شاید در راه رفتن به محل کار، مسافران جوانی را دیدهاید که نوشیدنیهای سبز در دست دارند، یا همکاران نسل زد (Gen Z) که آنها را در دفتر کارشان مینوشند. این نوشیدنی آب کرفس نیست، اما فواید سلامتی فراوانی دارد. و اگر هنوز آن را امتحان نکردهاید، به زودی امتحان خواهید کرد.
وارد میدان میشود: لاته ماچا، ترکیبی از چای سبز پودر شده و شیر، که تسلط قهوه را به چالش کشیده است. محبوبیت آن به حدی است که در یک کافیشاپ زنجیرهای، ماچا اکنون نیمی از تجارت آن را تشکیل میدهد و ترس از کمبود آن وجود دارد.
ایگناسیو یادو، یکی از بنیانگذاران Blank Street Coffee، که حدود ۴۵ شعبه در سراسر بریتانیا دارد، گفت کافههایش بعدازظهرها شلوغتر از صبحها هستند – به دلیل ماچا.
یادو ۲۹ ساله گفت: «از هر دو نوشیدنی که میفروشیم، یکی نوشیدنی مبتنی بر ماچا است. تعداد زیادی از مردم، از جمله خودم، در حال انتخاب تغییر از قهوه به ماچا هستند، یا ترکیبی از هر دو را پیدا کردهاند، به این صورت که قهوه مراسم صبحگاهی آنهاست، اما بعدازظهر ماچا مینوشند.»
پیش از آنکه ماچا مشهور شود
برای بیش از ۸۰۰ سال، ماچا بخشی از فرهنگ ژاپنی بوده است. در ابتدا توسط راهبان ذن بودایی برای مدیتیشن و تمرکز استفاده میشد. این چای طعمی خاکی و منحصربهفرد دارد و از برگهای گیاه «تنچا» (Tencha) تهیه میشود که تحت فرآیند کشت خاصی قرار میگیرد که به مشخصات غذایی آن کمک میکند.
تنچا که در مناطق خاصی از ژاپن، بهویژه کیوتو و شیزوئوکا، رشد میکند، برای هفتهها دور از نور خورشید نگهداری میشود و این امر باعث افزایش مقدار «ال-تیانین» (L-theanine) — یک اسید آمینه با خواص آنتیاکسیدانی — و «کلروفیل» (chlorophyll)، یک ترکیب ضد التهابی که مسئول رنگ سبز درخشان آن است، در برگهایش میشود.
نگهداری در سایه همچنین تولید «کاتچینها» (catechins) را کند میکند که باعث تلخی برگها میشوند. پس از برداشت، برگها بخارپز، خشک و به پودری ریز آسیاب میشوند.
ماچا تنها در ۱۵ سال اخیر راه خود را به کافیشاپهای بریتانیا باز کرده است. اولین نوشیدنی به سبک ماچا — یک فراپاچینو چای سبز — در سال ۲۰۰۶ توسط استارباکس فروخته شد. اما از حدود سال ۲۰۱۳ بود که کافیشاپهای تخصصی شروع به فروش لاته ماچا کردند و برندهای بزرگی مانند Pret A Manger در سال ۲۰۱۹ این نوشیدنی را معرفی کردند. طبق گزارش وزارت کشاورزی ژاپن، تولید ماچا بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ تقریباً سه برابر شده است.
خطرات محبوبیت
تقاضا آنقدر افزایش یافته است که اکنون پیشبینی میشود اکثر تأمینکنندگان بریتانیا قادر به پاسخگویی نخواهند بود.
تدی لونفیش، ۲۸ ساله، همبنیانگذار برند ماچای PerfectTed مستقر در لندن است که Blank Street و همچنین کافههای دیگری مانند Joe and the Juice و Caffè Nero را تأمین میکند.
او گفت: «هر روز رقبای ما که ماچایشان تمام شده است، با ما تماس میگیرند و سعی میکنند از ما تأمین کنند.» وی افزود که PerfectTed چهار سال را صرف اطمینان از داشتن یک زنجیره تأمین قوی کرده است. «برداشت ماچا سالی یک بار است. بنابراین اگر اکنون موجودی نداشته باشند، ۱۲ ماه دیگر هم نخواهند داشت.»
موج گرمای تابستان گذشته در کیوتو، که یک چهارم تولید تنچای ژاپن را تشکیل میدهد، منجر به برداشت ضعیف ماچا در فصل آوریل تا مه شد. نگرانیها در مورد کمبود، نشاندهنده گسترهای است که پودر چای سبز به بخشی از روتین مردم تبدیل شده است.
لونفیش به مشتریای اشاره کرد که اخیراً ده بسته پودر ماچای PerfectTed را در یک سفارش خریده بود، اما او در مورد خرید وحشتزده هشدار داد؛ چراکه این کار فقط فشار را بر کشاورزان تحت فشار ژاپنی افزایش میدهد.
او گفت: «ماچا مانند یک کالای تجاری معامله میشود، زیرا به عنوان طلای سبز بسیار ارزشمند تلقی میشود. اما تأثیر عظیمی بر جوامع کشاورزی دارد که این محصول را کشت میکنند. عرضهکنندگان خارجی به معنای واقعی کلمه به خانههای کشاورزان میروند و به شدت از آنها ماچا میخواهند.»
ماچا حاوی کافئین است، اما نحوه جذب آن منجر به آزادسازی آهستهتر و پایدارتر انرژی میشود. یک فنجان قهوه استاندارد حاوی ۸۰-۱۰۰ میلیگرم کافئین است، در حالی که ماچا تقریباً ۷۰ میلیگرم در هر وعده دارد. لونفیش گفت: «مصرفکنندگان لزوماً به خاطر طعم آن سراغش نمیروند. آنها آن را مینوشند زیرا میدانند چقدر برایشان مفید است.»
هنوز یک ستاره در حال ظهور
ماچا هنوز راه زیادی در پیش دارد تا از محبوبیت قهوه و چای سیاه پیشی بگیرد. طبق گزارش Grand View Research، یک شرکت مشاوره، بازار ماچا در بریتانیا سال گذشته ۳۸.۷ میلیون پوند درآمد داشت و پیشبینی میشود فروش آن تا سال ۲۰۳۰ به ۷۷.۵ میلیون پوند برسد.
طبق گزارش آژانس تحقیقات بازار Mintel، ارزش بازار چای در سال ۲۰۲۳ حدود ۸۷۴ میلیون پوند برآورد شد و انتظار میرود فروش آن در سال ۲۰۲۸ به ۸۸۴ میلیون پوند برسد. صنعت کافه و کافیشاپ سال گذشته ۱۰.۱ میلیارد پوند ارزش داشت و پیشبینی میشود در سال ۲۰۲۹ از ۱۲.۸ میلیارد پوند عبور کند.
پودرهای ماچای PerfectTed در فروشگاههای Sainsbury's، Marks and Spencer، Waitrose، Morrisons، Tesco، Ocado، WHSmith و Holland and Barrett موجود هستند. فروشگاههای تخفیفدار نیز از این روند سود میبرند: Aldi برند ساشههای ماچای خود را با طعم اصلی و توتفرنگی با قیمت ۱.۴۹ پوند عرضه کرده است.
Oatly، یکی از بزرگترین شرکتهای نوشیدنی جو دو سر در جهان، به تازگی یک کارتن یک لیتری لاته ماچا را روانه بازار کرده است.
در Caffè Nero، بزرگترین خردهفروش مستقل قهوه در بریتانیا، ۵۱۴,۰۰۰ از نوشیدنیهای جدید ماچای سرد خود با طعمهای وانیل و توتفرنگی بین ۱ مارس و ۳۱ مه به فروش رسید.
محبوبیت ماچا در میان افراد مشهور قطعاً جذابیت آن را افزایش داده است. دوا لیپا و سرنا ویلیامز آن را مینوشند، و ستاره پاپ آمریکایی و محبوب نسل زد، سابرینا کارپنتر از ماچای Blank Street لذت میبرد.
لونفیش از اینکه ماچا فراگیر شده است، متعجب نیست. «حتی هفت سال پیش، واقعاً فقط اینفلوئنسرهای لسآنجلس ماچا مینوشیدند. امروز، شما در یک خیابان اصلی بریتانیا قدم میزنید و دیگر آن کلیشه وجود ندارد. هر گروه جمعیتی به آن روی آوردهاند.»