گزارش جدیدی که توسط آکادمی اطلاعات ملی ترکیه در مورد جنگ ۱۲ روزه اسرائیل با ایران تهیه شده، حاکی از آن است که آنکارا باید مجموعهای جامع از اقدامات را، از افزایش بازدارندگی نظامی خود تا ساخت معماری جدید امنیت ملی، در پیش بگیرد تا با آخرین تغییرات در جنگ مدرن سازگار شود.
این گزارش که هفته گذشته منتشر شد، خواستار اصلاحات فوری در سیستمهای هشدار اولیه آنکارا است، به ساخت پناهگاهها اصرار دارد و اقدامات قاطعی را برای مقابله با فعالیتهای احتمالی جاسوسی که بخش دفاعی و صنعت ترکیه را هدف قرار میدهند، توصیه میکند.
اگرچه ترکیه طی دو دهه گذشته سرمایهگذاریهای قابل توجهی در صنعت دفاعی خود انجام داده است، اما این گزارش تاکید میکند که شکافها و آسیبپذیریهای قابل توجهی همچنان باقی است.
از سال ۲۰۱۶، آنکارا به عنوان یک قدرت پهپادی ظاهر شده است و صدها سیستم بدون سرنشین مسلح مانند «آنکا» و «بیرقدار تیبی۲» (TB2 Bayraktar) را تولید کرده که توازن قدرت را در درگیریهای اوکراین، لیبی، سوریه و قرهباغ تغییر دادهاند.
در حالی که ترکیه در حال کار برای تولید جنگنده نسل پنجم خود، جت جنگنده کائان (Kaan) تا سال ۲۰۳۰ و ساخت سیستمهای دفاع هوایی مانند «حصار» (Hisar) است، ناوگان فعلی جتهای جنگی آن که عمدتاً از اف-۱۶ (F-16) تشکیل شده، به سرعت در حال قدیمی شدن است.
این گزارش تحلیل دقیقی از برتری هوایی اسرائیل ارائه میدهد و خاطرنشان میکند که ارتش این کشور قادر به استقرار ۳۰۰ هواپیما در یک عملیات پیچیده شامل اف-۱۶، اف-۳۵ (F-35)، پهپادهای مسلح و هواپیماهای سوخترسان بوده است.
این حمله همچنین شامل نیروهای عملیات ویژه در زمین – یا جذب عوامل محلی – برای هدف قرار دادن اهداف نظامی و غیرنظامی خاص، و استفاده از پلتفرمهایی مانند واتساپ برای شناسایی مقامات ارشد بود.
این گزارش با عنوان «جنگ ۱۲ روزه و درسهایی برای ترکیه»، تاکید میکند که این درگیری بار دیگر اهمیت حیاتی ادغام سیستمهای سرنشیندار و بدون سرنشین مانند پهپادها، و مدرنسازی موجودی نیروی هوایی ترکیه را تایید کرده است.
در این گزارش آمده است: «در طول جنگ، ضرورت یک سیستم دفاع هوایی چندلایه و جامع نیز آشکار شد.»
«علاوه بر این، ناتوانی اسرائیل در رهگیری کامل موشکهای مافوق صوت پیشرفته شلیکشده از ایران، با وجود حمایت گسترده از سوی متحدانش، نیاز ترکیه به تشدید ابتکارات خود در این زمینه را تاکید میکند.»
این گزارش از آنکارا میخواهد که بر تولید انبوه و افزایش ظرفیت برای سیستمهای نظامی پیشرفته، از جمله موشکهای بالستیک و سلاحهای مافوق صوت، تمرکز کند.
این گزارش میگوید: «ضعفها در سیستمهای دفاع هوایی ایران، اهمیت حیاتی محافظت از تاسیسات حیاتی با دفاع هوایی مستحکم را برجسته کرده است. باید توجه ویژهای به سیستمهای دفاع هوایی در ارتفاع پایین، به ویژه در مکانهای استراتژیک مانند مکانهای اداری امنیتی، مبذول شود.»
علاوه بر این، این گزارش توصیه میکند که یک سیستم هشدار اولیه که کل کشور را پوشش دهد، ایجاد شود، پناهگاههای مجهز ساخته شود، از جمله استفاده از ایستگاههای مترو زیرزمینی در شهرهای بزرگ، و اقداماتی برای به حداقل رساندن تلفات غیرنظامیان اتخاذ شود.
آسیبپذیری قابل توجه
یکی از آسیبپذیریهای قابل توجه برای ایران، طبق این گزارش، استفاده گسترده از ابزارهای و اپلیکیشنهای فناورانه در زندگی روزمره مانند واتساپ بوده است؛ خطری که میتواند ترکیه را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
این گزارش هشدار میدهد: «با توجه به اینکه بسیاری از شرکتهای نرمافزاری و فناوری اطلاعات جهانی "روابط ویژهای" با اسرائیل دارند، بسیار مهم است که چنین فناوریهایی را از نهادها و تاسیسات استراتژیک دور نگه داریم.»
این گزارش همچنین پیشنهاد میکند که ترکیه باید اتحادهای خود را تعمیق بخشد، زیرا اسرائیل از طریق مشارکتهای خود به تسلیحات، اطلاعات و لجستیک دسترسی پیدا کرده است، در حالی که سازمانهایی مانند بریکس (Brics) و سازمان همکاری شانگهای به دلیل فقدان مکانیزمهای امنیتی قوی، نتوانستند از ایران حمایت کنند.
این گزارش میافزاید: «در این زمینه، اقدامات اخیر ترکیه برای ترمیم اتحادهای سنتی، که در طول جنگ داخلی سوریه آسیب دیده بودند، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. تلاشها در سالهای اخیر برای بهبود روابط با ایالات متحده تاثیر مثبتی بر روابط ترکیه با ناتو (Nato) داشته و ادامه این روند سودمند تلقی میشود.»
این گزارش همچنین بر اهمیت تلاشهای ترکیه برای ایجاد اتحادهای امنیتی خود با کشورهای منطقه مانند پاکستان، سوریه، قطر و آذربایجان تاکید میکند.
این گزارش تاکید میکند که درگیری ۱۲ روزه نشان میدهد که دفاع تنها با ابزارهای نظامی تضمین نمیشود.
در این گزارش آمده است: «آشکار شده است که بدون بازدارندگی جامع در حوزههای سیاسی، اقتصادی و فناورانه، امکان بازدارندگی دشمن یا دستیابی به پیروزی تنها از طریق ابزارهای نظامی وجود ندارد.»
علاوه بر این، این گزارش خاطرنشان میکند که اسرائیل از جمهوری قبرس به عنوان یک دارایی استراتژیک در منطقه استفاده کرده است.
در این گزارش آمده است: «برای ترکیه ضروری است که این موضوع را به دقت زیر نظر داشته باشد و اقدامات احتیاطی لازم را انجام دهد. به همین ترتیب، علاقه اخیر اسرائیل به جمهوری ترک قبرس شمالی (TRNC) را نمیتوان تنها با انگیزههای تجاری یا اقتصادی توضیح داد.» گزارشهایی نیز وجود دارد که نشان میدهد اسرائیلیها در حال خرید ملک در شمال قبرس هستند.
قابل ذکر است که معاون شرکت صنایع هوافضای اسرائیل، یک شرکت دولتی تسلیحات اسرائیلی، اخیراً مقالهای نوشته است که پیشنهاد میکند کشورش میتواند از تصرف جنوب قبرس شمالی برای مقابله با تهدید ترکیه، که از دولت آنجا حمایت میکند، پشتیبانی کند.
این گزارش هشدار میدهد که در سناریویی که اسرائیل و ایران به حملات متقابل ادامه دهند، تهران نیز میتواند تهدیدی برای آنکارا باشد. در این گزارش آمده است: «در این مرحله، ترکیه حداقل به همان اندازه اسرائیل و ایالات متحده، از فعالیتهای هستهای ایران، زرادخانههای گسترده موشکی و پهپادی و شبکههای شبهنظامی منطقهای ایران احساس تهدید میکند.»
«با این حال، در صورت تشدید تنشها بین ترکیه و ایران، هیچ تضمینی وجود ندارد که تهران از بسیج قابلیتهای خود علیه آنکارا خودداری کند. در واقع، در طول بحرانهای قبلی متمرکز بر عراق، قویترین واکنشها علیه ترکیه از سوی رهبران شبهنظامی مورد حمایت ایران صورت گرفت که گهگاهی حملات ایذایی علیه پایگاههای ترکیه در عراق انجام دادهاند.»
این گزارش همچنین تاکید میکند که درگیری فعال بین ایران و اسرائیل میتواند بیثباتی منطقهای را در امتداد مرزهای شرقی ترکیه آغاز کند.
این گزارش خاطرنشان میکند: «هدف قرار دادن شهرهای بزرگ با جمعیت اقلیتهای قومی، مانند تبریز و کرمانشاه، توسط اسرائیل در حمله اولیه، اهدافی فراتر از تخریب تاسیسات موشکی داشت.»
«بنابراین، ترکیه باید قاطعانه تمام گامهای لازم را برای جلوگیری از تکرار تحولات منفی در ایران، مشابه آنچه اخیراً در عراق و سوریه دیده شد، بردارد.»