حتی در حالی که ایالات متحده برای مذاکرات دیپلماتیک با ایران آماده میشود، کاخ سفید در حال جمعآوری نظرات ایرانیان برجسته آمریکایی است که میتوانند در هرگونه گذار، در صورت سقوط آیتالله علی خامنهای، رهبر عالی ایران، کمک کنند.
یک منبع نزدیک به تلاشهای آمریکا برای یافتن جایگزینی برای رژیم کنونی در ایران به نشریه نشنال گفت که جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از نزدیک درگیر این موضوع است. به گفته این منبع، او در حال کمک به تشکیل گروهی از رهبران تجاری ایرانی-آمریکایی است تا در مورد شکلگیری نوعی نهاد گذار برای کمک به اداره ایران در صورت فروپاشی رژیم، مشاوره دهند.
منبع دومی نیز گفت که آقای کوشنر درگیر است. کاخ سفید در مورد این گزارش اظهار نظری نکرد.
منبع اول که در گفتوگوهای کاخ سفید مشارکت دارد، همچنین گفت که دولت ترامپ میخواهد جلسهای از چهرههای اپوزیسیون ایران را در پالم بیچ، فلوریدا، جایی که عمارت مارالاگوی رئیسجمهور قرار دارد، برگزار کند. این نشست ممکن است همین آخر هفته برگزار شود، اما مسائل لجستیکی پیچیده است. به گفته این منبع، مشخص نیست که آیا برگزارکنندگان میخواهند این نشست در مارالاگو یا در نزدیکی آن برگزار شود.
آقای ترامپ در حال بررسی چندین مسیر متفاوت برای ایران است که هر کدام با ریسک سیاسی و عدم قطعیت ژئوپلیتیکی همراه هستند، در حالی که مشاوران او برای مذاکرات هستهای در عمان در روز جمعه آماده میشوند.
امتیازات عمده از سوی تهران در مورد برنامه هستهای و سایر مسائل حیاتی، از جمله برد موشکهای بالستیک و نحوه رفتار با مردمش، میتواند راهی برای آقای ترامپ فراهم کند تا از درگیری نظامی اجتناب کند.
اما عقبنشینی از حملات پس از تشکیل «آرما» در سواحل ایران و گفتن اینکه آمریکا «آماده عمل» است، بسیاری از ایرانیان را خشمگین خواهد کرد. بخشهای بزرگی از جامعه، این اقدام را پس از کشتار هزاران معترض، به ویژه پس از اینکه آقای ترامپ به ایرانیان گفت به اعتراضات ادامه دهند و گفت «کمک در راه است»، جسارت بخشیدن به رژیم خواهند دانست.
دیاسپورای ایرانی در آمریکا بزرگترین در بین تمام کشورهاست. تخمینها متفاوت است، اما بیش از 500,000 نفر با تبار ایرانی در ایالات متحده زندگی میکنند، از جمله بسیاری از رهبران تجاری موفق و با نفوذ که خواهان پایان دادن به رژیم آقای خامنهای و گشایش ایران برای اولین بار از زمان انقلاب 1979 هستند.
در میان کسانی که به دنبال تغییر رژیم در ایران هستند، رضا پهلوی، پسر تبعیدی آخرین پادشاه ایران، قرار دارد. او شبکه بزرگی از حامیان در خارج از ایران دارد و صدای شعار دادن بسیاری از معترضان به نام او در تظاهرات اخیر شنیده شد. او قبلاً گفته بود که میخواهد خود را به عنوان یک «رهبر گذار» معرفی کند و به دنبال جایگاه سیاسی گستردهتری نیست، مگر اینکه مردم ایران به آن رأی دهند.
میزان درگیری آقای پهلوی در مذاکرات جاری کاخ سفید مشخص نبود.
مذاکرات در عمان از طرف آمریکایی توسط آقای کوشنر و فرستاده ویژه استیو ویتکوف و از طرف ایرانی توسط عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، هدایت خواهد شد.
کارولین لویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت که دیپلماسی همیشه «گزینه اول» آقای ترامپ است.
اما او به خبرنگاران گفت: «در حالی که این مذاکرات در حال انجام است، به رژیم ایران یادآوری میکنم که رئیسجمهور، به عنوان فرمانده کل قویترین ارتش در تاریخ جهان، گزینههای زیادی غیر از دیپلماسی در اختیار دارد.»
او گفت که خواستههای آقای ترامپ شامل «قابلیت هستهای صفر» است. روز چهارشنبه، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، گفت که برای «معنیدار» بودن مذاکرات، باید شامل محدود کردن برد موشکهای بالستیک ایران باشد. همچنین باید به «حمایت این کشور از سازمانهای تروریستی در سراسر منطقه»، برنامه هستهای و نحوه رفتار با مردمش نیز رسیدگی شود.
آقای خامنهای روز یکشنبه هشدار داد که هرگونه حمله آمریکا به کشورش منجر به درگیری منطقهای خواهد شد.
آقای ترامپ غالباً به اعضای مورد اعتماد حلقه داخلی خود، به ویژه آقای کوشنر و آقای ویتکوف، تکیه میکند تا رهبری مسائل سیاست خارجی را بر عهده بگیرند. هر دو به شدت در تأسیس ابتکار هیئت صلح آقای ترامپ برای غزه مشارکت داشتند.
الکس واتانکا، پژوهشگر ارشد در مؤسسه خاورمیانه، گفت که رژیم در تهران ادعا میکند که تمایل آمریکا به بازگشت به مذاکرات، نشانهای از ضعف یا نداشتن گزینه از سوی ایالات متحده است. و با وجود مذاکرات روز جمعه، بسیاری از تحلیلگران واشنگتن اقدام نظامی را محتملترین نتیجه میدانند.
تریتا پارسی، معاون رئیس مؤسسه کوئینسی برای سیاستورزی مسئولانه، گفت که اسرائیل در حال لابیگری برای حملات است. آقای پارسی اظهار داشت: «هرچه زمان بیشتری بگذرد، [آقای ترامپ] بیشتر متقاعد خواهد شد، زیرا او فردی بیحوصله است، که باید اقدام نظامی انجام دهد.» او افزود: «او انرژی لازم برای مقابله مداوم با اسرائیلیها را نخواهد داشت.»
ادموند فیتون-براون، که بین سالهای 2015 تا 2017 سفیر بریتانیا در یمن بود، گفت که دشوار است تصور کرد تهران در مذاکرات به اندازهای امتیاز دهد که آمریکا به طور معتبری بتواند ادعا کند که به پیشرفت بزرگی دست یافته است.
آقای فیتون-براون، که اکنون پژوهشگر ارشد در اندیشکده اف.دی.دی در واشنگتن است، گفت: «و اینجاست که فکر میکنم احتمال درگیری نظامی بیشتر از عدم آن است، و این به این دلیل است که فکر نمیکنم ایالات متحده بتواند بدون کسب امتیازات عمده از ایران، بدون یک ضرر قابل توجه یا ضربه به اعتبار رئیسجمهور، کنار بکشد.»
جیهان عبدالله در تهیه این گزارش مشارکت داشته است.