مقامات آمریکایی اعلام کردند که دو هواپیمای نظامی آمریکا روز جمعه در حوادثی جداگانه حین انجام عملیات رزمی علیه ایران سرنگون شدند که به دنبال آن، تلاشهای گسترده جستجو و نجات برای یافتن یکی از اعضای مفقود خدمه همچنان ادامه دارد.
مقامات آمریکایی اظهار داشتند که جت جنگنده F-15E و هواپیمای تهاجمی A-10 هر دو مورد اصابت آتش وارد شده قرار گرفتند. آنها افزودند که یکی از دو خدمه هواپیمای F-15 که در داخل ایران سقوط کرد، نجات یافت، هرچند وضعیت وی بلافاصله مشخص نبود. خلبان هواپیمای A-10 آسیبدیده، هواپیما را به حریم هوایی کویت هدایت کرده و سپس با ایجکت خود را نجات داد و پس از آن نیز نجات یافت.
این مقامات همچنین گفتند که دو هلیکوپتر بلک هاوک آمریکایی که در عملیات جستجو و نجات مشارکت داشتند نیز مورد اصابت آتش ایران قرار گرفتند که منجر به مجروح شدن پرسنل آمریکایی شد، اما هر دو هواپیما به سلامت به پایگاه خود بازگشتند.
این تحولات، که توسط سه مقام آمریکایی به شرط گمنامی برای بحث درباره یک وضعیت در حال تحول تأیید شد، برخلاف اظهارات قبلی دولت ترامپ مبنی بر دستیابی نیروهای آمریکایی به برتری هوایی بر ایران بود و بلافاصله سوالاتی را در مورد میزان زرادخانه باقیمانده ایران پس از یک ماه حملات هدفمند به تأسیسات تسلیحاتی رژیم مطرح کرد.
سخنگویان پنتاگون به درخواستها برای اظهار نظر پاسخ ندادند.
تلاشهای جستجو و نجات برای یافتن خدمه مفقود F-15، خطرناکترین لحظه را برای نیروهای آمریکایی در این جنگ رقم زد و خدمه مفقود و نجاتگران را مستقیماً در معرض آتش ایران قرار داد. این اولین مورد شناختهشده از سرنگونی یک هواپیمای سرنشیندار آمریکایی در داخل خاک دشمن از زمان آغاز درگیری است.
تحولات روز جمعه یک مسئولیت سیاسی بالقوه برای پرزیدنت دونالد ترامپ ایجاد میکند، زیرا او با مخالفت شدید مخالفان جنگ ایران روبرو است – از جمله در میان برخی از حامیان خود، که او را برای دور دوم ریاستجمهوری انتخاب کردند، تا حدی بر اساس وعدههای انتخاباتی او برای اجتناب از درگیریهای نظامی پرهزینه. رئیسجمهور این هفته در سخنرانی خود در ساعات پربیننده تلویزیون، تلاش کرد تا از تصمیم فزایندهاش برای آغاز درگیری دفاع کند و اظهار داشت که این عملیات "نزدیک به اتمام" است. بلافاصله مشخص نبود که تحولات روز جمعه چگونه میتواند بر این جدول زمانی اعلامشده تأثیر بگذارد.
تلویزیون ایران بیانیهای را از بازرگانان محلی در غرب ایران پخش کرد که برای یافتن خدمه سرنگونشده جایزه تعیین کرده بودند. پخش دیگری از ساکنان خواست تا هر آمریکایی را که پیدا میکنند "هدف" قرار دهند. IRIB، صداوسیمای دولتی، در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که "تعداد زیادی از مردم" به محل سقوط رفتهاند و ارتش ایران "از مردم خواست که اجازه ندهند کسی با خلبان بدرفتاری کند."
عملیات جستجو و نجات رزمی از پرخطرترین مأموریتهای ارتش آمریکاست. خدمه پرواز و پرسنل بازیابی همواره برای چنین عملیاتهایی در حالت آمادهباش هستند و سپس با عجله وارد محیطی بهسرعت در حال تغییر و آشفته میشوند. در حالی که این پرسنل توسط نیروهای رزمی و هلیکوپترها و هواپیماهای با قابلیت رزمی پشتیبانی میشوند، هلیکوپترها و هواپیماهای مورد استفاده برای چنین مأموریتهایی در برابر آتش دشمن آسیبپذیر هستند زیرا در ارتفاع پایینتر پرواز میکنند و باید به هواپیماهای مسلح دیگر برای حفاظت از خود متکی باشند.
ژنرال بازنشسته جیمز اسلایف، فرمانده سابق فرماندهی عملیات ویژه نیروی هوایی آمریکا که متخصص در نفوذ و مأموریتهای جستجو و نجات رزمی است، گفت: "این یک مأموریت پرخطر است." "هرچه فردی طولانیتر روی زمین بماند، فرصت کمتری برای بازیابی ایمن او وجود دارد."
اسلایف گفت که تیمها بلافاصله، معمولاً با اطلاعات ناقص درباره آنچه باید انتظار داشت، اعزام میشوند، زیرا خلبانان سرنگونشده با خطرات روبرو هستند و این احتمال وجود دارد که در صورت اسارت، توسط دشمنان آمریکا مورد سوءاستفاده قرار گیرند.
اسلایف افزود: "علاوه بر تعهد اخلاقی که برای انجام هر تلاشی برای بازیابی پرسنل جداشده خود احساس میکنیم، میخواهید فرصت را از دشمن بگیرید تا از یک عضو اسیرشده نیروهای نظامی به عنوان تبلیغات استفاده کند."
ویدیویی که توسط واشنگتن پست تأیید شده است، یک هواپیمای سوخترسان C-130 را نشان میدهد که در ارتفاع پایین در ایران، حدود ۹۰ مایلی شرق مرز با عراق پرواز میکند. مارک کانسیان، مشاور ارشد مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، گفت که این تانکر در حال سوخترسانی به دو هلیکوپتر HH-60G است که متخصص در جستجو و نجات رزمی هستند.
کانسیان گفت: "این واقعیت که آنها اینقدر آهسته و در ارتفاع پایین پرواز میکنند، نشاندهنده تمایل به پذیرش خطرات زیاد است."
حادثه روز جمعه با ادعاهای مکرر ترامپ مبنی بر اینکه هواپیماهای آمریکایی "بدون مانع" بر فراز ایران پرواز میکنند، در تضاد است. رئیسجمهور در سخنرانی چهارشنبه شب خود گفت: "آنها هیچ تجهیزات ضدهوایی ندارند. رادارهای آنها صد درصد نابود شدهاند. ما به عنوان یک نیروی نظامی غیرقابل توقف هستیم."
ترامپ به طور مشابه ادعا کرده است که ذخایر موشکی و پرتابکنندههای ایران کاملاً نابود شدهاند، اگرچه حملات موشکی و پهپادی – هرچند به میزان کمتری نسبت به اوایل جنگ – علیه تأسیسات آمریکایی و متحدان آن در منطقه ادامه دارد.
روز پنجشنبه، تنها چند ساعت پس از اعلام در سخنرانی خود که جنگ "نزدیک به اتمام" است، هواپیماهای آمریکایی یک پل بزرگ در نزدیکی تهران را منفجر کردند. ترامپ در یک پست در شبکههای اجتماعی نوشت که "ارتش ما... حتی شروع به نابودی آنچه باقی مانده نکرده است" و قول داد تخریب نیروگاههای برق را آغاز کند. اواخر همان روز، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که "تعداد زیادی" موشک بالستیک و کروز و "پهپادهای انتحاری" علیه پایگاههای آمریکایی در امارات متحده عربی پرتاب شدهاند.
تا به امروز، ۱۳ نفر از نیروهای خدمه آمریکایی در نتیجه عملیات خشم حماسی (نام دولت ترامپ برای جنگ با ایران) کشته شدهاند. هفت نفر در نتیجه آتش دشمن جان باختند. شش نفر در سقوط یک هواپیما در عراق کشته شدند. طبق آمار منتشر شده، نزدیک به ۳۷۰ نفر دیگر نیز در طول این درگیری مجروح شدهاند.
حادثه روز جمعه، چهارمین از دست دادن یک هواپیمای F-15 از زمان آغاز جنگ ایران است. در اوایل ماه مارس، پرسنل کویتی به اشتباه سه فروند از این جتها را سرنگون کردند. هر شش خدمه با ایجکت نجات یافتند. این اولین مورد شناختهشده از دست دادن یک هواپیمای A-10 در طول این درگیری بود.