سرهنگ دوم نیروی هوایی ایالات متحده، ویلیام "اسکیت" پارکس و سرگرد مایکل "دنجر" بلیآ، سال گذشته در حال بازگشت از یک مأموریت حمله در یمن بودند که شبهنظامیان حوثی با رادار هدفگیری خود هواپیماهای F-16 آنها را روشن کردند.
به مدت ۱۵ دقیقه پر از دلهره، خلبانان تلاش کردند تا از شش موشک زمین به هوای شلیکشده جاخالی دهند؛ اقدامات متقابل را انجام داده و یک سری مانورهای با "جی" بالا را اجرا کردند. یک موشک حوثی از کنار پارکس عبور کرد و بالای کابین جت بلیآ منفجر شد.
پارکس درباره این اتفاق که ۱۲ روز پس از عملیات روف رایدر (Operation Rough Rider)، اولین عملیات نظامی بزرگ در دور دوم ریاست جمهوری ترامپ رخ داد، گفت: "موشک درست از زیر بال چپ من رد شد، آنقدر نزدیک که میتوانستم غرش آن را بشنوم."
در حالی که رئیسجمهور ترامپ در حال بررسی راهاندازی یک عملیات بزرگ دیگر در خاورمیانه است – این بار علیه ایران – جزئیات مبارزه با حوثیها خطراتی را که در یک عملیات نظامی بزرگ و پایدار وجود دارد، نشان میدهد.
حتی دشمنان کمفناوری نیز میتوانند تهدید جدی برای نیروهای آمریکایی باشند. و خستگی در میان سربازان، ملوانان، خدمه هوایی و تفنگداران دریایی که بیش از حد کار میکنند، میتواند منجر به اشتباهات پرهزینه شود.
ژنرال دان کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، به کاخ سفید هشدار داده است که درگیری با ایران، به ویژه اگر طولانی شود، خطر تلفات آمریکایی را به همراه دارد و میتواند مهمات مورد نیاز برای درگیریهای آینده با رقبایی مانند چین را کاهش داده و نیروهای آمریکایی را بیش از پیش فرسوده کند.
ارتش در ژانویه یک عملیات پیچیده را برای دستگیری رئیسجمهور ونزوئلا، نیکولاس مادورو در کاراکاس بدون از دست دادن حتی یک جان یا هواپیمای آمریکایی انجام داد. اما در عملیات گستردهتر علیه حوثیها در سال گذشته، همه چیز به این آرامی پیش نرفت.
ترامپ عملیات روف رایدر را مارس گذشته آغاز کرد و تهدید کرد که اگر حوثیها حملات خود به کشتیرانی در مسیر حیاتی دریای سرخ را متوقف نکنند، "نابود خواهند شد".
او نیروهای زیادی را به منطقه گسیل کرد، از جمله دو ناو هواپیمابر، نیم دوجین بمبافکن B-2، یک اسکادران از جنگندههای پیشرفته F-35 و ناوشکنهای مسلح به موشکهای هدایتشونده.
حوثیها مقاومت زیادی از خود نشان دادند. علاوه بر اینکه تقریباً دو فروند F-16 را ساقط کردند، بیش از نیم دوجین پهپاد ریپر (Reaper) را نیز از آسمان سرنگون کردند. حمله موشکی به ناو یواساس هری اس. ترومن (USS Harry S. Truman) در آوریل، این ناو هواپیمابر را مجبور به چرخش شدید کرد که منجر به سقوط یک فروند F/A-18 به دریای سرخ شد. یک هواپیمای دیگر نیز ماه بعد از عرشه به پایین لغزید، زیرا کابل فرود آن پاره شد؛ به احتمال زیاد به دلیل اینکه ملوانان خسته از هفتهها نبرد، واشری را که آن را در جای خود نگه میداشت، نگذاشته بودند.
هیچ آمریکایی کشته نشد. اما این حوادث نقش غیرقابل پیشبینی شانس را در درگیریها با یک دشمن مصمم نشان داد. این بار، نیروهای آمریکایی با ایران روبرو خواهند شد که از حوثیها حمایت میکند و زرادخانهای حتی گستردهتر از موشکها و پهپادها دارد.
شان مکفارلند، ژنرال بازنشسته سه ستاره ارتش که فرماندهی ائتلاف تحت رهبری ایالات متحده را در شکست داعش در عراق و سوریه بر عهده داشت، گفت: "در جنگ، همیشه اصطکاک و عنصری از شانس وجود دارد و شما هرگز آگاهی کامل از محیط ندارید. اگر قرار نیست هیچ ریسکی بپذیرید، پیروزی در نبرد واقعاً دشوار است."
غافلگیری حوثیها
به گفته پیامهای متنی در Signal که به طور ناخواسته با یک خبرنگار به اشتراک گذاشته شد، مقامات دولت ترامپ در شب اولین حمله روف رایدر در حال جشن و شادمانی بودند. مایک والتز، مشاور امنیت ملی ترامپ در آن زمان نوشت: "کار شگفتانگیزی بود."
نیروهای آمریکایی بر این گروه شبهنظامی برتری زیادی داشتند. بخشی از این برتری به "راسویهای وحشی" (Wild Weasels) بازمیگشت، نامی برای واحدهای F-16، مانند واحد پارکس و بلیآ، که مسئول سرکوب دفاع هوایی دشمن بودند. آنها مجهز به موشکهای HARM بودند که روی سیگنال رادارهای دشمن قفل کرده و آنها را از کار میانداختند.
اما حوثیها شبکهای را برای ردیابی هواپیماهای جنگی آمریکایی با ناظران، اپتیکها و حسگرهای فروسرخ توسعه داده بودند که پیچیدگی آن را مقامات آمریکایی به طور کامل درک نمیکردند. این امر به آنها امکان میداد که رادارهای دفاع هوایی خود را در آخرین لحظه روشن کنند، به طوری که خلبانان آمریکایی زمان کمی برای واکنش داشته باشند - تاکتیکی که خلبانان آن را "سمبوش" (SAMbush) مینامیدند.
افراد آگاه به عملیات گفتند که پارکس و بلیآ با F-16های خود از یک پایگاه در منطقه به پرواز درآمدند و دستور داشتند تا دفاع هوایی حوثیها را در نزدیکی صنعا، پایتخت یمن، نابود کرده و حواس شبهنظامیان را از بمبافکنهای پنهانکار B-2 که قرار بود به تأسیسات تولید موشک در جاهای دیگر حمله کنند، پرت کنند.
هنگامی که آنها به سمت هدف خود پرواز میکردند، پارکس و بلیآ توسط جریانی مواج از نورهای درخشان دنبال میشدند که به گفته آنها شبیه آتشبازی بود. برخی مقامات نظامی معتقدند که این یک سیستم سیگنالدهی بوده است.
حمله اصلی بدون هیچ مشکلی انجام شد و همه چیز ساکت بود تا اینکه آنها بازگشتند. آنها در حال رسیدن به "آبهای آزاد" بر فراز دریای سرخ بودند که هشدار موشکی به صدا درآمد. پارکس، تنها با چند ثانیه برای واکنش، جت خود را به سمت موشک چرخاند، یک تاکتیک اضطراری با هدف اینکه موشک از مسیر خود منحرف شود.
موشک خطا رفت اما مستقیماً به سمت دماغه F-16 بلیآ شلیک شد. بلیآ از طریق نمایشگر سربالا (HUD) مرکزی خود تماشا کرد که پرتابه درست جلوی جت او عبور کرد و بالای کابینش منفجر شد. تنها کسری از ثانیه طول کشید تا او متوجه شود که هنوز در حال پرواز است – و زنده.
بلیآ فریاد زد: "هی، موشک به من نخورد. برویم!"
حوثیها موشکهای بیشتری شلیک کردند. پارکس و بلیآ پسسوزهای خود را روشن کرده و یک سری چرخشهای تنگ را برای جلوگیری از سقوط بر فراز زمینهای کوهستانی انجام دادند.
مانورها موفقیتآمیز بود اما سوخت خلبانان را به شدت کاهش داد. فرماندهان در قطر به یکی از تانکرهای سوخترسان بر فراز دریای سرخ دستور دادند که به F-16ها نزدیکتر شود، که این هواپیمای کندتر را در محدوده دفاع هوایی حوثیها قرار داد. بلیآ، با کمترین سوخت، برای سوختگیری عجله کرد.
خلبانان نشان ستاره نقرهای (Silver Star) را دریافت کردند، در حالی که خدمه تانکر ماه آینده با نشان صلیب پرواز ممتاز (Distinguished Flying Cross) تقدیر خواهند شد.
آتش خودی
مشکلات نیروی دریایی در مواجهه با حوثیها حتی قبل از روی کار آمدن ترامپ نیز آغاز شده بود. حدود کریسمس، ناو ترومن در حال بازگرداندن هواپیماهای خود از یک حمله به حوثیها - و نبردی با پهپادها و موشکهای کروز که شبهنظامیان در تلافی شلیک کرده بودند - بود که یکی از آخرین خلبانان بازگشته، دید که یک ناوشکن آمریکایی آتش گشود.
به گفته گزارش حادثه نیروی دریایی، خلبان با خود فکر کرد "لعنتی!" در حالی که موشک به سمت جت آمریکایی درست جلوی او کمانه میکرد. خدمه دو نفره جت پیشرو چند ثانیه قبل از منفجر شدن هواپیما ایجکت کردند.
خلبان F/A-18، که نامش در گزارش ذکر نشده بود، به عقب به ناوشکن نگاه کرد و دید که موشک دیگری بلند میشود، این یکی مستقیماً به سمت او هدف گرفته شده بود.
خلبان در گزارشی به دوستانش که در گزارش نیروی دریایی آمده است، نوشت: "ما به سمت عرشه شیرجه زدیم، شتاب گرفتیم و سعی کردیم موشک را هدف قرار دهیم." او پسسوزها را روشن کرده و یک چرخش تند انجام داد تا از آن پیشی بگیرد.
او در شرف ایجکت بود که دید موتور موشک درست پشت سرش خاموش شد، جت را لرزاند و سپس در اقیانوس منفجر شد.
خستگی فزاینده
در اواخر آوریل، نیروی دریایی در دریای سرخ به طور فزایندهای از نیاز به مقابله مداوم با پهپادها و موشکهای حوثی فرسوده میشد.
ملوانان در آشیانه ناو ترومن قبل از طلوع آفتاب در حال کار برای قرار دادن هواپیماها در موقعیت برای مأموریت روز بعد بودند، که ناو یک موشک بالستیک ورودی را شناسایی کرد.
کشتی غولپیکر به سمت راست منحرف شد. یک فروند F/A-18 که در حال کشیده شدن به موقعیت بود، با این مانور به شدت تکان خورد و "از آشیانه خارج شد"، گزارش حادثه نیروی دریایی میگوید. ملوان مسئول ترمزها در کابین و دیگری که جت را بکسل میکرد، مجبور شدند در آخرین لحظه از آن بپرند.
نیروی دریایی دریافت که فشار ناشی از مقابله مکرر با پهپادها، موشکهای بالستیک و موشکهای کروز، همراه با عملیاتهای رزمی متعدد، به این حادثه کمک کرده است.
ملوانان در ناو یواساس جرالد آر. فورد (USS Gerald R. Ford)، که در ابتدای سال جاری در نبرد با ونزوئلا انجام وظیفه کرده بود و سپس در این ماه به خاورمیانه تغییر مسیر داد، از قبل به دلیل استقرار طولانیمدت که در ماه ژوئن آغاز شده بود، تحت فشار هستند.
در نهایت، با عملیات روف رایدر، ترامپ بیشتر به دنبال تضمین آزادی ناوبری برای کشتیهای آمریکایی بود تا پیگیری نامحدود تغییر رژیم. او نتیجه گرفت که ایالات متحده به اندازه کافی کار انجام داده است.
یک توافق آتشبس در تاریخ ۶ می (۱۶ اردیبهشت) منعقد شد. بر اساس شرایط این توافق، ایالات متحده حملات خود را متوقف میکرد و حوثیها نیز به حملات خود علیه کشتیهای آمریکایی پایان میدادند.
پنتاگون دستاوردهای نبرد ۵۳ روزه خود را ستایش کرد. ایالات متحده بیش از ۱۰۰۰ هدف را مورد اصابت قرار داده و مقامات ارشد موشکی و پهپادی حوثیها را کشته بود. اما ایالات متحده هرگز رهبری عالی حوثیها را از بین نبرد. اسرائیل، که فرودگاه بن گوریون آن یک روز قبل از آتشبس هدف حمله موشکی حوثیها قرار گرفته بود، در این توافق گنجانده نشد.
گرگوری جانسن، یکی از اعضای اندیشکده موسسه کشورهای خلیج فارس عربی (Arab Gulf States Institute)، گفت: "روف رایدر آسیب قابل توجهی به حوثیها وارد کرد، اما حوثیها را شکست نداد یا آنها را تا حدی تضعیف نکرد که قادر به انجام حملات آتی در دریای سرخ نباشند."
رژیم ایران، مانند حوثیها، محکم ایستاده و برای یک نبرد سرنوشتساز آماده میشود. اهداف آمریکا – و اینکه آیا اقدام نظامی میتواند به آنها دست یابد – کمتر روشن است. خطر این است که درگیری به درازا بکشد یا به چیزی تبدیل شود که ایالات متحده انتظارش را نداشته است.
دنی سیترینوویچ، یکی از اعضای ارشد مؤسسه مطالعات استراتژیک ملی مستقر در تلآویو، در شبکههای اجتماعی گفت: "بسیاری از نتایج میتوانند غیرقابل پیشبینی باشند و لزوماً به نفع منافع ایالات متحده نخواهند بود."