کمیته اطلاعات و امنیت پارلمان بریتانیا هشدار داده است که این کشور با تهدید «رو به افزایش» و غیرقابل پیشبینی از سوی ایران مواجه است و دولت باید برای مقابله با آن اقدامات بیشتری انجام دهد.
این درخواست پس از انتشار نتایج یک تحقیق گسترده مطرح شد که ترورها و آدمرباییهای دولتی ایران، جاسوسی، حملات سایبری و برنامه هستهای این کشور را مورد بررسی قرار داده است.
این گزارش شواهد را تا اوت ۲۰۲۳ جمعآوری کرده است، بنابراین تأثیر تنشهای فزاینده پس از حمله ۷ اکتبر همان سال توسط حماس به اسرائیل یا درگیری ایران و اسرائیل را ارزیابی نمیکند؛ اما نویسندگان آن میگویند یافتهها همچنان مرتبط هستند.
این کمیته بهویژه در مورد «افزایش شدید» تهدیدات فیزیکی علیه مخالفان رژیم ایران در بریتانیا ابراز نگرانی کرد.
لرد بیمیش، رئیس کمیته، گفت: «ایران یک تهدید گسترده، مداوم و غیرقابل پیشبینی برای بریتانیا، شهروندان بریتانیایی و منافع بریتانیا محسوب میشود.»
وی افزود: «ایران در انجام فعالیتهای تهاجمی تمایل بالایی به ریسک دارد و سرویسهای اطلاعاتی آن با منابع بسیار قوی و نقاط قوت نامتقارن قابل توجهی برخوردارند.»
سفارت ایران در لندن یافتههای این گزارش را که آن را «مغرضانه» و «بیاساس» خواند، «بهکلی رد کرد».
این کمیته، که وظیفه نظارت بر سازمانهای جاسوسی بریتانیا را بر عهده دارد، دولت را متهم میکند که با ایران بیشتر بر «مدیریت بحران» و «اطفای حریق» و همچنین بر برنامه هستهای این کشور تمرکز کرده و از سایر تهدیدات که نیازمند پاسخی بلندمدت و با منابع بهتر هستند، غافل مانده است.
کمیته ادامه داد: «در حالی که فعالیتهای ایران کمتر استراتژیک و در مقیاس کوچکتری نسبت به روسیه و چین به نظر میرسد، ایران یک تهدید گسترده برای امنیت ملی بریتانیا است که نباید آن را دستکم گرفت: این تهدید مداوم و – مهمتر از همه – غیرقابل پیشبینی است.»
این کمیته میگوید نهادهای اطلاعاتی به آنها اطلاع دادهاند که از نظر تهدید برای بریتانیا، ایران «بیشتر در صدر لیگ قهرمانان (Championship) است تا لیگ برتر (Premier League)، اما در حال صعود است».
گزارش نشان میدهد که تهدیدات فیزیکی علیه افراد مقیم بریتانیا از سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است و مخالفان، و همچنین «منافع یهودی و اسرائیلی در بریتانیا» هدف قرار گرفتهاند.
کمیته اعلام کرد که حداقل ۱۵ اقدام برای قتل یا آدمربایی علیه شهروندان بریتانیایی یا افراد مقیم بریتانیا از اوایل سال ۲۰۲۲ تا اوت ۲۰۲۳، زمانی که گزارش جمعآوری شواهد را متوقف کرد، صورت گرفته است. در اکتبر سال گذشته، رئیس MI5 این تعداد را ۲۰ مورد اعلام کرد.
نویسندگان گزارش اظهار داشتند که به آنها توصیه شده است که تهدید فیزیکی «قابل مقایسه با تهدید ناشی از روسیه» است.
این گزارش نشان داد که ایران «بریتانیا را به عنوان یک طرف درگیر در مسائل داخلی خود میبیند – یعنی حذف دشمنان رژیم»، و افزایش تهدیدات فیزیکی ناشی از اعتراضات، حس ناامنی را در درون رژیم ایران تغذیه میکند.
سازمان اطلاعاتی MI5 اعلام کرد که «هدفگیری مداوم» سازمانهای رسانهای ایرانی فعال در بریتانیا – عمدتاً ایران اینترنشنال – را مشاهده کرده است، در حالی که بیبیسی فارسی و منوتو تیوی، که از بریتانیا پخش میشوند، نیز «اهداف برجسته» بودهاند. کمیته گفت ایران اینها را «عمیقاً تضعیفکننده» رژیم خود میداند.
کمیته دریافت که اعضای خانواده روزنامهنگاران بیبیسی فارسی در ایران «آزار و اذیت شدید، از جمله احضار برای بازجویی و تهدید به دلیل ادامه کار اعضای خانوادهشان برای این سازمان» را گزارش کردهاند.
سیما ثابت، روزنامهنگار ایرانی-بریتانیایی، در اواخر سال ۲۰۲۳ مطلع شد که هدف یک نقشه ترور قرار گرفته است و پلیس مبارزه با تروریسم در لندن به او یک دکمه اضطراری داد. سال بعد، پلیس اعلام کرد که اطلاعاتی در دست دارد مبنی بر اینکه زندگی او در خانهاش در خطر است و از او خواست فورا خانه را ترک کند.
وی در آن زمان برای ایران اینترنشنال کار میکرد و پیش از آن نیز برای بخش جهانی بیبیسی فعالیت کرده بود، در حالی که اکنون مستقیماً از طریق پلتفرم X برنامه پخش میکند.
وی به بیبیسی گفت که بخش قابل توجهی از زندگی اجتماعی خود را از دست داده، نمیتواند آزادانه حرکت کند و باید «به طور مداوم محتاط» و نسبت به احتمال حمله هوشیار باشد.
او گفت: «زندگی تحت تهدید به این معنی است که حس امنیت شما از شما گرفته میشود. این فقط بر زندگی شما تأثیر نمیگذارد، بلکه بر زندگی همه اطرافیان شما نیز اثر میگذارد.»
«از کارهای عادی مانند گرفتن تاکسی یا سفارش غذا – کارهایی که هرگز با نام واقعیام انجام نمیدهم – تا فشار دائمی نظارت و آگاهی از واقعی بودن خطر، تمام وجود شما را شکل میدهد.»
وی ابراز امیدواری کرد که دولت به این گزارش «قاطعانه واکنش نشان دهد» و «پاسخی قدرتمند ارسال کند که جمهوری اسلامی نمیتواند در خاک بریتانیا عملیات انجام دهد.»
او افزود: «این نقض مستقیم امنیت و حاکمیت ماست. این باید خط قرمز باشد.»
کمیته خاطرنشان کرد که از سال ۲۰۲۳ تغییرات زیادی در خاورمیانه رخ داده است. اخیراً، اسرائیل و سپس ایالات متحده حملاتی را علیه ایران با هدف تضعیف برنامه هستهای این کشور انجام دادند.
گزارش بیان کرد که ایران تا اوت ۲۰۲۳ سلاح هستهای توسعه نداده بود و «به طور کلی با یک توافق بینالمللی برای محدود کردن برنامه هستهای خود مطابقت داشت».
ایالات متحده در سال ۲۰۱۸ از این توافق خارج شد، که به این معنی بود که تهدید ناشی از یک ایران هستهای افزایش یافت، و کمیته دریافت که تهران «توانایی مسلح شدن در یک دوره نسبتاً کوتاه» را دارد. کمیته گفت «کاهش تنش هستهای باید یک اولویت باشد».
گزارش در مورد سایر زمینهها یافتههای زیر را بیان کرد:
- تا اوت ۲۰۲۳، بازداشت، تهدید فیزیکی اصلی برای شهروندان بریتانیایی در ایران بود، در حالی که تهدید آسیب جانبی به نیروهای مسلح بریتانیا، خطر فیزیکی اصلی برای شهروندان بریتانیایی در منطقه گستردهتر خاورمیانه بود.
- یک تخلیه احتمالی شهروندان بریتانیایی در ایران «غیرواقعی نیست» و دولت باید از عملیاتهای قبلی، مانند خروج از افغانستان در سال ۲۰۲۱، درس بگیرد.
- دولت باید بررسی کند که آیا «از نظر قانونی ممکن و عملی» است که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) را به عنوان یک سازمان تروریستی معرفی کند.
- همچنین باید بررسی کند که آیا تحریمهای مالی رفتار را تغییر میدهند یا «به طور غیرمفیدی ایران را به سمت چین سوق میدهند».
از سِر کیر استارمر، نخستوزیر، خواسته شد تا انتشار این گزارش را به دلیل حساسیتهای اطلاعاتی آن تأیید کند.
سخنگوی دولت بریتانیا گفت که این گزارش «کار حیاتی» آژانسهای امنیتی و اطلاعاتی را در مقابله با تهدیدات ناشی از کشورهایی مانند ایران نشان میدهد.
در بیانیهای ادامه یافت: «ما قبلاً ایران را در رده پیشرفته طرح ثبت نفوذ خارجی قرار دادهایم و تحریمهای بیشتری را علیه افراد و نهادهای مرتبط با ایران وضع کردهایم، که تعداد کل تحریمها را به ۴۵۰ مورد رسانده است.»
در اوایل همین ماه، تیم دیوی، مدیر کل بیبیسی، از ایران خواست که «هدفگیری روزنامهنگاران با خشونت، تهدیدات و جنگ روانی را متوقف کند». بیبیسی اعلام کرد که در حال آمادهسازی برای طرح شکایت جدیدی در سازمان ملل متحد است و از ایران میخواهد «کارزار آزار و اذیت» خود را متوقف کند.