دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرده است که توافق هستهای مهم بین ایالات متحده و عربستان سعودی، منوط به پیوستن ریاض به توافقات ابراهیم و به رسمیت شناختن کشور اسرائیل است.
ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» (Truth Social) نوشت: «توافق هستهای غیرنظامی (که هیچگونه غنیسازی مواد در آن صورت نخواهد گرفت!) ... که تنها به کاربردهای غیرنظامی مربوط میشود ... تأیید خواهد شد، اما این امر کاملاً منوط به پیوستن عربستان سعودی به توافقات بسیار محترم و موفق ابراهیم است.»
اظهارات ترامپ پس از انتقاد کارشناسان مطرح میشود که معتقدند این توافق میتواند خطر گسترش تسلیحات هستهای را در منطقهای که از قبل بیثبات است، افزایش دهد.
عربستان سعودی پیش از این اعلام کرده بود که بدون تشکیل کشور فلسطین، اسرائیل را به رسمیت نخواهد شناخت.
در سال ۲۰۲۰، ترامپ میانجیگری توافقات ابراهیم را بر عهده گرفت که منجر به عادیسازی تاریخی روابط بین اسرائیل و دو کشور عربی، امارات متحده عربی و بحرین شد.
سودان، مراکش و قزاقستان نیز از آن زمان تاکنون این توافقات را امضا کردهاند.
عربستان سعودی تاکنون به اظهارات ترامپ واکنشی نشان نداده است.
همچنین بلافاصله مشخص نشد که آیا شرط پیوستن به توافقات ابراهیم در متن توافق – که هنوز منتشر نشده است – قید شده است یا اینکه عربستان سعودی این شرط را پذیرفته یا مجبور به پیوستن به این توافقات خواهد شد.
در همین حال، اسرائیل از بیانیه ترامپ استقبال کرد.
دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس (X) اعلام کرد که پیوستن عربستان سعودی به این توافقات «یک گام تاریخی بزرگ به سوی صلح در خاورمیانه خواهد بود.»
این بیانیه به توافق هستهای اشارهای نکرد. با این حال، نیر برکات، وزیر اقتصاد اسرائیل، پیش از این گفته بود که اگر عربستان سعودی برای مقاصد صلحآمیز دارای انرژی هستهای باشد، کشورش «میتواند آن را مدیریت کند.»
خود اسرائیل به طور گستردهای دارای تسلیحات هستهای تلقی میشود، اما این موضوع را نه تأیید و نه تکذیب میکند.
وزارت انرژی آمریکا، توافق آمریکا و عربستان را که امضای آن روز چهارشنبه اعلام شد، به عنوان «توافق همکاری هستهای صلحآمیز» توصیف کرده که «دسترسی بزرگی را برای شرکتهای آمریکایی در برنامه انرژی هستهای عربستان سعودی» فراهم خواهد کرد.
مسئله هستهای در مرکز درگیری چندین ماهه آمریکا و اسرائیل با ایران قرار داشته است.
محمد بن سلمان، ولیعهد و حاکم بالفعل عربستان سعودی، در سال ۲۰۱۸ به شبکه خبری سیبیاس (CBS News) گفته بود که کشورش قصد دستیابی به سلاح هستهای را ندارد، اما «بدون شک اگر ایران بمب هستهای تولید کند، ما نیز در اسرع وقت همین کار را خواهیم کرد.»
گزارشهای قبلی رسانههای آمریکایی حاکی از آن بود که این توافق میتواند به عربستان سعودی اجازه دهد تا در آینده اورانیوم غنیسازی کند – که میتواند به عنوان سوخت برای نیروگاهها و همچنین به طور بالقوه برای ساخت بمبهای هستهای استفاده شود. با این حال، اظهارات ترامپ به نظر میرسد این موضوع را رد میکند.
این توافق اکنون برای بررسی به کنگره آمریکا ارسال خواهد شد.
انتظار میرود برخی از قانونگذاران از هر دو جناح سیاسی با این توافق مخالفت کنند، اگرچه حزب جمهوریخواه ترامپ کنترل هر دو مجلس بالا و پایین را در اختیار دارد و مخالفان این توافق به نظر نمیرسد آرای لازم برای جلوگیری از آن را داشته باشند.