دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد که تلاش برای کمک به کشتیهای سرگردان برای خروج از تنگه هرمز را متوقف میکند تا ببیند آیا ایالات متحده میتواند برای پایان دادن به جنگ به توافقی با ایران دست یابد یا خیر.
ترامپ روز سهشنبه در پستی در شبکههای اجتماعی گفت: «پروژه آزادی (عبور کشتیها از تنگه هرمز) برای مدت کوتاهی متوقف خواهد شد تا بررسی شود که آیا توافق میتواند نهایی و امضا شود یا خیر.» این تلاش برای شکستن محاصره ایران بر این آبراه تنها از روز دوشنبه آغاز شده بود.
رئیسجمهور به «پیشرفت بزرگ» در مسیر «توافقی کامل و نهایی با نمایندگان ایران» اشاره کرد. او گفت که این تصمیم به درخواست پاکستان – که در میانجیگری مذاکرات بین واشنگتن و تهران کمک میکند – و همچنین سایر کشورها اتخاذ شده است. او افزود، با این حال، محاصره دریایی آمریکا بر کشتیهای ورودی و خروجی از بنادر ایران «با تمام قدرت و اثر خود باقی خواهد ماند.»
مشخص نبود که ترامپ به چه پیشرفتی اشاره میکند و او جزئیاتی در مورد اینکه آیا مذاکراتی در جریان است یا خیر، ارائه نداد. اظهارات او نشاندهنده تغییر ناگهانی در روزهای اخیر بود، زمانی که او از روند مذاکرات ابراز ناامیدی کرده و اعلام کرده بود که از پیشنهادهای تهران راضی نیست.
قیمت نفت خام برنت پس از افت ۴ درصدی در روز سهشنبه، حدود ۱ درصد کاهش یافت و به ۱۰۸ دلار در هر بشکه رسید.
پروژه آزادی قرار بود در مرکز مرحله بعدی رویکرد آمریکا در قبال ایران قرار گیرد. ارتش آمریکا اعلام کرد که روز دوشنبه به دو کشتی کمک کرده است تا از هرمز خارج شوند و حملات متعدد پهپادها، موشکها و قایقهای تندرو نیروی دریایی نامنظم ایران را دفع کرده است.
به گفته پیت هگست، وزیر دفاع، و دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، پنتاگون در حال استقرار ناوشکنهای موشکانداز با قابلیت دفاع هوایی، بیش از ۱۰۰ هواپیما، ۱۵۰۰۰ پرسنل در منطقه و ترکیبی از پهپادها از جمله سکوهای زیردریایی بود.
اما ترامپ این عملیات را تنها چند ساعت پس از آنکه مقامات ارشد آمریکا نقش ارتش آمریکا را تشریح کردند، به تعلیق درآورد.
به نظر میرسد دولت در جستجوی راههایی برای کاهش بنبست است که قیمت سوخت را افزایش داده و فشارهای اقتصادی را تشدید کرده است، فشارهایی که جمهوریخواهان نگرانند منجر به از دست دادن کنترل هر دو مجلس کنگره در انتخابات میاندورهای نوامبر شود. پیش از اعلام ترامپ، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، به خبرنگاران در کاخ سفید گفته بود که عملیات تهاجمی علیه ایران به پایان رسیده است.
در حالی که به نظر میرسد آمریکا اکنون قصد دارد درگیری را که هزاران نفر را در ایران و لبنان کشته و بازارهای جهانی انرژی را متلاطم کرده است، کاهش دهد، اما راه رسیدن به توافقی که این تنگه را، که یک پنجم صادرات نفت جهان را حمل میکند، دوباره باز کند، همچنان دور از دسترس است.
همزمان که روبیو روز سهشنبه صحبت میکرد، یک سازمان نظارتی بریتانیایی گزارش داد که یک کشتی باری در تنگه مورد اصابت پرتابهای ناشناس قرار گرفته است. آمریکا اعلام کرد که بسته شدن اطراف هرمز، بیش از ۱۵۵۰ کشتی تجاری، حامل حدود ۲۲۰۰۰ دریانورد را در خلیج فارس گرفتار کرده است.
پیش از اعلام ترامپ، رئیسجمهور ایران نیز با رد خواستههای آمریکا برای از سرگیری مذاکرات، آن را «غیرممکن» توصیف کرد که وضعیت را بیشتر پیچیده میکند.
بر اساس گزارش خبرگزاری نیمهرسمی فارس، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در تماس تلفنی با علی الزیدی، نخستوزیر پیشنهادی عراق، گفت: «مشکل این است که آمریکا در حالی که سیاست فشار حداکثری علیه کشور ما را دنبال میکند، انتظار دارد جمهوری اسلامی ایران نیز پای میز مذاکره بیاید و در نهایت تسلیم خواستههای یکجانبه آن شود؛ معادلهای که غیرممکن است.»
ترامپ و مقامات ارشد دولت، چالشها در مذاکرات را تا حدی به دلیل اختلافات در داخل ایران توصیف کردهاند.
روبیو گفت: گاهی پس از ارائه یک پیشنهاد، «پنج یا شش روز طول میکشد تا پاسخی دریافت شود»، زیرا این موضوع باید از طریق یک سیستم عبور کرده و به رهبر معظم انقلاب ارائه شود.
او گفت: «سیستم آنها همیشه به این شکل چندلایه بوده است. آشکارا به دلیل آسیبهایی که در طول جنگ متحمل شدهاند، پیچیدهتر شده است.»