پیامدهای دو ماه جنگ در ایران، باعث تعطیلی کارخانههای نساجی در هند و بنگلادش، زمینگیر شدن هواپیماها در ایرلند، لهستان و آلمان، و سهمیهبندی انرژی در ویتنام، کره جنوبی و تایلند شده است. تنها کشوری که به نظر میرسد از هرجومرج اقتصادی نسبتاً در امان مانده است، همان کشوری است که جنگ را آغاز کرد: ایالات متحده.
در حالی که نشانههای هشداردهنده رکود در کشورهای آسیا و اروپا در حال چشمک زدن هستند، ایالات متحده احتمالاً عملکرد بهتری نسبت به اکثر اقتصادهای پیشرفته جهان خواهد داشت. رشد ثابت و بیکاری پایین است. رویال بانک کانادا هفته گذشته اعلام کرد: «هنوز سخت است که علیه اقتصاد آمریکا شرط بندی کنیم.»
امارات متحده عربی، یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان با صندوقهای ثروت ملی که مجموعاً بیش از ۲ تریلیون دلار است، در پی آسیب دیدن میدانهای گازی بر اثر موشک و توقف کشتیرانی در تنگه هرمز، از ایالات متحده درخواست کمک مالی کرده است.
تنها در هشت هفته — کمتر از زمانی که برای آمادهسازی یک کیک میوه انگلیسی سنتی لازم است — چشمانداز اقتصاد جهانی دچار آشفتگی شده است.
بدترین درد اقتصادی در کشورهای فقیر احساس خواهد شد، جایی که مصرفکنندگان نمیتوانند از پس قیمتهای بالاتر انرژی برآیند و دولتها توانایی ارائه کمک برای جبران هزینهها را ندارند. و با سختتر شدن تأمین مالی، هزینه استقراض بسیار مورد نیاز برای این کشورها افزایش مییابد.
قیمتهای سرسامآور کنونی برای سوخت و کود به معنای قیمتهای بالاتر برای مواد غذایی در اواخر سال است. صندوق بینالمللی پول هفته گذشته اعلام کرد که در آفریقا، «ناامنی غذایی در ابعاد وسیع در راه است.» برنامه توسعه سازمان ملل هشدار داد که در منطقه آسیا-اقیانوسیه، میلیونها نفر به دلیل این درگیری در معرض خطر سقوط به فقر هستند.
راگورام راجان، اقتصاددان دانشگاه شیکاگو و فرماندار سابق بانک مرکزی هند، گفت که بسیاری از کشورهای آسیایی از قبل با کمبود سوخت دست و پنجه نرم میکنند که با طولانی شدن جنگ، این وضعیت بدتر خواهد شد.
آقای راجان، که قبلاً در یک سمت ارشد در صندوق بینالمللی پول خدمت میکرد، گفت: «کمبودها بیشتر و بیشتر خود را نشان خواهند داد.» در بسیاری از کشورها، پیامدهای واقعی تازه در حال شروع شدن هستند.
ذخایر انرژی در حال اتمام است و برخی از محمولهها متوقف شدهاند. آقای راجان گفت: «آب در حال جوشیدن است، قورباغه در آب است و دما در حال افزایش است. و حالا، به طور فزایندهای، شاهد تعطیلی صنایع خواهید بود.»
کارخانههای فولاد در هند و خودروسازان در ژاپن به دلیل قیمتهای بالاتر انرژی و نگرانی از کاهش تقاضا، تولید را کاهش دادهاند. کارخانههای اسباببازی در چین، که از قبل تحت تأثیر تعرفههای آمریکا قرار داشتند، با نارضایتی هزاران کارگر که از دست دادن شغلشان خشمگین هستند، دست و پنجه نرم میکنند.
صبح یک روز هفته گذشته، در فیروزآباد، شهری در شمال هند، کارگران در یک بازار کار روباز به بطالت میگذراندند. محمد وسیم، یک گچکار، گفت: «به دلیل جنگ، کار کم شده است.» او با یک کارفرمای احتمالی که میخواست ۵۰۰ روپیه (۵.۳۰ دلار) برای یک کار ساختمانی به او بپردازد، چانه میزد که به طور قابل توجهی کمتر از درآمد معمول او بود.
آس محمد، ۲۵ ساله، یک کارگر که آجر و سیمان را روی کامیونها بار میزند، پنج مایل از خانهاش به بازار پیاده آمده بود. او حاضر بود ۵۰۰ روپیه را بگیرد، اما حتی این مقدار هم زیاد دوام نمیآورد. یک کیلوگرم گاز پخت و پز که معمولاً ۸۰ روپیه هزینه داشت، اکنون ۲۰۰ روپیه است.
میلیونها کارگر هندی دیگر که معمولاً در امارات و عربستان سعودی زندگی و کار میکنند و سالانه میلیاردها دلار حواله به خانه میفرستند، بدون کار در خارج از کشور گرفتار شدهاند.
کمبود سایر کالاها که معمولاً از طریق تنگه هرمز جابجا میشوند، مانند هلیوم، آلومینیوم و نفتا، بر عرضه مجموعهای گیجکننده از کالاهای دیگر، از کاندوم گرفته تا ریزتراشهها، تأثیر میگذارد.
البته، اقتصاد ایالات متحده کاملاً از این شوک مصون نیست. قیمت گاز از زمان آغاز جنگ بیش از ۱ دلار در هر گالن افزایش یافته است، مالیاتی بر مصرفکنندگان آمریکایی که به ویژه به خانوارهای کمدرآمد ضربه زده است.
در وال استریت، بانکها پیشبینیهای رشد خود را کاهش داده و پیشبینیهای تورم خود را از زمان آغاز جنگ افزایش دادهاند و تقریباً از امکان کاهش بیشتر نرخ بهره قبل از پاییز به طور کامل دست کشیدهاند.
با این حال، در مقایسه با بقیه جهان، تأثیر بر اقتصاد داخلی بیصدا بوده است. هزینههای مصرفکننده قوی باقی مانده، تعدیل نیروها کم است و پیشبینیکنندگان هنوز انتظار رشد قوی در سال جاری را دارند.
اقتصاددانان میگویند که افزایش بسیار قابل توجهتری در قیمت نفت، شاید تا ۱۵۰ دلار در هر بشکه، لازم است تا آنها به طور جدی نگران احتمال رکود در ایالات متحده شوند.
این وضعیت در جاهای دیگر صدق نمیکند، جایی که ترکیب وحشتناک رشد کندتر و تورم بالاتر از قبل زنگ خطر رکود تورمی را به صدا درآورده است.
در سراسر جهان، کمبود و قیمتهای بالا چرخه نگرانکنندهای از کاهش فعالیت اقتصادی را آغاز کرده است: قیمتهای بالا تقاضا برای سوخت را کاهش میدهند و تقاضای کمتر، به نوبه خود، تولید، اشتغال و هزینهها را کاهش میدهد.
شرکت هواپیمایی آلمانی لوفتهانزا ۲۰,۰۰۰ پرواز برنامهریزی شده برای این تابستان را لغو کرد. طبق گفته Freightos، یک بازار حملونقل دیجیتال، با دو برابر شدن قیمت سوخت جت، تمام ۲۰ شرکت هواپیمایی برتر جهان حداقل برخی از پروازهای خود را کاهش دادهاند. پروازهای کمتر به شدت بر گردشگری و سفرهای کاری تأثیر گذاشته و هزینهها در هتلها، رستورانها و خردهفروشان را کاهش میدهد.
برای ایالات متحده، بزرگترین مزیت این است که برخلاف بیشتر همتایان جهانی خود، نفت و گاز بیشتری نسبت به مصرف تولید میکند. این بدان معنا نیست که از آنچه در بازارهای جهانی انرژی میگذرد بیتأثیر است، اما به کاهش تأثیر کمک میکند.
اقتصاد ایالات متحده نیز به شدت بر پایه خدمات است و نسبتاً کمتر به صنایع تولیدی انرژیبر که بیشترین آسیب را از افزایش قیمت نفت دیدهاند، وابسته است. و این کشور با اقتصادی قویتر از بسیاری از کشورهای دیگر وارد جنگ شد، که به آن کمک بیشتری برای مقابله با کندی اقتصادی میدهد.
جیسون بوردوف، مدیر مؤسس مرکز سیاست انرژی جهانی در دانشگاه کلمبیا، گفت: «ما همان دردی را که بقیه جهان احساس میکنند، حس نمیکنیم.»
او افزود: «در شوکی به این بزرگی، کمبودهای فیزیکی در آسیا در حال ظهور هستند و به آرامی به اروپا سرایت میکنند. ما آخرین نفری هستیم که اثرات را احساس میکنیم.»
اگر جنگ طولانی شود، خسارت به اقتصاد ایالات متحده افزایش خواهد یافت. قیمتهای بالاتر سوخت، هزینه حملونقل را بیشتر افزایش میدهد و این میتواند قیمت سایر کالاهای مصرفی را بالا ببرد.
بن هریس، اقتصاددان موسسه بروکینگز که در دولت بایدن به عنوان اقتصاددان ارشد وزارت خزانهداری خدمت میکرد، گفت: «ما نمیدانیم این شوک چقدر طول خواهد کشید، و فکر میکنم اگر ادامه یابد، احتمالاً شش ماه دیگر گفتگوی بسیار متفاوتی خواهیم داشت.»
حتی اگر جنگ فردا به پایان برسد، اکثر مدیران اجرایی انرژی و تحلیلگران سیاسی تردید دارند که ترافیک از طریق تنگه هرمز، یک مسیر کشتیرانی حیاتی برای نفت و گاز، هرگز به حالت قبل بازگردد. جنگ نشان داده است که عبور آزاد چقدر آسان میتواند متوقف شود، که خطرات و هزینهها را افزایش میدهد.
طبق گفته High Frequency Economics، یک شرکت مشاوره تحقیقاتی، کمبود ناشی از توقف تولید نفت و گاز و آسیب موشکی وارد شده به زیرساختها نیز به این معناست که قیمت نفت احتمالاً طی چهار سال آینده بالا باقی میماند یا افزایش مییابد.
آدام پوزن، رئیس موسسه اقتصاد بینالملل پترسون، گفت: «ما در برابر شوکهای انرژی مقاومتر هستیم، اما فکر نمیکنم این وضعیت دوام داشته باشد.»
بسیاری از کشورها، از جمله متحدان، به دلیل سیاستهای تجاری تنبیهی و رفتار نامنظم پرزیدنت ترامپ، از جمله خواستههای او برای تصرف گرینلند، قبلاً در حال ارزیابی مجدد روابط خود بودند.
آقای پوزن گفت که اکنون برتری آمریکا با تصمیم آقای ترامپ برای شروع جنگ با ایران که پیامدهای اقتصادی شدیدی برای بخش عمدهای از جهان داشته است، تضعیف شده است.
آقای پوزن افزود: «در حال حاضر، آمریکا کمتر به طور مستقیم دچار مشکل است. من از این موضوع زیاد نتیجهگیری نمیکنم.»
کیت بردشر از پکن و الکس تراولی از فیروزآباد هند در تهیه این گزارش همکاری کردهاند.
تصحیح:
یک تصحیح در ۲۷ آوریل ۲۰۲۶ انجام شد: نسخه قبلی این مقاله راگورام راجان را به اشتباه معرفی کرده بود. او فرماندار سابق بانک مرکزی هند است، نه بانک هند.