اقتصاد جهانی در ترن هوایی ترامپ

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در آغاز دور دوم ریاست‌جمهوری خود در دفتر بیضی، در اجرای برنامه‌های خود تعلل نکرد. ترامپ به عنوان بخشی از سیاست‌های «بازگرداندن عظمت به آمریکا»، قواعدی را که برای دهه‌ها تجارت بین‌المللی و در واقع، نظم جهانی را اداره می‌کرد، از بین برده است.

اعمال تعرفه‌های او، که به‌طور نامنظم و اغلب گیج‌کننده صورت گرفته است، کشورهایی از بزرگ‌ترین شرکای تجاری ایالات متحده، مانند کانادا، مکزیک و چین، تا جزایر کوچک یخی که تنها محل سکونت پنگوئن‌ها هستند را تحت تأثیر قرار داده است. نتیجه آن، نوسانات بی‌سابقه در بازار و آسیب جدی به اعتماد سرمایه‌گذاران به دارایی‌های ایالات متحده بوده است.

شاخص قدرتمند S&P 500 در حال نزدیک شدن به محدوده بازار نزولی است، در حالی که ارزش دلار به پایین‌ترین سطح چهار ساله خود سقوط می‌کند. از دیدگاه ثبات گسترده‌تر بازار، اوراق خزانه‌داری ایالات متحده، که سنگ بنای سیستم مالی جهانی هستند، در اثر یکی از بدترین فروش‌های خود در دهه‌های اخیر آسیب دیده‌اند.

همزمان با تلاش ترامپ برای بازنویسی قوانین تجارت جهانی، امنیت و روابط بین‌الملل، طیف گسترده‌ای از پویایی‌ها در حالی ظهور کرده‌اند که رئیس‌جمهور چهل و هفتم در 30 آوریل به 100 روز فعالیت خود در دفتر ریاست‌جمهوری نزدیک می‌شود.

سرمایه‌گذاران جهانی با نرخی تقریباً بی‌سابقه در حال خارج کردن پول از بازار سهام ایالات متحده هستند. آن‌ها همچنین اوراق خزانه‌داری ایالات متحده را می‌فروشند که یکی از بدترین رکودهای خود را در دهه‌های اخیر تجربه کرده و فشار بیشتری بر ارزش‌گذاری سهام وارد کرده است. با از بین رفتن توانایی سرمایه‌گذاران برای درک حرکت بعدی دولت ترامپ، نوسانات به شدت افزایش یافته است.

نوسانات بازار تحت ترامپ 2.0 افزایش یافته است
شاخص نوسانات CBOE، نوسانات قیمت S&P 500 را اندازه‌گیری می‌کند و قرائت‌های بالاتر نشان‌دهنده افزایش بی‌ثباتی بازار است.

شاخص نوسانات CBOE که اغلب به عنوان «سنجش ترس» وال استریت نامیده می‌شود، با عبور از 50 به بالاترین سطح خود از زمان همه‌گیری کووید-19 در پنج سال پیش رسید و نشان‌دهنده نارضایتی عمیق سرمایه‌گذاران است. بر اساس داده‌های LSEG Datastream، این شاخص از آن زمان تاکنون به حدود 30 کاهش یافته است، اما همچنان به طور قابل توجهی بالاتر از میانگین بلندمدت خود یعنی 17.6 است.

شرکت‌ها نیز در تلاش هستند تا از بدترین اثرات تعرفه‌ها در امان بمانند. به عنوان مثال، تأمین‌کنندگان اپل در هند در ماه مارس نزدیک به 2 میلیارد دلار آیفون به ایالات متحده ارسال کردند. تحلیلگران می‌گویند در صورت تشدید تنش‌های تجاری، ممکن است نوسانات بیشتری در پیش باشد.

یکی از مهم‌ترین تحولات بازار از زمان روی کار آمدن ترامپ، از بین رفتن سریع روایت «استثناگرایی ایالات متحده» بوده است. سال‌ها بود که سهام ایالات متحده برای مدیران پورتفوی در سراسر جهان یک دارایی ضروری بود، زیرا آن‌ها جذب ارزش‌گذاری‌های بالای وال استریت و عملکرد موفق شرکت‌های بزرگ فناوری شده بودند. با شروع رونق هوش مصنوعی از چند سال پیش، در واقع تنها یک بازار در شهر وجود داشت: ایالات متحده.

مجموعه سیاست‌های «اول آمریکا» ترامپ و عدم اطمینان و نوساناتی که به همراه داشته‌اند، به بازارهای سهام در سراسر جهان آسیب رسانده است، اما S&P 500 یکی از بدترین آسیب‌ها را دیده است.

دور دوم ترامپ بازارهای جهانی را متزلزل می‌کند
درصد تغییر در هر شاخص در 100 روز اول هر دوره ریاست‌جمهوری

از زمان آغاز دوره ترامپ، این شاخص تقریباً 11 درصد سقوط کرده است و عملکردی به مراتب ضعیف‌تر از بسیاری از نقاط دیگر جهان داشته است. شاخص STOXX 600 اروپا که سال‌ها از بازار ایالات متحده عقب مانده بود، در این مدت 1.4 درصد کاهش یافته است، در حالی که سهام شرکت‌های بزرگ چینی که بیشترین آسیب را از جنگ تجاری جهانی دیده‌اند، تنها 1.1 درصد کاهش یافته است. این ضربه برای خارجی‌ها حتی شدیدتر بوده است. در یورو، ین و پوند، S&P در این مرحله از دور دوم ترامپ بیش از 17 درصد از دست داده است.

سرعتی که دلار با آن سقوط کرده، خیره‌کننده بوده است. سقوط 9 درصدی آن در برابر سایر ارزهای برتر جهان از ژانویه، بدترین شروع آن در هر سال از سال 1971 بوده است، زمانی که ایالات متحده استاندارد طلا را رها کرد.

سقوط دلار بی‌سابقه است
عملکرد دلار آمریکا در 100 روز اول هر دوره ریاست‌جمهوری.

افزایش انتقادات از جروم پاول، رئیس فدرال رزرو، بر آتش این سقوط افزوده است و باعث شده تا ارزش دلار تنها در ماه آوریل 4 درصد کاهش یابد. در صورت عدم بهبود در اواخر ماه، این بزرگ‌ترین سقوط از اواخر سال 2022 خواهد بود، یا اگر این روند ادامه یابد، به عمق بحران مالی جهانی در اواسط سال 2009 خواهیم رسید.

با تأکید بر خطر واقعی برای وضعیت امن دارایی‌های ایالات متحده، بازدهی اوراق قرضه 10 ساله خزانه‌داری (که هزینه‌های استقراض جهانی را تعیین می‌کند و به طور سنتی در دوره‌های آشفتگی با خرید اوراق قرضه توسط سرمایه‌گذاران عصبی برای درآمد تضمین شده خود کاهش می‌یابد) بزرگ‌ترین افزایش هفتگی خود را در بیش از 20 سال گذشته در این ماه تجربه کرد.

افزایش قابل توجه در بازدهی اوراق خزانه‌داری ایالات متحده پس از اعلام تعرفه‌ها
تغییر در بازدهی اوراق قرضه 10 ساله از آغاز دور دوم ترامپ برای هر کشور

این نوع ترکیب سقوط ارزش پول و افزایش هزینه‌های استقراض دولت، معمولاً با اقتصادهای در حال توسعه در معرض بحران مرتبط است، نه با هژمون مالی جهان.

اقدامات ترامپ برای همه منفی نبوده است. پناهگاه‌های امن کلاسیک مانند طلا، فرانک سوئیس و ین ژاپن در این 100 روز اول درخشیده‌اند.

طلا پس از یک رالی قوی در سال 2024، رکورد پس از رکورد را شکسته و به 3500 دلار در هر اونس رسیده است. از 23 آوریل، از زمان روی کار آمدن ترامپ در 20 ژانویه، 21.4 درصد افزایش یافته است.

طلا تحت ترامپ جهش کرده است
درصد تغییر در قیمت طلا، که معمولاً یک سرمایه‌گذاری امن محسوب می‌شود، در 100 روز اول هر دوره ریاست‌جمهوری.

بخش عمده‌ای از سرمایه‌ای که از دارایی‌هایی مانند اوراق خزانه‌داری ایالات متحده خارج شده، به سمت طلا رفته است که با کاهش ارزش دلار، قیمت آن افزایش می‌یابد، زیرا برای خریداران غیرآمریکایی ارزان‌تر می‌شود.

فرانک سوئیس و ین ژاپن نیز از زمان آغاز دور دوم ترامپ حدود 9 درصد افزایش یافته‌اند، زیرا نگرانی‌ها در مورد تأثیر تعرفه‌های او بر اقتصاد ایالات متحده و استقلال فدرال رزرو با توجه به حملات لفظی ترامپ به پاول، رئیس بانک مرکزی ایالات متحده، افزایش یافته است. فرانک سوئیس در 21 آوریل به بالاترین سطح ده ساله خود یعنی 1.24 دلار رسید.

تهدید تعرفه‌ها، یک اقدام تورمی، احتمال رکود جهانی را افزایش داده است، زیرا شرکت‌ها و بانکداران مرکزی تلاش می‌کنند تا بر اساس سیاست‌های ایالات متحده که با سرعتی سرسام‌آور تغییر می‌کنند، تصمیم‌گیری کنند.

اقتصاددانان در بانک‌های سرمایه‌گذاری مانند جی‌پی‌مورگان و گلدمن ساکس، و همچنین آژانس‌های رتبه‌بندی و سایر سازمان‌های بین‌المللی، به طور فزاینده‌ای بدبین هستند و انتظار دارند که اقتصاد جهانی دچار رکود شود. حتی قبل از اعلام تعرفه‌های آوریل، فدرال رزرو ایالات متحده پیش‌بینی‌های رشد خود را برای ایالات متحده کاهش داده بود.

فدرال رزرو پیش‌بینی‌های رشد را تحت ترامپ کاهش داده است
تغییر سالانه در تولید ناخالص داخلی به همراه پیش‌بینی فدرال رزرو برای سه سال آینده

اکنون، جی‌پی‌مورگان احتمال رکود در ایالات متحده و رکود جهانی را 60 درصد تخمین می‌زند، زیرا می‌ترسد که تعرفه‌ها نه تنها باعث افزایش تورم در ایالات متحده شوند، بلکه اقدامات تلافی‌جویانه از سوی سایر کشورها را نیز برانگیزند.

گلدمن ساکس احتمال رکود را، که معمولاً به عنوان دو فصل متوالی رشد منفی تولید ناخالص داخلی تعریف می‌شود، 45 درصد تخمین می‌زند.

سازمان تجارت جهانی پیش‌بینی خود را برای تجارت جهانی کالا از رشد قوی به کاهش در سال جاری کاهش داده است و کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد اعلام کرده است که رشد جهانی ممکن است از 2.8 درصد در سال 2024 به 2.3 درصد در سال جاری کاهش یابد.

ترامپ نظریه آشوب را با آزمون «اثر پروانه‌ای» خود به چالش کشیده است، که نشان می‌دهد چگونه یک تغییر کوچک در مجموعه‌ای از شرایط اولیه می‌تواند منجر به نتایج کاملاً متفاوت و اغلب غیرقابل پیش‌بینی شود.

به عنوان مثال، روسیه امیدوار بود که نزدیکی بین ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و ترامپ ممکن است به پایان سریع جنگ در اوکراین منجر شود. با این حال، رهبران اروپایی که از گفتگوهای اولیه کنار گذاشته شده‌اند، با سرعتی بی‌سابقه در دهه‌های اخیر در حال مسلح شدن مجدد هستند. قیمت نفت نیز با نگرانی معامله‌گران از تأثیر تعرفه‌های ترامپ بر رشد جهانی کاهش یافته است که ضربه‌ای مضاعف برای پوتین است.

تهدیدهای تعرفه‌ای ترامپ و آزار و اذیت همسایه شمالی کشورش (او بارها کانادا را "ایالت 51" نامیده است) نیز نتوانسته است امتیازات سریعی را از اتاوا به دست آورد که او به آن امیدوار بود. در عوض، خریداران کانادایی محصولات آمریکایی را کنار می‌گذارند و ورود گردشگران کاهش یافته است و این فقط از کانادا نیست. بر اساس اعلام اداره تجارت بین‌المللی، در ماه مارس، ورود مسافران اروپای غربی نسبت به سال گذشته 17 درصد کاهش یافته است.

اگرچه پیش‌بینی بسیاری از این تأثیرات دشوار است، اما با ادامه تشدید تنش‌های تجاری بین ایالات متحده و سایر کشورها، به ویژه چین، واضح است که ترن هوایی ترامپ به این زودی‌ها به پایان نخواهد رسید.

توجه: داده‌ها تا 23 آوریل 2025 است.

منابع: LSEG Datastream; U.S. Federal Reserve

طراحی و گرافیک: Minami Funakoshi, Tiana McGee, Vineet Sachdev, Sumanta Sen

نوشته شده توسط: Alberto Chiumento, Amanda Cooper, Marc Jones, Paolo Laudani, Alessandro Parodi, Canan Sevgili

ویرایش شده توسط: Amanda Cooper, Ella Koeze, Lisa Shumaker