وکیل جعفر پناهی، فیلمساز برجسته ایرانی و برنده جوایز متعدد، اعلام کرده است که وی به اتهام «تبلیغ علیه نظام سیاسی» به حبس محکوم شده است؛ این حکم در همان روزی صادر شد که فیلم جدید او در آمریکا جوایز متعددی را از آن خود کرد.
به گفته وکیل پناهی، وی روز دوشنبه به یک سال زندان و ممنوعالخروجی از ایران محکوم شده است.
این در حالی است که پناهی در نیویورک حضور داشت تا سه جایزه از جمله بهترین کارگردانی را در مراسم جوایز گاتهام برای آخرین فیلم خود با عنوان «تصادف ساده» (It Was Just An Accident) دریافت کند؛ فیلمی که او به صورت غیرقانونی در ایران ساخته است.
پناهی، ۶۵ ساله، پیش از این نیز دو دوره حبس را در کشورش سپری کرده و در مصاحبهای اندکی پیش از دریافت حکم جدیدش گفته بود که قصد بازگشت به ایران را دارد.
فیلمسازانی که «همه چیزشان را به خطر میاندازند»
پناهی یکی از کارگردانان برجسته ایران است، اما از سوی مقامات با محدودیتهایی از جمله ممنوعیت ساخت فیلم در کشور، احکام زندان و ممنوعیت سفر مواجه بوده است.
او در سخنرانیهای خود در جوایز گاتهام به حکم جدید اشارهای نکرد، اما از «فیلمسازانی که دوربین خود را در سکوت، بدون حمایت و گاهی با به خطر انداختن هر آنچه دارند، فقط با ایمان به حقیقت و انسانیت روشن نگه میدارند» ستایش کرد.
او افزود: «امیدوارم این از خودگذشتگی، ادای احترام کوچکی باشد به تمام فیلمسازانی که از حق دیدن و دیده شدن محروم شدهاند، اما همچنان به خلق و موجودیت خود ادامه میدهند.»
فیلم «تصادف ساده» همچنین جوایز بهترین فیلمنامه و بهترین فیلم بینالمللی را نیز از آن خود کرد و انتظار میرود یکی از مدعیان اصلی جوایز اسکار در هالیوود در فصل بهار باشد.
پناهی این فیلم را به صورت پنهانی ساخت. این فیلم داستان پنج ایرانی عادی را روایت میکند که با مردی روبرو میشوند که معتقدند در زندان برخی از آنها را شکنجه کرده است.
او گفته است که فیلم تا حدی از آخرین دوره زندانش و داستانهایی که زندانیان دیگر «درباره خشونت و بیرحمی دولت ایران به او گفته بودند» الهام گرفته شده است.
زمانی که این فیلم در ماه مه برنده جایزه اصلی جشنواره فیلم کن فرانسه شد، او در سخنرانی خود برای دریافت جایزه علیه محدودیتهای رژیم صحبت کرد.
پناهی در سال ۲۰۲۲ به دلیل اعتراض به بازداشت دو فیلمساز دیگر که از منتقدان مقامات بودند، زندانی شد. او پس از هفت ماه از حکم شش سالهاش آزاد شد.
او پیشتر در سال ۲۰۱۰ به دلیل حمایت از اعتراضات ضد دولتی و «تبلیغ علیه نظام» به شش سال زندان محکوم شده بود. او پس از دو ماه با وثیقه مشروط آزاد شد.
در مصاحبهای با فایننشال تایمز که در لسآنجلس و اندکی پیش از صدور حکم جدیدش انجام شد، او مکالمه اخیر خود با یک تبعیدی مسن ایرانی را که در این شهر ملاقات کرده بود، به یاد آورد.
او گفت: «آن زن از من خواهش کرد که بازنگردم. اما به او گفتم که نمیتوانم خارج از ایران زندگی کنم. نمیتوانم با هیچ جای دیگری سازگار شوم.»
او افزود: «و گفتم که نباید نگران باشد، زیرا مقامات چه کاری میتوانند انجام دهند که قبلاً انجام ندادهاند؟»