اعتراضاتی در چندین شهر اوکراین علیه برکناری غیرمنتظره میخائیلو فدوروف، وزیر دفاع محبوب، توسط ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور این کشور، در حال برگزاری است.
جمعیتی از مردم – که بیشتر جوان بودند – صبح پنجشنبه در کییف تجمع کردند و پلاکاردهایی با مضمون «دست از سر فدوروف بردارید» و «جلوی خرابکاری در پیروزی را بگیرید!» در دست داشتند و شعار «شرم بر شما!» سر دادند.
تصمیم زلنسکی باعث ناراحتی قابل توجهی در میان تحلیلگران، ارتش و همچنین بخشهایی از جامعه مدنی شده است.
شایعات مبنی بر اینکه پایان دوره تصدی فدوروف به تنشها بین او و فرمانده کل قوا، اولکساندر سیرسکی، مربوط میشود، تقریباً توسط خود فدوروف و زلنسکی تأیید شد.
روز پنجشنبه، فدوروف فاش کرد که به زلنسکی پیشنهاد داده بود سیرسکی و آندری هناتوف، رئیس ستاد کل، باید جایگزین شوند.
زلنسکی، در یک کنفرانس مطبوعاتی با کیر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، اذعان داشت که درگیری بین ستاد کل و وزارت دفاع «سیستماتیک» بوده و «در سطوح مختلف» رخ داده است و سیرسکی و فدوروف تنها با وساطت او با یکدیگر همکاری خواهند کرد.
فدوروف در کنفرانس مطبوعاتی خود گفت: «وقتی رئیسجمهور گفت که قصد ندارد سیرسکی را جایگزین کند، من... گفتم که یاد خواهم گرفت با او کار کنم.» او افزود: «اما تمام ابتکاراتی که ما پیشنهاد کردیم مسدود شد.»
فدوروف درباره سیرسکی گفت: «به جای یافتن راهی برای شکست نامتقارن روسیه – که وظیفه فرمانده کل قوا است – او راهی برای تقسیم کشورمان پیدا کرده است.»
سیرسکی در پیامی کوتاه در تلگرام نوشت که به عملیات دفاعی که در سال ۲۰۲۲ در اطراف کییف، زمانی که نیروهای روسی در حال نزدیک شدن بودند، انجام شد، «افتخار میکند» و گفت که به «تمرکز بر جنگ و استراتژی مؤثر» ادامه خواهد داد و سپس برای فدوروف «موفقیتهای مستمر» آرزو کرد.
فدوروف ۳۵ ساله، تنها در ژانویه منصوب شد، اما به دلیل فعالسازی وزارتخانه، رهبری مبارزه با فساد و استفاده از دادهها برای تحلیل و تلاش برای بهبود عملکرد در خط مقدم، مورد تحسین قرار گرفته است.
قرار بود نمایندگان مجلس روز پنجشنبه در مورد جایگزین پیشنهادی وزیر دفاع، ایهور کلیمنکو، که در حال حاضر ریاست وزارت کشور را بر عهده دارد، رأیگیری کنند – اما زلنسکی گفت که نام او تنها یکی از نامهای در حال بررسی است و هنوز هیچ پیشنهاد رسمی ارائه نشده است.
به عنوان بخشی از تغییرات زلنسکی، پارلمان انتصاب سرگئی کوریتسکی، رئیس شرکت دولتی نفت و گاز، را به عنوان نخستوزیر تأیید کرد، پس از اینکه یولیا سویریدنکو اوایل این هفته استعفا داد.
فدوروف همچنین فاش کرد که زلنسکی به او پیشنهاد داده بود که به عنوان مشاور در تیمش بماند، اما او نپذیرفت.
او توضیح داد که قصد خصومت با رئیسجمهور را ندارد و گفت که «مطمئن است» زلنسکی «صدای مردم اوکراین را میشنود، میداند چه باید بکند، و وضعیت ۱۰۰% حل خواهد شد.»
او گفت: «من باور ندارم که او هنوز در مورد سیرسکی طرفی را انتخاب کرده باشد. امروز با او صحبت کردم و گفتم که طبق وجدانم عمل میکنم.»
اولکساندر، یک سرباز اوکراینی، به بیبیسی گفت: «این بدترین اشتباهی است که زلنسکی در تمام دوران ریاستجمهوری خود مرتکب شده است.»
او گفت که اوایل سال جاری به ارتش پیوسته بود زیرا به تیم و چشمانداز فدوروف اعتماد داشت: «من کسی را نمیشناسم که از تصمیم برای جایگزینی او حمایت کند. نه در ارتش، نه در جامعه.»
ماریا لاورینتس، ۳۱ ساله، در اعتراضات میدان ایوان فرانکو در مرکز کییف به بیبیسی گفت: «من دوستان زیادی در ارتش دارم. بسیاری از آنها جان باختند. نمیخواهم این وضعیت ادامه یابد.» او افزود: «ما نتایج [فدوروف] را میبینیم. ما انگیزه سربازان را میبینیم، باید از آنها حمایت کنیم.»
فدوروف هنگام ورود به وزارت دفاع، به دنبال بازسازی این وزارتخانه بود، که بسیاری در اوکراین آن را بیش از حد درگیر بوروکراسی و نگرشهای قدیمی دوران شوروی میدانند.
او که وزیر سابق تحول دیجیتال بود، از همان روزهای اولیه تهاجم تمامعیار روسیه در سال ۲۰۲۲ در تأسیس «ارتش فناوری اطلاعات اوکراین» برای انجام حملات سایبری علیه روسها فعال بود.
بعداً، او یک کمپین موفق جمعآوری کمک مالی به نام «ارتش پهپادها» را رهبری کرد و عناصر «بازیسازی» را به جنگ آورد و سیستمی را طراحی کرد که به واحدهای نظامی اوکراین برای هدف قرار دادن داراییهای روسیه، امتیاز میداد.
تمرکز فدوروف بر پهپادها، جنگهای با فناوری پیشرفته و تدارکات پس از وزیر دفاع شدنش نیز ادامه یافت.
در اوایل دوره تصدی خود، او همچنین از ایلان ماسک، بنیانگذار اسپیسایکس، خواست تا روسیه را از استفاده از ماهوارههای استارلینک برای حملات پهپادی باز دارد – اقدامی که باعث اختلال قابل توجهی در عملیات و پیشروی خط مقدم روسیه شد.
وزارتخانه او همچنین نقش مهمی در حملات اخیر اوکراین به شبهجزیره کریمه تحت اشغال مسکو ایفا کرد، که فدوروف ماه گذشته قول داد با استفاده از حملات پهپادی میانبرد، آن را به طور کامل از روسیه «جدا کند».
فدوروف اندکی پس از برکناری خود، در پستی در فیسبوک به دستاوردهای خود اشاره کرد و گفت که «به شکست دشمن از طریق عدم تقارن، سرعت نوآوری و قدرت سازمانی ادامه خواهد داد.»
سرگئی استرننکو، وبلاگنویس برجسته، که فدوروف او را به عنوان مشاور خود آورده بود، از رئیس سابق خود به عنوان «بهترین وزیر دفاع در تمام تاریخ ما» تمجید کرد و از «موانع بوروکراتیک و تأخیرهای مصنوعی» که به گفته او مانع اصلاحات عمیقتر شده بود، ابراز تأسف کرد.
یک مشاور سابق دیگر – یک کارشناس فناوری با نام مستعار «فلش» – گفت که عضویت در تیم فدوروف افتخار بزرگی بوده است و افزود: «من به سیستمهای مختلف دسترسی داشتم و میتوانستم اقدامات دشمنمان را تحلیل کنم. میتوانستم گامهای بعدی آنها را پیشبینی کنم. دیگر قادر به انجام این کار نخواهم بود.»
پاول یلیزاروف، فرمانده مشهور واحد پهپادی، در اعتراض به برکناری فدوروف از سمت معاون فرمانده نیروی هوایی اوکراین استعفا داد – اقدامی که او آن را «شر بزرگی برای توان دفاعی کشور» خواند.