوانین یونان، شرکتهای محلی در این پروژه مشارکت خواهند داشت و حداقل ۲۵ درصد از سامانه را تولید خواهند کرد.
این سامانه قرار است جایگزین باتریهای موشکی گرانقیمت پاتریوت (Patriot) ساخت آمریکا – که هر واحد آن حدود ۱ میلیون دلار هزینه دارد – و سامانه پدافند موشکی قدیمی S-300 روسیه شود.
یونان قصد دارد سامانه پدافند هوایی متحرک کوتاهبرد SPYDER توسعهیافته توسط رافائل و همچنین سامانه «فلاخن داوود» (David's Sling) این شرکت را خریداری کند. «فلاخن داوود» عمدتاً برای مقابله با تهدیدات میانبرد، از جمله موشکهای بالستیک تاکتیکی، راکتهای میانبرد تا دوربرد و موشکهای کروز طراحی شده است. همچنین، یونان قصد دارد سامانه پدافند هوایی ماژولار Barak MX توسعهیافته توسط صنایع هوافضای اسرائیل (IAI) را نیز خریداری کند که دارای رهگیرهایی با برد تا ۱۵۰ کیلومتر (حدود ۹۳ مایل) است.
پیشینه: آتن به دنبال جایگزینی سامانههای قدیمی پاتریوت و S-300 خود با یک شبکه پدافند هوایی جدید است که قابلیت مدرنتر و انعطافپذیرتری برای مقابله با هواپیماهای جنگنده، هلیکوپترهای تهاجمی، موشکهای کروز، موشکهای بالستیک و پهپادها فراهم کند. سامانههای جدید اسرائیلی به اپراتورها امکان انتخاب رهگیرها را بر اساس نوع تهدید، برد آن و هزینه رهگیر میدهند.
چرا اهمیت دارد: این معامله یک دستاورد مهم برای صنعت دفاعی اسرائیل محسوب میشود. در سال ۲۰۲۳، صنایع هوافضای اسرائیل سامانه پدافند موشکی Arrow 3 را به آلمان به مبلغ ۳.۵ میلیارد دلار فروخت که گفته میشود بزرگترین معامله دفاعی در تاریخ اسرائیل بوده است. در دسامبر ۲۰۲۵، دو کشور بر سر یک معامله تکمیلی به ارزش حدود ۳.۱ میلیارد دلار برای گسترش تولید سامانه Arrow 3 به توافق رسیدند.
صادرات دفاعی اسرائیل در سال ۲۰۲۵ به رکورد ۱۹.۲ میلیارد دلار رسید که نسبت به سال قبل حدود ۳۰ درصد افزایش داشته است. سامانههای موشکی و پدافند هوایی بیشترین سهم را در صادرات دفاعی اسرائیل به خود اختصاص دادهاند.
در سالهای اخیر، یونان به دنبال مدرنسازی نیروهای مسلح خود بوده و اسرائیل به عنوان بخشی از این تلاش، به یک تأمینکننده فزاینده مهم تبدیل شده است. در سال ۲۰۲۱، شرکت اسرائیلی البیت سیستمز (Elbit Systems) یک قرارداد ۱.۶۵ میلیارد دلاری ۲۰ ساله برای پشتیبانی و ارتقاء آموزش نیروی هوایی یونان امضا کرد.
در ماه آوریل، البیت اعلام کرد که یونان در حال خرید سامانه پرتاب دقیق و جهانی (Precise and Universal Launching System)، یک سامانه توپخانه راکتی، در یک معامله ۷۵۰ میلیون دلاری است.
اوایل این ماه، دو طرف رزمایشهای مشترک نیروی هوایی را بر فراز جزیره کرت انجام دادند.
فراتر از همکاری دفاعی، یونان و اسرائیل مشارکت خود را در شرق مدیترانه، در کنار قبرس، تقویت کردهاند. از اوایل دهه ۲۰۱۰، این سه کشور نشستهای سهجانبه منظمی را در مورد امنیت منطقهای، انرژی، امور دریایی و زیرساختها برگزار کردهاند.
آنها همچنین از پروژههای زیربنایی بزرگ، از جمله خطوط لوله گاز طبیعی پیشنهادی EastMed و کابل برق EuroAsia Interconnector که شبکههای برق اسرائیل، قبرس و یونان را به هم متصل میکند، حمایت کردهاند.
این مشارکت بین دو کشور همزمان با وخامت روابط اسرائیل و ترکیه و تنشهای دیرینه بین آتن و آنکارا رشد کرده است.
یونان و ترکیه رقابتی تاریخی دارند که بر سر اختلافات ارضی در اژه و شرق مدیترانه متمرکز است و بارها بر سر مرزهای دریایی، حریم هوایی و اکتشاف انرژی با یکدیگر درگیر شدهاند. هر دو کشور عضو ناتو هستند.
ترکیه به شدت در صنایع دفاعی داخلی خود سرمایهگذاری کرده و قابلیتهای دریایی خود را گسترش میدهد.
طی دو سال گذشته، ترکیه در حال جایگزینی زیردریاییهای قدیمی خود با شش فروند شناور جدید کلاس «رئیس» (Reis) بر اساس طراحی آلمانی بوده است که اولین آنها در اوت ۲۰۲۴ وارد خدمت شد. این زیردریاییها مجهز به پیشرانه مستقل از هوا هستند که به آنها اجازه میدهد برای چندین هفته بدون نیاز به بالا آمدن برای شارژ باتریهای خود، زیر آب بمانند.
در بلندمدت، ترکیه در حال توسعه MILDEN، اولین زیردریایی با طراحی داخلی خود است. ساخت و ساز در ژانویه ۲۰۲۵ آغاز شد و تحویل آن در نیمه اول دهه ۲۰۳۰ پیشبینی میشود. انتظار میرود این زیردریایی حامل اژدرها و موشکهای ضدکشتی ساخت ترکیه باشد و برای مدت طولانی زیر آب بماند.
آنکارا همچنین شروع به بررسی یک برنامه جاهطلبانهتر برای زیردریاییهای هستهای کرده است. یاشار گولر، وزیر دفاع، در آوریل ۲۰۲۶ گفت که کارهای طراحی اولیه، امکانسنجی و برنامهریزی آغاز شده است. با این حال، این پروژه هنوز در مراحل اولیه خود قرار دارد و ترکیه نه جدول زمانی ساخت و نه تاریخ برنامهریزی شده برای ورود به خدمت را اعلام نکرده است.
بیشتر بدانید: در همین حال، رسانههای اسرائیلی گزارش دادهاند که اسرائیل در حال بررسی خرید هواپیمای دریایی بوئینگ P-8 Poseidon ساخت آمریکا است که برای جنگ ضد زیردریایی استفاده میشود.
اوایل این ماه، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفت که واشنگتن تحریمهای اعمال شده بر ترکیه تحت قانون «مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریمها» (Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act) را لغو خواهد کرد. این تحریمها، که از سال ۲۰۲۰ اعمال شده بودند، آژانس صنایع دفاعی ترکیه – که معمولاً به عنوان SSB شناخته میشود – را هدف قرار داده و مجوزهای صادراتی و اختیارات آمریکا را برای این آژانس محدود میکردند.
ازگی آکین در تهیه این گزارش مشارکت داشته است.