کارشناسان امنیتی میگویند که در یک بافت شهری متراکم، با وجود احتمالی هزاران مبارز حماس که در کمین نشستهاند، تصرف شهر غزه نبردی دشوار و پرهزینه برای ارتش اسرائیل خواهد بود.
روز یکشنبه، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، چشمانداز پیروزی خود در غزه را پس از ۲۲ ماه جنگ، با دستور حمله نظامی به آخرین پایگاههای باقیمانده حماس در شهر غزه و اردوگاههای مرکزی در جنوب آن، تشریح کرد.
بر اساس آمار رسمی، شهر غزه با جمعیتی حدود ۷۶۰,۰۰۰ نفر پیش از جنگ، بزرگترین منطقه شهری در سرزمینهای فلسطینی بود.
اما پس از حمله بیسابقه حماس به اسرائیل در سال ۲۰۲۳ که جنگ را آغاز کرد، جمعیت آن تنها افزایش یافته است، زیرا هزاران آواره از عملیات نظامی شدید در شمال به آنجا فرار کردهاند.
خود شهر غزه تحت بمباران هوایی شدید قرار گرفته است و ساختمانهای آپارتمانی باقیمانده آن اکنون در کنار چادرها و سایر پناهگاههای موقت قرار دارند.
امیر اویوی، ژنرال سابق اسرائیلی و رئیس اتاق فکر انجمن دفاع و امنیت اسرائیل، این شهر را «قلب حکومت حماس در غزه» توصیف کرد.
او گفت: «شهر غزه همیشه مرکز حکومت بوده و قویترین تیپ حماس را نیز در خود جای داده است.»
اولین چالش برای نیروهای اسرائیلی مربوط به فراخوان نتانیاهو برای تخلیه غیرنظامیان است؛ اینکه چگونه چنین عملیاتی انجام خواهد شد، نامشخص است.
به گفته اویوی، برخلاف بقیه نوار غزه که بیشتر جمعیت آن حداقل یک بار آواره شدهاند، حدود ۳۰۰,۰۰۰ نفر از ساکنان شهر غزه از زمان آغاز درگیری نقل مکان نکردهاند.
اسرائیل قبلاً تلاش کرده است غیرنظامیان را به سمت جنوب و به اصطلاح «مناطق بشردوستانه» که توسط ارتش ایجاد شدهاند، سوق دهد، اما فضای کمی برای پذیرش ورودهای بیشتر وجود دارد.
مایکل میلشتاین، افسر سابق اطلاعات نظامی اسرائیل، گفت: «شما نمیتوانید یک میلیون نفر دیگر را به آنجا منتقل کنید. این یک بحران انسانی وحشتناک خواهد بود.»
به گفته اویوی، کمکهای بشردوستانه عمدتاً در جنوب شهر غزه توزیع خواهد شد تا ساکنان را به سمت مراکز توزیع آینده که توسط بنیاد بشردوستانه غزه (GHF) تحت حمایت آمریکا و اسرائیل اداره میشود، تشویق کند.
GHF قصد دارد ۱۶ مرکز را اداره کند، در حالی که در حال حاضر تنها چهار مرکز دارد.
با این حال، سازمان دفاع مدنی غزه میگوید نیروهای اسرائیلی روزانه در اطراف این مراکز به غیرنظامیان شلیک کرده و آنها را میکشند.
دیدهبان حقوق بشر این مراکز را «تله مرگ» نامیده است، در حالی که سازمان ملل و گروههای دیگر آنچه را که نظامیسازی کمکها مینامند، محکوم کردهاند.
به گفته مایکل میلشتاین، رئیس برنامه مطالعات فلسطینی در دانشگاه تلآویو، شاخه نظامی حماس میتواند بین ۱۰,۰۰۰ تا ۱۵,۰۰۰ مبارز در شهر غزه داشته باشد که بسیاری از آنها تازه استخدام شدهاند.
میلشتاین به خبرگزاری فرانسه گفت: «قانع کردن یک فلسطینی ۱۷، ۱۸، ۱۹ ساله برای عضویت در گردانهای القسام (شاخه مسلح حماس) بسیار آسان است»، و به کمبود فرصتها برای بخش زیادی از جمعیت غزه اشاره کرد.
او افزود: «در حالی که (ارتش اسرائیل) خود را آماده میکند، حماس نیز خود را برای جنگ آتی، اگر رخ دهد، آماده میکند»، و پیشبینی کرد که نبرد میتواند «بسیار شبیه به استالینگراد» باشد.
او به نبرد برای شهری که اکنون به نام وُلگاگراد شناخته میشود، یکی از طولانیترین و خونینترین نبردهای جنگ جهانی دوم، اشاره میکرد.
ارتش اسرائیل با موانعی از جمله شبکه وسیعی از تونلها مواجه خواهد شد که احتمالاً گروگانهای اسرائیلی در آنجا نگهداری میشوند، به همراه انبارهای سلاح، مخفیگاهها و پستهای رزمی.
بر اساس گزارشهای مطبوعاتی، موانع دیگر میتواند شامل بمبهای دستساز (IEDs) و استفاده از غیرنظامیان به عنوان سپر انسانی در یک هزارتوی شهری متراکم از کوچههای باریک و ساختمانهای بلند باشد.
مایراو زونسین از گروه بینالمللی بحران گفت: «ورود به آنجا بدون ایجاد تلفات گروگانها و یک فاجعه انسانی بزرگ تقریباً غیرممکن است.»
او افزود: «تخریب مادی نیز بسیار گسترده خواهد بود.»
او گفت: «آنها به سادگی همه چیز را نابود خواهند کرد، و سپس هیچ چیز باقی نخواهد ماند.»
علیرغم شایعات مربوط به اختلافات بر سر این طرح با ایال ضمیر، رئیس ارتش، ژنرال در بیانیهای روز دوشنبه گفت که نیروهایش «قادر خواهند بود شهر غزه را تصرف کنند، درست همانطور که در خان یونس و رفح در جنوب انجام دادند.»
«نیروهای ما قبلاً در آنجا عملیات کردهاند، و ما میدانیم چگونه دوباره این کار را انجام دهیم.»